III SA/Po 434/10

Dnia 19 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska( spr.) WSA Beata Sokołowska Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi M. B. i P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie dotyczącej ustalenia podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2009 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 30 marca 2010 r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 400,- (czterysta) złotych, tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Postanowieniem z dnia 18.03.2010 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 08.03.1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1591 z późn. zm.), art. 1, 2 17 i 18 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856 ze zm.), § 1 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17.11.2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198 poz. 1925) oraz art. 241 § 1, 243 § 1, 244 § 1 w zw. z art. 236 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Dz. U. Nr 8 poz. 60 ze zm.) postanowiło wszcząć na żądanie P. B. zamieszkałego ul. [...] Ś. postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wobec wnioskodawcy wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnymi i podatku od nieruchomości za 2009 rok w kwocie 37.014,00 złotych zakończone decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 03.03.2009 r. Nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że wnioskiem z dnia 22.12.2009 r., uszczegółowionym pismem z dnia 27.01.2010 r. P. B. zażądał uchylenia decyzji w sprawie ustalenia wobec niego wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i od nieruchomości za 2009 r., powołując jako przesłanki wznowienia art. 240 § 1 pkt 5 i 7 Ordynacji podatkowej. Wskazał, że nakazem płatniczym z dnia 13.02.2009 r. Burmistrz wymierzył wnioskodawcy łącznie zobowiązanie pieniężne w kwocie 37.014 złotych z tytułu podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2009 r., a decyzją ostateczną z dnia 03.04.2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało nakaz płatniczy w mocy. Kolegium uznało, że zasadnym jest wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 i 7 Ordynacji podatkowej. Decyzją z dnia 30.03.2010 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 03.03.2009 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza z dnia 13.02.2009 r. nr [...] nakazu płatniczego na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości na 2009 r., wobec nie stwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że rozpatrując przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej nie znalazło podstaw do uchylenia własnej decyzji z dnia 03.03.2009 r. Zdaniem Kolegium z wniosku P. B. o wznowienie postępowania wynika, że podatnik jako wyjście na jaw nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi upatruje w tym, że organ podatkowy dokonując wymiaru podatku od nieruchomości nie uwzględnił faktu, że na jego terenie znajduje się sieć dróg wewnętrznych, niezbędnych do prowadzenia jego działalności i wykorzystywanych przez klientów i bezpodstawne jest opodatkowanie tych dróg podatkiem od nieruchomości. Według wnioskodawcy w roku 2009 wszystkie drogi, w tym drogi wewnętrzne były wyłączone z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12.01.1991 o podatkach i opłatach lokalnych. Kolegium odmawiając uchylenia decyzji ostatecznej wyjaśniło, że w roku 2009 zasady opodatkowania dróg uległy zmianie. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązującym od dnia 01.01.2007 r. nie podlegają podatkowi od nieruchomości grunty zajęte pod pasy drogowe dróg publicznych w rozumieniu przepisów o drogach publicznych oraz zlokalizowane w nich budowle – z wyjątkiem związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż eksploatacja autostrad płatnych. A zatem wyłącza się z opodatkowania podatkiem od nieruchomości jedynie drogi publiczne i zajęte pod nie grunty. Zgodnie zaś z art. 2 ustawy o drogach publicznych, drogi publiczne dzielą się na krajowe, wojewódzkie, powiatowe i gminne. Kolegium oceniło, że nie wystąpiły przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu od decyzji P. B. oświadczył, że nie zgadza się z treścią uzasadnienia. Zdaniem odwołującego się, wymiar podatku od nieruchomości i podatku rolnego nie powinien następować w drodze nakazu płatniczego. Decyzją z dnia 06.05.2010 r. Nr [...] działając na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591), art. 1, 2, 17 i 18 ustawy z dnia 12.10.1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. Dz. U. Nr 79, poz. 856 z 2001 r. z późn. zm.), § 1 Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925 z 2003 r.) oraz art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. z 2005 r. Dz. U. Nr 8, poz. 60 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 30.03.2010 r. W uzasadnieniu przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania wznowieniowego, wnioski strony oraz zarzut, że decyzja nie została doręczona współwłaścicielowi nieruchomości M. B.. Kolegium stwierdziło, iż nie zachodzą przesłanki określone art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję istotne dla sprawy ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości. Jednocześnie wyjaśniło, że decyzja SKO z 30.03.2010 r. została doręczona M. B. i że miała ona zapewniony udział w postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. i P. B. żądali ponownego rozpatrzenia sprawy. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że Burmistrz i jego urzędnicy mieli wiedzę, że skarżący prowadzą sprzedaż paliw płynnych, że stacja paliw funkcjonuje, a tego typu działalność wymaga dróg. Zdaniem skarżących podatek został błędnie naliczony. