I SA/Gl 410/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Grzegorz Granieczny (spr.), Wojciech Organiściak, Protokolant Paulina Kowalczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi A w K. na uchwałę Rady Miasta w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych stwierdza nieważność uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...], Nr [...] w sprawie podatku od środków transportowych na terenie miasta B. w części obejmującej § 2 tej uchwały. W dniu [...] 2009r. Rada Miejska w B. podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie podatku od środków transportowych na terenie Miasta B. (Dz. Urz. Woj. Śl. z 2009r., Nr 221, poz. 4264). W podstawie prawnej tej uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) oraz art. 10 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 884 z późn. zm.). W § 2 powyższej uchwały Rada Miejska w B. ustanowiła zwolnienie od podatku od środków transportowych autobusów przeznaczonych wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2008r. Nr 14, poz. 92 z późn. zm.), stanowiących własność podmiotów posiadających status organizacji pożytku publicznego, w znaczeniu określonym ustawą z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.). Zgodnie z postanowieniem § 5 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B., weszła ona w życie po upływie 14 dni od daty jej ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego, z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2010r. W dniu [...] 2010r. Prokurator Okręgowy w K., powołując się na przepisy art. 3 § 2 pkt 5, art. 50 § 1 i art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) oraz art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst jednolity: Dz. U. 2008r. Nr 7, poz. 39 z późn. zm.), zaskarżył wyżej wymienioną uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżając przedmiotową uchwałę Prokurator Okręgowy w Katowicach, zarzucił istotne naruszenie prawa tj. art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych, polegające na wprowadzeniu w § 2 tej uchwały zwolnienia od podatku od środków transportowych o charakterze mieszanym podmiotowo-przedmiotowym. W ocenie Prokuratora Okręgowego w K. taki charakter (podmiotowo-przedmiotowym) ma zwolnienie od podatku od środków transportowych autobusów przeznaczonych wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, stanowiących własność podmiotów posiadających status organizacji pożytku publicznego w znaczeniu, określonym ustawą z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, wprowadzone przepisem § 2 przedmiotowej ustawy. Skarżący wskazał, że obowiązujące przepisy nie przewidują kompetencji rady gminy do ustanawiania zwolnień w podatku od środków transportowych innych niż przedmiotowe. Wskazując na powyższe zarzuty, Prokurator Okręgowy w K., na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o stwierdzenie nieważności uchwała Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. w sprawie podatku od środków transportowych na terenie Miasta B. w części tj. § 2 tej uchwały. Uzasadniając skargę Prokurator Okręgowy w K. podniósł, że art.18 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym przewiduje, że do wyłącznej właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach podatków i opłat lokalnych, w granicach określonych w odrębnych ustawach. Tymi granicami określonymi w odrębnych ustawach jest przede wszystkim Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, która w art. 217 stanowi, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Zdaniem skarżącego z treści tego przepisu Konstytucji jednoznacznie wynika, że kategorie podmiotów zwolnionych od podatku mogą być określone jedynie w drodze ustawy. Natomiast stosownie do art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych przy określaniu stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 1, 3, 5 i 7, rada gminy uwzględnia w szczególności wpływ środka transportowego na środowisko naturalne, rok produkcji albo liczbę miejsc do siedzenia, Rada gminy może, zatem różnicować wysokość stawek dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania. Prokurator Okręgowy w K. stwierdził, że w świetle powyższych przepisów rada gminy nie ma uprawnień do różnicowania stawek podatkowych i zwolnień według kryteriów podmiotowych, co oznacza że możliwe jest stosowanie zwolnienia jedynie dla określonych kategorii środków transportowych, a nie względem podatników, w posiadaniu których te środki się znajdują. W odpowiedzi na skargę Gmina Miasto B. wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz Gminy Miasto B. zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając żądanie oddalenia skargi Prokuratora Okręgowego w K. na uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. w sprawie podatku od środków transportowych na terenie Miasta B., Gmina Miasto B. powołała się na uchwalę Rady Miejskiej w B. Nr [...] z dnia [...] 2010r. w sprawie odpowiedzi na skargę prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. o stwierdzenie nieważności § 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. oraz w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. w sprawie podatku od środków transportowych na terenie miasta B.. W § 1 uchwały Nr [...] z dnia [...] 2010r. Rada Miejska w B. postanowiła, że nie uwzględnia w całości skargi Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. wniesionej pismem z dnia [...] 2010r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach za pośrednictwem Rady Miejskiej w B. o stwierdzenie nieważności § 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. w sprawie podatku od środków transportowych na terenie miasta B.. Natomiast w § 2 uchwały Nr [...] z dnia [...] 