II GSK 886/09

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-10-19

Skład orzekający: Rafał Batorowicz, Magdalena Bosakirska, Maria Jagielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo pozostawił wniosek o dofinansowanie bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia braków formalnych, mimo że strona wskazała kilku pełnomocników i podnosiła zarzut naruszenia przepisów o doręczeniach?
Ratio decidendi
Organ administracji miał prawo pozostawić wniosek o dofinansowanie bez rozpoznania, ponieważ strona nie uzupełniła stwierdzonych braków formalnych mimo prawidłowego wezwania. Skuteczne doręczenie wezwania nastąpiło na adres kancelarii pełnomocnika, który nie poinformował organu o jego zmianie, co naruszało art. 41 § 1 k.p.a. Informacja o zmianie adresu pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie jest automatycznie wiążąca dla organu administracyjnego w postępowaniu jurysdykcyjnym, jeśli organ nie został o tym oficjalnie powiadomiony.
Stan faktyczny
K. H. J. złożył wniosek o dofinansowanie w czerwcu 2005 r. Wniosek został odrzucony z powodu niekompletności, a następnie Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) rozpatrzył negatywnie środek zaskarżenia. Po uchyleniu tych decyzji przez WSA, organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych. Wezwanie wysłane na adres kancelarii pełnomocnika wróciło z adnotacją "adresat wyprowadził się". Następnie wysłano je na adres wnioskodawcy, gdzie odebrała je jego żona. W wyznaczonym terminie braki nie zostały uzupełnione, co skutkowało pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Strona wniosła skargę na bezczynność organu, którą WSA oddalił. Następnie skargę kasacyjną od wyroku WSA złożył K. H. J.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. H. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 8 lipca 2009 r. sygn. akt III SAB/Wr 15/09 w sprawie ze skargi K. H. J. na bezczynność Dyrektora Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w przedmiocie bezczynności organu w sprawie dotyczącej wniosku o dofinansowanie realizacji projektu oddala skargę kasacyjną Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt III SAB/Wr 15/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę K. H. J. na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie dofinansowania Sektorowego Programu Operacyjnego. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2005 r. K. H. J. wystąpił o dofinansowanie realizacji projektu o znaku [...] w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 - 2006" w zakresie działania 1.1. "Inwestycje w gospodarstwach rolnych". Pismem z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawiadomił, że odrzucił wniosek skarżącego o dofinansowanie realizacji projektu z uwagi na jego niekompletność. Pismem z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawiadomił, że rozpatrzył negatywnie środek zaskarżenia wniesiony przez skarżącego od powyższej decyzji. Wyrokiem z dnia 9 października 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 1233/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., uznał wskazane rozstrzygnięcia za decyzje i uchylił je. Rozpatrując wniosek ponownie, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia 2 kwietnia 2008 r. wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia licznych braków formalnych wniosku. Przesyłka została zwrócona organowi 10 kwietnia 2008 r. z adnotacją "adresat wyprowadził się". W związku z tym, organ dnia 11 kwietnia 2008 r. przesłał wskazane wezwanie do uzupełnienia wniosku na adres wnioskodawcy podany we wniosku. Pismo odebrała dnia 14 kwietnia 2008 r. M. J. - żona wnioskodawcy. W wyznaczonym terminie 14 dni od otrzymania pisma, czyli do dnia 28 kwietnia 2008 r., do organu I instancji nie wpłynęły żądane uzupełnienia. Pismem z dnia [...] czerwca 2006 r. Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zawiadomił wnioskodawcę o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Zażalenie na bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł do Prezesa ARiMR dnia [...] czerwca 2008 r. K. H. J. działając przez swego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 17 września 2008 r. Prezes ARMiR uznał zażalenie z dnia [...] czerwca 2008 r. za bezzasadne. Skargę na bezczynność Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. K. H. J. reprezentowany przez pełnomocnika M. L. Wniósł o zobowiązanie organu do wydania w terminie 30 dni rozstrzygnięcia w sprawie oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentów zamieszczonych w aktach sprawy administracyjnej oraz w aktach sprawy prowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w W. (sygn. akt IV