II SA/Po 437/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant St. sekretarz sąd. Joanna Wieczorkiewicz-Skoczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę /-/ T. Świstak /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz Decyzją z dnia [...] 2010r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J., działając w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (jedn. tekst Dz. U. z 2006r. nr 156, poz. 1118 ze zm.), nakazał współwłaścicielom budynku [...] usytuowanego na działce nr [...] w [...] przy ul. [...] to jest W. C., M. N., E. S., M. A. S., M. T. S., S. W. S., K. S. P., M. M. S. oraz W. A. Z. wykonanie remontu przedmiotowego budynku w zakresie określonym we wnioskach i zaleceniach (które stanowią integralną cześć decyzji) na stronach [...] w punktach [...] opracowania z [...] 2010r. pt. "Ekspertyza techniczna budynku [...] w [...] przy ulicy [...]", sporządzonym przez [...] R. K. rzeczoznawcę budowlanego w specjalności [...] wpisanego do [...] pod pozycją [...]. Termin wykonania remontu w zakresie sformułowanym w punktach od [...] ustalono do dnia [...]09.2010r. W części dotyczącej wykonania punku [...] decyzji, organ nadał zgodnie z art. 108 § 1 kpa rygor natychmiastowej wykonalności. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że organ działając z inspiracji Z. D., przeprowadził kontrolę stanu technicznego opisanego budynku. W wyniku kontroli stwierdzono, że budynek wybudowany został około [...] lat temu, w technologii tradycyjnej dla okresu jego budowy, posiada część handlową ([...]) i mieszkalną. Część mieszkalna jest nieużytkowana. Fundamenty budynku prawdopodobnie wykonane z kamienia polnego, ściany murowane z cegły ceramicznej, otynkowane, konstrukcja dachu drewniana dwuspadowa, pokryta dachówką karpiówką. Konstrukcja, jak i pokrycie dachowe budynku jest w złym stanie technicznym. Zawalona w połaci dachowej częściowo konstrukcja [...] [kafara] przy ścianie szczytowej, zblokowanej z budynkiem stanowiącym własność [...] Z. D., powoduje przenikanie do wnętrza budynków wód opadowych. W konsekwencji prowadzi to do dalszej destrukcji ścian konstrukcyjnych zblokowanych budynków. Obecnie konstrukcja zawalonego [...] [kafara] uległa przesunięciu i jest wsparta na ścianie szczytowej budynku Z. D., powodując odejście ściany od pionu i jej spękania. W czasie kontroli stwierdzono również zły stan techniczny komina ponad dachem (grozi obecnie zawaleniem), który wymaga przemurowania. Ponadto stwierdzono także miejscowe ubytki w dachówce oraz ubytki tynków. Zdaniem organu przedstawiony stan techniczny omawianego budynku [...] w razie nie przeprowadzenia robót remontowych poszczególnych elementów w tym w szczególności związanych z zawalonym [...] [kafarem] może doprowadzić do dalszej dewastacji obiektu, a dalej do zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia . W toku postępowania uczestniczka E. S. przedłożyła opracowanie pt. "Ekspertyza techniczna budynku [...] w [...] przy ulicy [...]", sporządzone przez [...] R. K. rzeczoznawcę budowlanego w specjalności [...] wpisanego do [...] pod pozycją [...]. Autor ekspertyzy stwierdził, że budynek w całości znajduje się w złym stanie technicznym, jedynie w części [...] wyremontowanej na sklep, stan techniczny budynku jest dostateczny. Ponadto stwierdza również, że z uwagi na zagrożenie zawalenia się dachu budynku oraz wlewanie się wód opadowych do sąsiedniego budynku , przed wykonaniem remontu całościowego należy w obrębie zawalonego [...] [kafara] dokonać rozbiórki kaferka, naprawy więźby dachowej oraz przełożenia i uszczelnienia pokrycia dachowego wraz z obróbkami [...]. W tych warunkach organ po przeprowadzeniu postępowania i analizie dowodów uznał, że ekspertyza inż. R. K. została wykonana, sumiennie, starannie oraz fachowo i rozstrzyga w sposób właściwy o stanie technicznym budynku [...] w [...] przy ulicy [...]. W celu doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu technicznego umożliwiającego właściwe i bezpieczne użytkowanie, niezbędne jest wykonanie robót remontowo - budowlanych określonych w sentencji decyzji, w związku z tym organ uznał przeprowadzenie remontu za konieczne i zasadne. Z uwagi na zagrożenie zawalenia się dachu omawianego budynku i wlewanie się wód opadowych do sąsiedniego budynku, organ w decyzji w części dotyczącej wykonania punku [...] zawartego we wnioskach i zaleceniach "Ekspertyzy technicznej budynku [...] w [...] przy ul. [...]" nadał zgodnie ar[...] l08 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego rygor natychmiastowej wykonalności. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 61 ustawy Prawo budowlane na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego ciąży obowiązek zapewnienie użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem i wymogami ochrony środowiska oraz utrzymania go w należytym stanie technicznym i estetycznym. Powołując się na art. 66 Prawa budowlanego organ uznał, że adresatami decyzji muszą być wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Odwołanie od decyzji złożył M. T. S., wskazując na niekompletność powołanej ekspertyzy, zbyt krótki termin wykonania remontu oraz brak określenia w decyzji proporcji w jakiej współwłaściciele powinni ponosić koszty remontu. Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]05.2010r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że stanowiący podstawę prawną kwestionowanego obowiązku art. 66 Prawa budowlanego stanowi konkretyzację zawartego w art. 61 Prawa budowlanego obowiązku utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami sformułowanymi w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Tak więc adresatem decyzji opartej na art. 66 Prawa budowlanego może być co do zasady tylko właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, bowiem zapewnienie właściwej eksploatacji użytkowanego obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem oraz jego utrzymanie w odpowiednim i bezpiecznym stanie technicznym należy do obowiązków właściciela lub zarządcy obiektu. Organ podkreślił, że redakcja wskazanego przepisu ustala, że w pierwszej kolejności obowiązek ten spoczywa na właścicielu (por. Z. Niewiadomski, Prawo budowlane Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 592). Natomiast pojęcie zarządcy nie zostało zdefiniowane na gruncie ustawy Prawo budowlane, jednak przyjmuje się, że zarządcą, o którym mowa w art. 61 Prawa budowlanego jest osoba fizyczna - o której mowa w art. 185 ust. 2 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) posiadająca licencję zawodową i działająca na podstawie umowy o zarządzanie nieruchomością. W przypadku współwłasności obiektu budowlanego, obowiązek utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie ciąży na wszystkich współwłaścicielach łącznie. Tak więc w razie ustalenia, że istnieje materialnoprawna przesłanka do zastosowania przepisu art. 66 Prawa budowlanego rzeczą organu było skierowanie stosownego nakazu do wszystkich współwłaścicieli tego obiektu (por. wyrok NSA z 05.06.2002 r., sygn. SA/Rz 77.02, wyrok NSA z 24.01.2002 r.) Obciążenie obowiązkami których wykonanie wynika ze spełnienia przesłanek zawartych w art. 66 Prawa budowlanego - wyłącznie jednego ze współwłaścicieli, dodatkowo - błędnie uznanego przez organ za zarządcę nieruchomości, nie znajduje i nigdy nie znajdowało uzasadnienia w przepisach prawa" Skoro budynek [...], posadowiony na działce nr [...], położonej przy ul. [...] w [...] bezspornie stanowi współwłasność szeregu osób fizycznych, a ponadto niewątpliwe jest, iż żadna z nich nie jest licencjowanym zarządcą nieruchomości, to w razie ustalenia, że istnieje materialnoprawna przesłanka do zastosowania przepisu art. 66 Prawa budowlanego obowiązki winny być nałożone na wszystkich współwłaścicieli tego budynku, a nie na wybranego współwłaściciela albo na wybraną spośród nich grupę. Stąd wprost wynika, zdaniem organu, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. prawidłowo określił adresatów nakazów określonych w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie budziło też żadnych wątpliwości organu odwoławczego, iż w niniejszym przypadku istniała materialnoprawna przesłanka do zastosowania przepisu art. 66 Prawa budowlanego, gdyż badany budynek [...], jest w nieodpowiednim stanie technicznym w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego. Zasadność tego twierdzenia jednoznacznie wynika z dowodów i materiałów zgromadzonych w tej sprawie przez organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji w toku postępowania wyjaśniającego. W protokole kontroli z dnia [...] marca 2010 r. odnotowano ,że: "Dwuspadowy dach budynku jest w złym stanie technicznym", "Stwierdzono od zewnątrz zły stan kaferka znajdującego się przy ścianie szczytowej [...] Z D. Kaferek wykonany częściowo z cegły jest praktycznie «zawalony» i częściowo oparty na szczycie budynku, co w konsekwencji może prowadzić do przesunięcia się ściany. Stwierdzono również bardzo duże zawilgocenie omawianej ściany (długotrwałe) co doprowadziło do odpadania tynków. (...) Komin w/w budynku jest w złym stanie technicznym - grozi zawaleniem. Występują także ubytki miejscowe w dachówce oraz brak opierzeń i ubytki tynków". Pogłębiony opis i analiza tego stanu zostały zawarte w ekspertyzie technicznej sporządzonej w marcu 2010 r. przez [...] R. K., której organ odwoławczy podobnie jak i organ nadzoru budowlanego pierwszej instancji dał wiarę z uwagi na jej spójność i rzeczowość. Autor tego opracowania technicznego stwierdził, na podstawie szczegółowych oględzin (...), iż "budynek jako całość znajduje się w złym stanie technicznym, jedynie w części [...] wyremontowanej na sklep, stan techniczny budynku jest dostateczny". Mianowicie: 1) "Fundamenty budynku (...) znajdują się w dostatecznym stanie technicznym", 2) w takim też stanie znajdują się ściany murowane z cegły ceramicznej pełnej "za wyjątkiem ściany podłużnej na długości połączenia sąsiednim budynkiem, która wykazuje zawilgocenie", 3) w złym stanie technicznym, "za wyjątkiem części [...] budynku od strony ulicy [...]", znajdują się z kolei stropy drewniane belkowe oraz 4) komin z cegły pełnej, który "w części ponad dachem grozi zawaleniem, zarówno cegła jak i zaprawa zniszczona na skutek erozji", 5) drewniana więźba dachowa, a szczególnie kaferek ("który w wyniku utraty stateczności pochylił się i oparł o (...) ścianę szczytową powodując jej wybrzuszenie i spękanie"), 6) pokrycie dachu z dachówki karpiówki ("liczne rozszczelnienia i ubytki powodujące przecieki będące przyczyną korozji biologicznej więźby dachowej i stropu"), 7) obróbki blacharskie, rynny i rury spustowe ("rozszczelnienia i ubytki spowodowane korozją i zużyciem technicznym"). Nadmienić na marginesie należy, że - w ocenie [...] R. K. - "Zły stan techniczny budynku jest wynikiem wieloletnich zaniedbań spowodowanych brakiem porozumienia wśród współwłaścicieli co do remontów". Na potwierdzenie swoich ustaleń organ powołał się na zgromadzoną w aktach administracyjnych dokumentację fotograficzną sporządzoną zarówno przez ten organ jak i autora ekspertyzy. Organ podkreślił, że wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu - wspomniana ekspertyza techniczna nie dotyczy jedynie dachu budynku, lecz jej przedmiotem była "ogólna ocena stanu technicznego budynku ze szczególnym uwzględnieniem dachu i stropu" (s. 4 ekspertyzy technicznej). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł W. C. W skardze zakwestionował trafność zaskarżonej decyzji i sformułował własne wnioski w zakresie uregulowania konfliktu rodzinnego związanego z badaną nieruchomością. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153 poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują legalność zaskarżonej decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Skarga jest uwzględniona tylko wtedy, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa ( art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia. W tych warunkach Sąd zbadał zgodność zaskarżonej decyzji z prawem to jest z przepisami ustawy Prawo budowlane. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji jest art. 66 który stanowi w ustępie pierwszym, iż w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1. może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2. jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska albo 3. jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo 4. powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Należy podkreślić, że konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 66 pkt 1 wskazuje, iż decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. To znaczy, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1 - 4 - to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (wyrok NSA z 14 lipca 1998 r. - IV SA 1420/96, niepubl.). Organ nadzoru budowlanego wskazał na pkt. 3 ust. 1 badanego przepisu, czyli kontroli Sądu podlega ustalenie organu w zakresie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, powstałego w czasie użytkowania obiektu. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie, analizie techniczno- budowlanej poddany został cały budynek. Szczegółowy opis stopnia zużycia poszczególnych części budynku został opisany w powołanej "Ekspertyzie technicznej budynku [...] w [...] przy ulicy [...]", sporządzonej przez [...] R. K. rzeczoznawcę budowlanego w specjalności [...]. Opis stanu technicznego uwzględnionego w opinii odpowiada ustaleniom dokonanym przez pracowników organu w czasie kontroli obiektu budowlanego w dniu [...]03.2010r.