I SA/Bk 392/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski, Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddziału Regionalnego w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułów wykonawczych z uwagi na niedopuszczalność egzekucji oddala skargę Postanowieniem z [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. zwrócił wierzycielowi - Dyrektorowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. P. tytuły wykonawcze nr [...] i [...], wystawione na D. S. (zobowiązanego). Powodem była niedopuszczalność wszczęcia egzekucji wobec braku dowodu skutecznego doręczenia zobowiązanemu upomnienia w trybie art. 43 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - dalej w skrócie: "Kpa". Po rozpatrzeniu zażalenia wierzyciela, Dyrektor Izby Skarbowej w B. wydał [...] maja 2010 r. postanowienie nr [...], w którym utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał, że podstawą do wydania postanowienia w sprawie zwrotu tytułu wykonawczego zarówno ze względu na niedopuszczalność egzekucji, jak również z uwagi na niespełnienie wymogów przez tytuł wykonawczy, jest art. 29 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje w szczególności ustalenie czy obowiązek oznaczony w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej, czy tytuł wykonawczy został wystawiony przez uprawniony podmiot i sporządzono go prawidłowo oraz czy doręczone zostało upomnienie. W przedmiotowej sprawie powodem niedopuszczalności egzekucji administracyjnej było nieskuteczne doręczenie zobowiązanemu upomnienia. Obowiązek doręczenia upomnienia, jako warunek dopuszczalności egzekucji, określony został w art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Fakt doręczenia upomnienia musi być bezsporny, bez względu czy nastąpiło to w sposób standardowy czy też zastępczy. Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że art. 43 Kpa ustanawia sposób doręczenia zastępczego, które znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy przesyłka nie może zostać doręczona do rąk własnych adresata. Dla uznania, iż doręczenie zastępcze określone w art. 43 Kpa dokonane zostało prawidłowo muszą być spełnione określone w tym przepisie przesłanki. Zdaniem organu odwoławczego nie można zgodzić się z twierdzeniem, że doręczenie pisma domownikowi - H. S. stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi. Z potwierdzenia odbioru pisma powinno wynikać, m.in. czy osoba, która pod nieobecność adresata odebrała pismo zobowiązała się do oddania tego pisma adresatowi. Potwierdzenie odbioru upomnienia skierowanego do zobowiązanego nie zawiera takiej informacji i nie wynika z niego, aby osoba odbierająca przesyłkę, której podpis widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru upomnienia, podjęła się oddania pisma adresatowi. W tej sytuacji organ stwierdził, że upomnienie skierowane przez wierzyciela do D. S. nie zostało doręczone w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skuteczny i wywołujący skutki procesowe. Dlatego też w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ egzekucyjny zasadnie zwrócił tytuły wykonawcze wierzycielowi, ponieważ wszczęcie egzekucji było niedopuszczalne. W skardze złożonej do Sądu, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w B. P. wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 43 Kpa przez błędną wykładnię tego przepisu i w konsekwencji błędne niezastosowanie tego przepisu w niniejszej sprawie, a przez to również naruszenie art. 15 § 1 i art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem wierzyciela, Dyrektor Izby Skarbowej niesłusznie uznał, iż doręczenie zastępcze upomnienia nie było skuteczne. Z faktu przyjęcia i pokwitowania przesyłki przez H. S. (ojca dłużnika) wynika, że podjął się on przekazania tej przesyłki swojemu synowi, bowiem nie umieścił on na zwrotnym potwierdzeniu odbioru żadnych adnotacji dotyczących zastrzeżeń co do przekazania przesyłki adresatowi. W skardze powołano się na orzeczenia NSA, z których wynika, że podjęcie się przez domownika doręczenia przesyłki adresatowi nie musi być potwierdzona na piśmie, a wynikający z art. 43 Kpa sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, iż osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata, która potwierdziła odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi i pismo to zostało doręczone adresatowi (postanowienie NSA z 8 listopada 2007 r. II GSK 192/07, wyrok NSA z 14 marca 2007 r. II GSK 315/06). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: Czy zobowiązanemu skutecznie doręczono upomnienie w trybie art.43 kpa, które było warunkiem dopuszczalności wszczęcia egzekucji w sprawie?, a tym samym, czy organ egzekucyjny był uprawniony do zwrotu wierzycielowi tytułów wykonawczych na podstawie art.29 §2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U z 2005 r., Nr 299, poz.1954 ze zm.), dalej jako: u.p.e.a. W myśl postanowień art.15 §1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepis szczególny inaczej stanowi. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Z powyższego jednoznacznie wynika, że co do zasady warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej jest skuteczne doręczenie zobowiązanemu upomnienia wzywającego do dobrowolnego wykonania ciążącego na nim obowiązku. Dlatego też organ egzekucyjny, który na mocy art.29 §1 u.p.e.a., z urzędu, zobligowany jest do badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej zobowiązany był zbadać zaistnienie przesłanek, o których mowa w art.15 §1 u.p.e.a. pozwalających na uruchomienie egzekucji, a więc jest kontrolą objąć, również element doręczenia upomnienia w sprawie. Z dołączonej do akt sprawy kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że upomnienie adresowane do Pana D. S. (zobowiązanego) odebrał domownik Pan H. S., nie wynika natomiast czy jest on domownikiem dorosłym ani to czy zobowiązał się do oddania przesyłki adresatowi. Zgodnie z art.43 kpa, który ma zastosowanie w przypadku doręczenia zastępczego: w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, m.in. dorosłemu domownikowi, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi. Doręczenie do rąk dorosłego domownika przewidziane w tym przepisie jest, więc skuteczne, jeżeli spełnione są następujące przesłanki: 1)adresat jest nieobecny w mieszkaniu w czasie doręczenia pisma, 2) pismo zostało przyjęte za pokwitowaniem przez dorosłego domownika, 3) dorosły domownik podjął się oddania pisma adresatowi. Jak wskazał WSA w Gorzowie w wyroku z 10 listopada 2009 r., sygn. II SA/Go 736/09 "rolą organów administracji publicznej jest wyegzekwowanie, by przesyłki doręczone adresatom za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na odwrocie dowodu doręczenia były szczegółowo i prawidłowo wypełnione. Z dokumentu tego musi jednoznacznie wynikać, w jaki sposób przesyłka została doręczona. W przeciwnym razie doręczenie nie może zostać uznane za skuteczne" (opubl. LEX nr 531270). W podobnym tonie wypowiedział się również WSA w Lublinie w wyroku z 7 października 2009 r. (opubl LEX nr 573363), wskazując, że "brak jakiejkolwiek wzmianki na dowodzie doręczenia, że dorosłemu domownik podjął się oddania przesyłki adresatowi stanowi podstawę oceny, że taki dowód doręczenia nie dowodzi doręczenia zastępczego pisma w sposób wymagany przez art.43 kpa". Skład rozpoznający sprawę powyższe poglądy akceptuje i przyjmuje za swoje. Z uwagi na powyższe należy przyjąć, że fakt odbioru przesyłki poleconej zwierającej upomnienie adresowanej do zobowiązanego przez jego domownika, o którym nie wiadomo nawet czy jest osobą dorosłą, przy braku adnotacji doręczającego przesyłkę, że odbierający przesyłkę domownik zobowiązał się oddać przesyłkę adresatowi nie uprawniał organu do przyjęcia skuteczności doręczenia zastępczego. Mając powyższe na uwadze podniesione w skardze zarzuty naruszenia art.43 kpa oraz art.15 §1 i art.29 u.p.e.a. Sąd uznał za niezasadne i na mocy art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.