SA/Wa 1233/07) z wniosku skarżącego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 10 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a., bowiem w postępowaniu pominięto każdego z pełnomocników skarżącego, a z uwagi na zawiłość sprawy skarżący ustanowił trzech pełnomocników. Według strony, dnia 2 czerwca 2007 r. zmieniono adres kancelarii prawniczej pełnomocnika skarżącego, ale organ I instancji był o tym poinformowany. Pełnomocnik, występujący w kilkudziesięciu sprawach prowadzonych przez organ, poinformował bowiem organ o nowym adresie kancelarii pismem zawierającym informację o wszystkich sprawach prowadzonych przez te kancelarię. W prowadzonych postępowaniach w sprawach dotacji organ doręczał już korespondencję pod nowy adres kancelarii i powinien był znać nowy adres kancelarii także z tego powodu, że wskazała go pełnomocnik skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w pismach oraz w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Organ I instancji wiedział o tym adresie również z innych spraw prowadzonych przez tę pełnomocnik, która pracuje w strukturach kancelarii prowadzonej przez obecnego pełnomocnika skarżącego. Ponadto informacja o adresie kancelarii jest dostępna w Internecie. Organ naruszył art. 64 § 2 kpa błędnie przyjmując, że wniosek skarżącego zawierał brak formalny uniemożliwiający jego merytoryczne rozpoznanie, gdy tymczasem wniosek był już rozpoznany merytorycznie w pierwszym postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzjami uchylonymi wyrokiem WSA. Wniosek nie może być już rozpatrywany od strony formalnej i wymaga merytorycznego rozstrzygnięcia. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę na bezczynność organu. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie, organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności. Według Sądu I instancji, bezczynność organu I instancji w przedmiocie wnioskowanej dotacji wystąpiłaby więc wówczas, gdyby w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie - nie rozpoznał wniosku o dotację, a także wtedy, gdy mimo ustawowego obowiązku i spełnionych przez stronę warunków prawnych - materialnych i formalnych - nie zakończył postępowania wydaniem decyzji. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie, na żadnym etapie postępowania, wniosek strony nie został sporządzony w sposób kompletny, ale obarczony był istotnymi brakami o charakterze formalnym oraz merytorycznym, uniemożliwiającymi jego rozpatrzenie. Zdaniem Sądu I instancji wnioskodawca notorycznie uchybiał prawnym obowiązkom prawidłowego sporządzenia wniosku. W postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie wyroku wniosek kwalifikował się do pozostawienia go bez rozpoznania. Organ I instancji zastosował natomiast pozakodeksową formę "odrzucenia" tego wniosku. Według Sądu I instancji, postępowanie administracyjne w sprawie, po wyroku uchylającym poprzednie rozstrzygnięcia, nie zostało ponownie wszczęte, organ I instancji nie był zatem obowiązany do poinformowania strony czy jej pełnomocnika o ponownym wszczęciu postępowania. Obowiązkiem pełnomocnika strony było natomiast poinformowanie organu o zmianie adresu kancelarii mimo to, że zmiana ta miała miejsce w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Sąd uznał, że pismo organu z dnia 2 kwietnia 2008 r. z wezwaniem o usunięcie braków formalnych wniosku wraz z kopiami stron wniosku wymagających poprawy, które przesłano na adres pełnomocnika do korespondencji wskazany we wniosku, było skutecznie doręczone w świetle art. 41 ust. 2 k.p.a. Obowiązek informowania o każdorazowej zmianie adresu dotyczy konkretnej sprawy, w której występuje pełnomocnik. O obowiązku tym oraz o skutkach prawnych jego naruszenia organ nie musi informować profesjonalnego pełnomocnika. Organ prowadzący postępowanie nie ma obowiązku ustalenia adresu pełnomocnika, np. poszukując tego adresu w Internecie. Nie można też przyjmować swoistego domniemania, że organ prowadzący postępowanie administracyjne powinien ustalić adres pełnomocnika strony na podstawie materiałów z innych spraw administracyjnych prowadzonych przez ten organ, w których występuje ten pełnomocnik. Pełnomocnik wnioskodawcy uchybił obowiązkowi polegającemu na podaniu organowi swego aktualnego adresu. Sąd podkreślił, że organ I instancji przesłał wezwanie do uzupełnienia braków ponownie na adres skarżącego podany we wniosku. Pismo to zostało odebrane przez żonę skarżącego. Według art. 39, 42 § 1 i 43 k.p.a., doręczenie to należy – w ocenie Sądu I instancji – uznać za prawnie skuteczne. Strona nie uczyniła jednak zadość obowiązkom określonym w wezwaniu. Sąd I instancji wskazał na treść art. 64 § 2 