(k. 34 akt adm.). Ustalenia co do zakresu i stopnia uszkodzenia obiektu nie zostały przez uczestników postępowania zakwestionowane a załączone do akt fotografie pozwalają na przyjęcie, że materiał dowodowy został przez organy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący to jest z zachowaniem reguł z art. 77 § 1 kpa. Prawidłowo organ pierwszej instancji określił nałożony obowiązek jako wynikający ze wskazanej opinii w pkt [...], które to fragmenty równocześnie uznał za integralną część swojej decyzji. Odniesienie w decyzji do ściśle określonej opinii jest dopuszczalne jeżeli tak jak w niniejszej sprawie pozwala to na jednoznaczne określenie nałożonych obowiązków. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji odpowiada przesłankom z art. 107 § 1 kpa. W decyzji (załączniku do decyzji) szczegółowo i jednoznacznie określono czynności które mają być wykonane, tym samym decyzja jako władcze działanie prawne organu administracji publicznej została skierowana na wywołanie konkretnych indywidualnie oznaczonych skutków prawnych. Stanowi ona bowiem źródło praw i obowiązków dla stron postępowania, które mogą być przymusowo egzekwowane w drodze egzekucji administracyjnej W pkt. 4 ekspertyzy wskazano na celowość dokonania pewnych prac w pierwszej kolejności w celu wyeliminowania niebezpieczeństwa zawalenia się dachu oraz wlewania się wód opadowych. Zagrożenie zawaleniem się budynku mieści się w pojęciu zagrożenia zdrowia i życia ludzkiego i trafnie organ w tej części decyzji nałożył rygor natychmiastowej wykonalności na co pozwalał art. 108 § 1 kpa. Istotnym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest czy obowiązek wykonania opisanego remontu został nałożony na właściwe osoby. Do zakwestionowania tej części decyzji wdaje się zmierzać skarżący, który wskazywał na konflikt rodzinny utrudniający na wyłonienie osoby odpowiedzialnej za stan budynku i jego remont. Jako zgodne z prawem Sąd uznał przyjęcie przez organ, że nakaz z art. 66 Prawa budowlanego skierowany być powinien do wszystkich współwłaścicieli. Stosownie do treści art. 61 Prawa budowlanego, obowiązki dotyczące utrzymywania i użytkowania obiektów budowlanych obciążają właściciela lub zarządcę obiektu. W związku z tym również nakazy o jakich mowa w art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego mogą być kierowane do właściciela lub zarządcy obiektu. Jeżeli właścicieli jest więcej niż jeden, a nie został wyznaczony zarządca, to nakaz taki musi być skierowany do wszystkich współwłaścicieli. Za niepozostające w związku z niniejszą sprawą uznać należało podnoszone w skardze okoliczności związane z przyczyną dla której powstał stan zaniedbania budynku. W decyzji wydawanej na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego organ administracji nie bada przyczyn, dla których obiekt jest użytkowany w sposób zagrażający życiu i zdrowiu ludzi lub bezpieczeństwu mienia, ani kto ponosi za to odpowiedzialność. Ujawniając stan zagrożenia organ nadzoru budowlanego kieruje nakaz usunięcia nieprawidłowości do właściciela bądź zarządcy budynku. (por. wyrok NSA z 2006.10.03 sygn. II OSK 1163/05, LEX nr 289077). W tym miejscu podkreślić należy iż prawidłowo organ po ustaleniu w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, że istnieje materialnoprawna przesłanka do zastosowania przepisu art. 66 prawa budowlanego, wydał stosowną decyzję administracyjną, skierowaną do właścicieli obiektu budowlanego, skoro obiekt stanowi współwłasność, nie kierując się przy tym wielkością udziałów we współwłasności. Rozstrzygnięcie to bowiem nie jest uzależnione od tego, czy toczy się postępowanie cywilne o zniesienie współwłasności lub dział spadku. Jak trafnie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie we wyroku z dnia 2002.01.24 sygn. IV SA 472/00, Wspólnota 2002/8/51, rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości nie należą do sfery spraw administracyjnych i nie mają wpływu na orzeczenie administracyjne. Adresatom decyzji pozostawiono na wykonanie obowiązków pięć i pół miesiąca. Obowiązek wyznaczenia terminu do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wynikał wprost z powołanego przepisu i określony został przez organ w sposób pozwalający na jego realizację. Wyznaczony kilkumiesięczny termin jest odpowiedni do rodzaju nakazanych robót. W tych warunkach Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił. /-/ T. Świstak /-/ E. Podrazik /-/ W. Batorowicz