II OZ 1288/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia adw. A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 290/10 w zakresie oddalenia wniosku o zasądzenie opłaconej pomocy prawnej na rzecz pełnomocnika substytucyjnego w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktu własności ziemi postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 19 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek adw. M. S. działającej z substytucji adw. A. M. o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2010 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktu własności ziemi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 19 lipca 2010 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 2 sierpnia 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła adw. A. M. pełnomocnikiem skarżącego. Pełnomocnictwem substytucyjnym z dnia 27 sierpnia 2010 r. wyznaczony adwokat upoważnił adw. M. S. do reprezentowania skarżącego w tej sprawie. Pismem z dnia 6 września 2010 r. adw. M. S. zawiadomiła Sąd, iż nie znalazła podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 kwietnia 2010 r. oraz wniosła o przyznanie "bezpośrednio na rzecz pełnomocnika substytucyjnego kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu". W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie art. 250 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej P.p.s.a. wskazuje, że wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną przysługuje tylko wyznaczonemu pełnomocnikowi. W tej sprawie wyznaczonym w ramach prawa pomocy pełnomocnikiem została adw. A. M., wobec tego to ona jest uprawniona do złożenia wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Udzielone przez pełnomocnika wyznaczonego w ramach przyznanego prawa pomocy pełnomocnictwo substytucyjne nie stanowi podstawy do ubiegania się przez pełnomocnika substytucyjnego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W zażaleniu na to postanowienie adw. A. M. zarzuciła naruszenie art. 39 P.p.s.a., art. 141 § 4 e związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz art. 18 ust. 2b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Zdaniem adw. A. M. skoro substytucja to udzielenie dalszego pełnomocnictwa przez pełnomocnika procesowego, to substytut jest samodzielnym pełnomocnikiem strony i oznacza, że jest upoważniony do reprezentowania strony w zakresie określonym w art. 39 P.p.s.a., czyli w szczególności do odbioru kosztów postępowania. Ponadto Sąd zaniechał wezwania pełnomocnika do złożenia prawidłowego zdaniem Sądu wniosku o przyznanie wynagrodzenia za poniesione koszty nieopłaconej pomocy prawnej. Ponadto w orzeczeniu nie wskazano pełnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia , a uzasadnienie jest bardzo lakoniczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę, określonej w art. 199 P.p.s.a. W razie ustanowienia pełnomocnika w ramach prawa pomocy wyznaczony pełnomocnik otrzymuje wynagrodzenie od Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Takie brzmienie przepisu art. 250 P.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że wynagrodzenie otrzymuje wyznaczony adwokat. Przez wyznaczonego adwokata należy rozumieć adwokata wskazanego przez Okręgową Radę Adwokacką. W rozpoznawanej sprawie Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie jako pełnomocnika skarżącego działającego w ramach prawa pomocy wyznaczyła adw. A. M. Przyznanie wynagrodzenia wyznaczonemu pełnomocnikowi w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków następuje wyłącznie na wniosek tego pełnomocnika. Znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo substytucyjnie nie stanowi podstawy do uznania, że substytut staje się pełnomocnikiem pełnomocnika, który udzielił substytucji. Zatem nie może mieć tu zastosowania art. 39 pkt 4 P.p.s.a. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie powoduje zwolnienia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika od udzielenia pomocy prawnej i nie oznacza, że substytut może wystąpić o przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Takie stanowisko zostało zaprezentowane także w postanowieniu NSA z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 184/10. Udzielenie dalszego pełnomocnictwa powoduje powstanie określonego stosunku jedynie pomiędzy substytutem i stroną. Oznacza to także, że wymagane oświadczenie dotyczące opłacenia kosztów udzielonej pomocy prawnej, powinno być złożone przez adwokata wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką. Natomiast w kwestie rozliczeń między wyznaczonym adwokatem a pełnomocnikiem substytucyjnym nie może ingerować sąd administracyjny. Oddalenie wniosku adw. M. S. o zasądzenie na jej rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej nie stanowi przeszkody do przyznania ustanowionej w ramach prawa pomocy adw. A. M. wynagrodzenia w zakresie poniesionych kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.