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 134 § 1ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwaną p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powyższych regulacji wynika, że sądowa kontrola zaskarżonego aktu administracyjnego jest dokonywana według kryterium legalności, przy czym sąd administracyjny w granicach danej sprawy bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, choćby nie były one podniesione w skardze. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 06.05.2010r. i z dnia 30.03.2010r. zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania art. 241 § 1 i art. 243 § 2 ordynacji podatkowej co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności w sytuacji gdy w materiale dowodowym przedstawionym przez organ administracji publicznej brak jest wniosku strony – P. B. o wznowienie postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji administracyjnej (podatkowej) określonej w art. 128 o.p. Umożliwiało ono przeprowadzenie ponownie postępowania i wydanie decyzji podatkowej w przypadku, gdy postępowanie, w którym zapadła już decyzja ostateczna, było dotknięte kwalifikowaną wadą proceduralną lub wystąpiły zdarzenia mające wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, które zostały wymienione w art. 240 o.p. Przepis art. 240 o.p. tworzy zamknięty katalog przesłanek, na podstawie, których strona może żądać wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania może nastąpić także z urzędu z wyłączeniem przesłanek określonych w pkt 4, 8 i 9 art. 240 § 1 o.p. – art. 241 § 2 o.p. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania podatkowego następuje w formie postanowienia. W postanowieniu tym organ określa czy postępowanie zostaje wszczęte z urzędu czy na wniosek podmiotu uprawnionego, określa jakiej decyzji postępowanie dotyczy i jakie przesłanki uzasadniają wznowienie (art. 243 § 1 i § 2 o.p.). Po wydaniu postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania właściwy organ podatkowy przeprowadza postępowanie, którego celem jest ustalenie istnienia przesłanek wznowienia postępowania oraz rozpoznanie sprawy podatkowej. Organ zatem powinien w pierwszej kolejności ustalić czy zachodzi przesłanka lub zachodzą przesłanki, które określił wcześniej w wydanym postanowieniu, a po stwierdzeniu, że przesłanka/i zachodzi/ą przeprowadzić postępowanie zmierzające do rozstrzygnięcia sprawy podatkowej rozstrzygniętej decyzją. Jeżeli organ podatkowy nie stwierdzi istnienia przesłanki/ek wcześnie określonej w postanowieniu o wznowieniu postępowania, wydaje decyzje o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji w całości lub w części (art. 245 § 1 pkt 2 o.p.). W rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 18.03.2010r. wznowiło postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i w podatku od nieruchomości za 2009 rok w kwocie 37.014 zł. zakończone ostateczna decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 03.03.2009r., na wniosek strony P. B. W postanowieniu jako przesłanki wznowienia postępowania Kolegium wskazało przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 i 7 o.p., powołane przez wnioskodawcę. Oznacza to, iż obowiązkiem Kolegium w postępowaniu wznowieniowym było zbadanie, czy wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 o.p.) i/lub decyzja została wydana na podstawie innej decyzji lub orzeczenia sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione w sposób mogący mieć wpływ na treść wydanej decyzji (art. 240 § 1 pkt 7 o.p.), na co wskazywał P. B. we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 22.12.2009 r., uszczegółowionym piśmie z dnia 27.09.2009 r. W zaskarżonej decyzji SKO z dnia 06.05.2010 r. jak i poprzedzającej decyzji SKO z dnia 30.03.2010 r. organ administracji w uzasadnieniu decyzji nie przedstawił żadnego uzasadnienia faktycznego i prawnego w odniesieniu do przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 7 o.p. odmawiając uchylenia decyzji ostatecznej z powodu braku przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., nie wyjaśniając dlaczego okoliczność wskazana przez P. B. polegająca na położeniu na nieruchomości sieci dróg wewnętrznych nie jest okolicznością nową, istotną dla sprawy, nieznaną organowi w dniu wydania decyzji. Wskazane powyżej braki uzasadnienia decyzji obu instancji naruszają art. 210 § 1 pkt 6 o.p. zgodnie z treścią, którego decyzja podatkowa powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Rzeczą organów obu instancji było przedstawienie w uzasadnieniu decyzji stanu faktycznego sprawy, w czym strona upatruje istnienie przesłanek na podstawie, których żądała wznowienia postępowania, a wskazanych w postępowaniu z dnia 18.03.2010 roku. Następnie przedstawienie analizy i oceny czy przesłanki określone art. 240 § 1 pkt 5 i 7 o.p. wskazywane przez stronę zachodzą oraz w przypadku niestwierdzenia ich istnienia przedstawienie argumentów uzasadniających odmowę uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 03.03.2009 r. Brak powyżej wskazanych elementów w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, niekompletność przedstawionych Sądowi akt administracyjnych – brak w aktach administracyjnych sprawy wniosku P. B. o wznowienie postępowania powodują, iż decyzje organów I i II instancji nie poddają się kontroli sądowoadministracyjnej. Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno mieć na uwadze przedstawione powyżej rozważania dotyczące zakresu postępowania wznowieniowego określonego w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18.03.2010 r. oraz wymogów stawianych przez ustawodawcę uzasadnieniu decyzji administracyjnej objętych normą prawną art. 210 Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c – prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania oraz o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji orzeczono w pkt II i III sentencji wyroku zgodnie z art. 200 i art. 152 p.p.s.a.