k.p.a. zgodnie z którym, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W ocenie Sądu I instancji, taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Organ nie dysponując w dalszym ciągu aktualnym adresem pełnomocnika skarżącego powiadomił bezpośrednio skarżącego pismem z dnia 10 czerwca 2008 r. o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Pełnomocnik wnioskodawcy poinformował o zmianie adresu dopiero pismem nadanym dnia [...] lipca 2008 r. Według Sądu, organ I instancji podjął działania, umożliwiające skarżącemu czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Odnosząc się do kwestii nieznajomości języka polskiego przez skarżącego, Sąd I instancji uznał, że organy orzekające nie miały obowiązku sporządzania tłumaczeń na język niemiecki pism kierowanych do skarżącego. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz.U. Nr 90, poz. 999 ze zm.), język polski jest językiem państwowym i językiem urzędowym rządowych i samorządowych władz administracyjnych w Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd uznał, że językiem polskim włada, M. J. - żona skarżącego, która odebrała pisma z dnia 11 kwietnia oraz [...] czerwca 2008 r. Istotne znaczenie dla tej kwestii ma niewątpliwie fakt, że skarżący ustanowił dla swej reprezentacji profesjonalnych pełnomocników władających językiem polskim. Uchybili oni wszakże istotnemu prawnemu obowiązkowi podania organowi aktualnego adresu do doręczeń. Skutki prawne tego uchybienie w stosunkach między skarżącym a jego pełnomocnikami pozostają poza kognicją Sądu. Sąd I instancji uznał również jako bezzasadny zarzut nieinformowania czy niezawiadamiania wszystkich pełnomocników ustanowionych przez skarżącego o czynnościach podejmowanych w toku postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, w sytuacji istotnego uchybienia przez pełnomocników podania aktualnego adresu kancelarii prawniczej, gdzie pełnomocnicy ci przyjmowali korespondencję, zarzut ten nie może się ostać. II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył K. H. J. Zaskarżył wyrok w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący zarzucił: - naruszenie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej: p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że wniosek skarżącego zawierał braki formalne; - naruszenie art. 41 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że przepis ten dotyczy jedynie strony postępowania, bez pełnomocników; - naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. w zw. z art. 145 §1 pkt 1 c p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż pismo o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia nie musiało być doręczone pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu M. L. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że Sąd I instancji niezasadnie przyjął, iż wniosek skarżącego zawierał braki formalne. W wyroku z dnia 9 października 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyraźnie wskazał, iż wniosek K. J. był kompletny. Jedyną okolicznością niezbędną dla rozstrzygnięcia postępowania była weryfikacja posiadanej przez K. J. kwoty mlecznej. Jest to więc okoliczność dotycząca oceny merytorycznej wniosku, a nie brak formalny. W trakcie ponownego postępowania administracyjnego niedopuszczalne było pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia, gdy wniosek spełniał już warunki formalne w poprzednim postępowaniu. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 41 § 2 k.p.a. autor skargi kasacyjnej podniósł, że wskazany przepis dotyczy również pełnomocników, a wyrażone w nim obowiązki dotyczą czynności podejmowanych w ramach jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Nawet jeśli przyjąć, iż pełnomocnik skarżącego miał obowiązek zgłaszania organowi zmiany adresu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to obowiązek ten został spełniony. Pełnomocnik K. J. – radca prawny M. L. w postępowaniu sądowoadministracyjnym podała aktualny adres, na który Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. doręczył skutecznie wyrok z dnia 8 lipca 2009 r. wraz z uzasadnieniem. Z kolei z dokumentu pełnomocnictwa wynika wyraźnie, iż wykonywała ona zawód racy prawnego w ramach kancelarii prowadzonej przez radcę prawnego M. L. (tj. pełnomocnika obecnie reprezentującego skarżącego). W inny sposób zmiana adresu nie mogła zostać zgłoszona w ramach postępowania organowi administracji, bowiem pełnomocnik nie posiadał upoważnienia do reprezentacji skarżącego przed sądem administracyjnym. Zdaniem pełnomocnika, nie mógł on takiego zgłoszenia wysłać w ramach czynności jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego, gdyż zmiana adresu kancelarii nastąpiła w trakcie postępowania przed sądem administracyjnym. Według autora skargi kasacyjnej, zawiadomienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. o adresie kancelarii, na który sąd doręczył wyrok w świetle art. 41 § 1 k.p.a. było skutecznym zawiadomieniem organu administracji w ponownym jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżącego o podjętych czynnościach organ administracyjny powinien zawiadomić pełnomocnika K. J. radcę prawnego M. L., której aktualny adres korespondencyjny znajdował się w aktach sprawy. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art.183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny /dalej zwany NSA/ rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania sądowego. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez NSA, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają podstawy kasacyjne. W ramach tych podstaw należy postawić zarzuty kasacyjne tj. przywołać konkretne przepisy prawa, które naruszył Sąd I instancji oraz określić sposób naruszenia tych przepisów. Z treści rozpoznawanej skargi kasacyjnej wynika, że została ona oparta na jednej ustawowej podstawie kasacyjnej tj. na naruszeniu przepisów postępowania poprzez akceptację uchybień przepisom kpa, których to uchybień w ocenie kasatora dopuścił się organ administracji. Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona. Istota zarzutów polega na ocenie, czy organ prawidłowo wezwał do uzupełnienia braków formalnych wniosku oraz czy strona była prawidłowo powiadomiona o wezwaniu, a zatem czy uchybiła obowiązkowi uzupełnienia braków formalnych, i czy uprawniało to organ do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Na wstępie przypomnieć należy, że dofinansowanie działań określonych jako "Inwestycje w gospodarstwach rolnych" w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" regulowane jest ustawą z dnia 20 kwietnia 2004r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. nr 116 z 2004r. poz.1206 z późn. zmianami, dalej określana jako ustawa o NPR). W dacie składania wniosku przez K. H. J. ([...] czerwca 2005r.) obowiązywało wydane na podstawie art. 28 ustawy o NPR rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 grudnia 2004r. w sprawie trybu składania wniosku o dofinansowanie w ramach działania I.I. "Inwestycje w gospodarstwach rolnych" (Dz.U. nr 270 z 2004r. poz. 2684), które w § 10 p.1 przewidywało, w przypadku złożenia wniosku nieprawidłowo wypełnionego lub bez załączników, wezwanie do uzupełnienia w terminie 14 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (§ 10 p.2). Ustawa o NPR została zmieniona ustawą z dnia 13 lipca 2006r. w sprawie zmiany ustawy o NPR (Dz.U. nr 149 z 2006r. poz. 1074). Zgodnie z treścią art.1 p.15 ustawy zmieniającej, zmieniony został art.28 ustawy o NPR. W nowym brzmieniu art.28 zawierał uregulowania dotyczące treści wniosków o dofinansowanie. Zmiana weszła w życie 6 września 2006r. W ślad za tą zmianą rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. (Dz.U. nr 249 z 2006r. poz. 1836) uchylone zostało z dniem 13 stycznia 2007r. cytowane wyżej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 grudnia 2004r. w sprawie trybu składania wniosku o dofinansowanie w ramach działania I.I. "Inwestycje w gospodarstwach rolnych". Niezmienione pozostało jednak uregulowanie zawarte w p.5.3. Załącznika do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 września 2004r. w sprawie Uzupełnienia Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" (Dz.U. nr 207 z 2004r. poz.2117 z późn. zmianami), zgodnie z którym ocena wniosku o dofinansowanie realizacji projektu obejmuje: 1) weryfikację formalną i 2) ocenę merytoryczną. Weryfikacja formalna dotyczy sprawdzenia poprawności wypełnienia wniosku, kompletności załączników oraz w przypadku, gdy składana jest w formie elektronicznej i papierowej sprawdzenia zgodności obu form. W sprawie niniejszej wniosek złożony został dnia [...] czerwca 2005r. (przed zmianami) i wedle starego wzoru, jednak nie wyszedł poza fazę weryfikacji formalnej. Organ, do którego sprawa wniosku o dofinansowanie wróciła po uchyleniu przez Sąd poprzednich rozstrzygnięć o odrzuceniu wniosku, był zobowiązany do weryfikacji formalnej wniosku przed przejściem do weryfikacji merytorycznej. Skoro organ stwierdził, że wniosek zawierał zasadnicze braki formalne (np. brak podpisów strony w wyznaczonych miejscach, wypełnienie niektórych pól niezgodnie z instrukcją, sporządzenie załączników niezgodnie z instrukcją itd.), zasadnie żądał ich uzupełnienia. Nie jest zatem trafny zarzut, iż organ nie był uprawniony do żądania uzupełnienia braków formalnych wniosku i