2010r. dokonano zmiany § 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. w sprawie podatku od środków transportowych na terenie miasta B., nadając temu przepisowi następujące brzmienie: "Zwalnia się od podatku od środków transportowych autobusy przeznaczone wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych wraz z ich opiekunami". Jak wyjaśniono w odpowiedzi na skargę, zmiana zapisu § 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. w sprawie podatku od środków transportowych na terenie miasta B., została dokonana w celu "usunięcia wątpliwości co do przedmiotowego charakteru" wprowadzonego zwolnienia z podatku od środków transportowych. Skarżąca stwierdziła, że wobec dokonania powyższej zmiany zapisu § 2 uchwały nr [...] z dnia [...] 2009r. zarzuty, co do przedmiotowego charakteru zwolnienia z podatku od środków transportowych, wprowadzonego tą uchwałą stały się bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z powołanym w skardze art. 168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jednostki samorządu terytorialnego mają prawo ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych w zakresie określonym w ustawie. Jedną z ustaw upoważniających gminy do ustalania wysokości podatków i opłat lokalnych jest ustawa z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006r. Nr 121, poz. 844 z późn. zmian.), której przepisy art. 8 - 12b normują podatek od środków transportowych. W art. 12 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 tej ustawy wymieniono przypadki ustawowego zwolnienia z podatku od środków transportowych. Natomiast art. 12 ust. 4 upoważnia radę gminy do wprowadzania innych zwolnień przedmiotowych niż określone w ust. 1, za wyjątkiem zwolnień dotyczących pojazdów, o których mowa w art. 8 pkt 2, 4 i 6 tej ustawy. Z zapisu art. 12 ust. 4 wynika, więc w sposób jednoznaczny, że rada gminy jest upoważniona do wprowadzania zwolnień z podatku od środków transportowych jedynie o charakterze przedmiotowym. Zwolnienie podatkowe o charakterze przedmiotowym, w przypadku podatku od środków transportowych stanowi, więc zwolnienie od tego podatku, niektórych ze środków transportowych wymienionych w art. 8 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W zaskarżonym zapisie § 2 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. w sprawie podatku od środków transportowych na terenie Miasta B. przewidziano, że zwalnia się z podatku od środków transportowych autobusy przeznaczone wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, stanowiące własność podmiotów posiadających status organizacji pożytku publicznego w znaczeniu określonym ustawą z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Oznaczało to, że zwolnieniu z podatku podlegał przedmiot opodatkowania - autobusy przeznaczone wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jednakże tylko w przypadku, gdy stanowiły własność określonej kategorii podatników – podmiotów posiadających status organizacji pożytku publicznego w znaczeniu określonym ustawą z dnia 24 kwietnia 2003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Przedmiotowe zwolnienie od podatku od środków transportowych było, więc zwolnieniem o charakterze mieszanym, przedmiotowo-podmiotowym. O zwolnieniu z podatku decydował nie tylko rodzaj pojazdu (przedmiot opodatkowania). Warunkiem sine quo non uzyskania tego zwolnienia było również zaliczenie właściciela pojazdu do określonej kategorii tj. podmiotów posiadających status organizacji pożytku publicznego. Objęcie zakresem zastosowania § 2 zaskarżonej uchwały jednoznacznie określonej kategorii podatników, której ustalenie nastąpiło według kryteriów indywidualizujących tych podatników, a więc podmiotowych jest sprzeczne z art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Należy, więc zgodzić się Prokuratorem Okręgowym Katowicach, że § 2 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. w sprawie podatku od środków transportowych na terenie Miasta B. narusza art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z art. 147 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póżn. zmian.) sąd uwzględniając skargę na uchwałę będącą aktem prawa miejscowego organu jednostek samorządu terytorialnego, stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części. Wniosek Gminy B. o umorzenie postępowania sądowego nie został uwzględniony, albowiem postępowanie sądowe nie stało się bezprzedmiotowe. Istotą sądowej kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne jest ocena legalności zaskarżonych aktów i czynności według stanu prawnego i faktycznego z daty ich podjęcia. Wobec tego okoliczność, że zaskarżony § 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. w sprawie podatku od środków transportowych na terenie miasta B. został zmieniony uchwalą Rady Miejskiej w B. Nr [...] z dnia [...] 2010r. w sprawie odpowiedzi na skargę prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. o stwierdzenie nieważności § 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. oraz w sprawie zmiany uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] 2009r. w sprawie podatku od środków transportowych na terenie miasta B. była bez znaczenia. Zapis § 2 zaskarżonej uchwały wywoływał skutki prawne aż do chwili wejścia w życie uchwały Nr [...] z dnia [...] 2010r. Skuteczne uchylenie uchwały rady gminy inną uchwałą wywołuje, bowiem jedynie skutek na przyszłość – od momentu wejścia w życie uchwały o zmianie (ex nunc). Natomiast uwzględnienie skargi, w przypadku ustalenia, że zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem prawa i stwierdzenie jej nieważności w całości albo w części, wywiera skutki prawne z mocą od dnia podjęcia przedmiotowej uchwały (ex tunc). Pozwala to na wyeliminowanie wszelkich skutków prawnych aktu prawa miejscowego sprzecznego z ustawą. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak sentencji.