załączników, bowiem art.64 § 2 kpa reguluje sytuacje związane z nieuzupełnieniem braków formalnych podania. Nie jest także trafny zarzut, iż sprawa była już raz rozpoznana merytorycznie, gdyż, jak słusznie ocenił Sąd I instancji, sprawa nigdy nie wyszła poza etap badania formalnego, a uchylone pierwszym wyrokiem rozstrzygnięcia organu były w swej treści rozstrzygnięciami formalnymi, spowodowanymi brakami w dokumentacji dotyczącej kwoty mlecznej. Przechodząc do zasadniczej kwestii prawidłowości doręczeń, zauważyć należy, że we wniosku wskazano dwóch pełnomocników (M. L. i A. R.) i jeden adres ich kancelarii w G. przy ul.T. Wniosek zawierał także adres strony – K. H. J. ze wskazaniem, że adresem do korespondencji jest adres kancelarii pełnomocników w G. przy ul.T. W dołączonym do wniosku pełnomocnictwie w ogóle brak adresu kancelarii pełnomocników. W aktach brak też pisma informującego o zmianie pełnomocnika upoważnionego do reprezentowania strony w postępowaniu administracyjnym, zatem nie można przyjąć, że pełnomocnikiem tym została M. L., która reprezentowała K. H. J.a w pierwszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W tym stanie rzeczy trafnie organ skierował pismo z wezwaniem do usunięcia braków formalnych do radcy prawnego M. L., który dotychczas reprezentował stronę w postępowaniu administracyjnym i trafnie zaadresował je na jedyny, znajdujący się w aktach administracyjnych, adres kancelarii tego pełnomocnika w G. przy ul.T. Wezwanie wróciło z adnotacją "adresat wyprowadził się". Organ podjął jeszcze jedną próbę doręczenia wezwania i wysłał je na adres strony, który nie był adresem do korespondencji. W piśmie znajdowała się informacja, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Jest niesporne, że wezwanie zostało odebrane z dniu [...] kwietnia 2008r. przez żonę wnioskodawcy i pozostało bez żadnej reakcji. Dopiero pismem z dnia [...] czerwca 2008r., a więc już po powiadomieniu strony na adres prywatny o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, pełnomocnik wnioskodawcy M. L. zawiadomił organ o zmianie adresu kancelarii. Uznać należy, że już pierwsze wezwanie skierowane do pełnomocnika na podany przez niego adres było skutecznie doręczone, skoro pełnomocnik nie poinformował organu o zmianie adresu kancelarii, do czego był zobowiązany na podstawie art.41 § 1 kpa. Nie jest zasadny pogląd wyrażony w skardze kasacyjnej, iż skutek przewidziany w art.41 § 2 kpa tj. skuteczność doręczenia pod dotychczasowym adresem, ma miejsce tylko w razie poinformowania o tym skutku pełnomocnika. Zgodnie z art. 9 kpa organy administracji publicznej obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z powołanego przepisu wywodzi się obowiązek organu informowania strony, już przy pierwszej czynności, o konieczności powiadomienia organu o zmianie adresu w toku postępowania oraz o skutku zaniechania takiego powiadomienia. Organ nie ma jednak obowiązku pouczania profesjonalnego pełnomocnika, prawnika o treści przepisów prawa, które z racji swojej profesji powinien on znać. Literalne brzmienie art.9 kpa wskazuje zresztą, że obowiązek informacyjny organu istnieje tylko w stosunku do stron (i uczestników). Celem ustanowienia tego obowiązku jest niedopuszczenie do niekorzystnych dla stron skutków ich niewiedzy. Obowiązek organu nie istnieje jednak w stosunku do profesjonalnych pełnomocników, których niewiedzy ustawodawca nie zakładał. W tym stanie rzeczy niezasadny jest zarzut kasacyjny, że pełnomocnik nie był poinformowany o skutkach niepowiadomienia organu o zmianie adresu w toku postępowania. Nie jest też uzasadniony zarzut kasacyjny dotyczący wadliwego doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych na nieaktualny już adres M. L., zamiast na adres M. L., która reprezentowała K. J. w postępowaniu sądowoadministracyjnym i której adres był aktualnym adresem kancelarii M. L. Okoliczność, że w postępowaniu sądowym reprezentował K. J. inny pełnomocnik (M. L.), jak również adres tego pełnomocnika, pozostaje bez wpływu na tok postępowania administracyjnego, po uchyleniu orzeczeń organu administracji. Skoro organ nie został powiadomiony o zmianie pełnomocnika ani o zmianie jego adresu, to nadal jest związany danymi, którymi dysponował w dotychczasowym postępowaniu administracyjnym i doręczenie dokonane zgodnie z tymi danymi jest skuteczne. Obowiązkiem pełnomocnika było zaś powiadomienie organu administracji o zmianie adresu kancelarii, także wtedy, gdy zmiana ta miała miejsce w toku postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty kasacyjne za nieusprawiedliwione i działając na podstawie art.184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło