II FSK 151/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA Jerzy Płusa, Protokolant Agata Grabowska, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 października 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 580/10 w sprawie ze skargi Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 14 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z dnia 26 października 2010 r., I SA/Gd 580/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił Prezydenta Miasta B. działającego przez Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 14 kwietnia 2010 r. w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego. 2. Ze stanu faktycznego przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że Prezydent Miasta B., działający jako wierzyciel, wystawił tytuł wykonawczy w dniu 5 lutego 2010 r. na M. M. ( zam. w G. przy ul. G. [...]), obejmujący należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania w dniu 5 czerwca 2008 r. w wysokości 50,00 zł, a następnie przekazał go do organu egzekucyjnego - Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. Postanowieniem z dnia 10 marca 2010 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. zwrócił przedmiotowy tytuł wykonawczy wierzycielowi, powołując się na dyspozycję art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zwanej dalej: u.p.e.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. - działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B.. Dyrektor Izby Skarbowej w G. postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2010 r. utrzymał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że zarządca drogi, którym jest Prezydent Miasta B. jest organem egzekucyjnym, właściwym rzeczowo do egzekwowania opłaty dodatkowej z tytułu nieopłaconego parkowania pojazdu na terenie miasta B.. Zobowiązany nie posiada majątku ani siedziby na terenie objętym właściwością Prezydenta Miasta B.. W takiej sytuacji organ stosownie do treści art. 22 § 2 u.p.e.a. w administracji winien przekazać przedmiotowy tytuł wykonawczy do realizacji Prezydentowi Miasta G., jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych. Dopiero zaś, gdy wszczęta przez ten organ egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna, stosownie do treści § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) zwanego dalej: rozporządzeniem wykonawczym - wierzyciel kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia egzekucji. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący zarzucił naruszenie art. 19, art. 22 § 2 i 3, art. 29 § 2 u.p.e.a. 4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. 5. Uzasadniając wydany w sprawie wyrok sąd pierwszej instancji odwołując się do art. 19 u.p.e.a. wskazał, że w zaskarżonym postanowieniu właściwość rzeczowa organu egzekucyjnego została ustalona prawidłowo. Powoływanie się na błędną interpretację art. 19 § 1 i 2, art. 22 § 2 i 3 oraz art. 26 § 2 u.p.e.a. nie było zasadne. Miasto B. jest gminą o statusie miasta i zgodnie z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Prezydent Miasta B. jest organem podatkowym właściwym w sprawach podatków i opłat lokalnych. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 19 § 1 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczenia takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, a także do realizacji wniosków obcych państw o udzielenie pomocy w zakresie art. 66a § 1 u.p.e.a. Właściwy organ gminy o statusie miasta jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalenia lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ (art. 19 § 2 u.p.e.a.). Odwołując się do § 6 ust. 3 i 5 rozporządzenia wykonawczego sąd wskazał, że Prezydent Miasta B. reprezentowany przez Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B., działając jako organ wykonawczy gminy o statusie miasta, zgodnie z dyspozycją art. 1c ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r., Nr 121, poz. 844 ze zm.) zwanej dalej: u.p.o.l. - posiada kompetencje organu podatkowego właściwego w sprawie opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie. W ocenie sądu wbrew stanowisku skargi obowiązujące przepisy nie wykluczają możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez właściwy organ gminy o statusie miasta – a to w stosunku do należności, co do których wierzycielem jest inna gmina o takim statusie. W przypadku gdy zobowiązany nie posiada majątku ani miejsca zamieszkania na terenie objętym właściwością Prezydenta Miasta B., natomiast posiada nieruchomość i mieszka na terenie G. - to organ ten powinien, z mocy art. 22 § 2 u.p.e.a. przekazać tytuł wykonawczy do realizacji Prezydentowi Miasta G. – jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych. Dopiero, gdy wszczęta przez ten organ egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna, z mocy § 6 ust. 3 i 5 rozporządzenia wykonawczego, wierzyciel winien skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem przeprowadzenia egzekucji, przy czym przeprowadzone czynności nie mogą budzić wątpliwości, że egzekwowane wierzytelności nie mogą być zaspokojone z jakiejkolwiek części majątku dłużnika. W tej zaś sprawie zasadnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że brak klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji (pole G) świadczy, że w sprawie trudno mówić o bezskuteczności egzekucji, skoro w ogóle jej nie wszczęto; poza wszystkim, z mocy art. 29 § 2 i art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., brak klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego. W świetle powyższego przekazanie tytułu wykonawczego z dnia 21 października 2009 r. Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w G. nie było czynnością zgodną z przepisami prawa. 6. W skardze kasacyjnej Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 19, art. 22 §2 i 3 oraz art. 29 § 2 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że przepisy te nie odnoszą się do sytuacji strony skarżącej. W związku z tak postawionymi zarzutami organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. 7. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. 8. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że miasto B. jest gminą o statusie miasta i zgodnie z art. 1c u.p.o.l. Prezydent Miasta B. jest organem podatkowym właściwym w sprawach podatków i opłat lokalnych. Jak wynika z treści art. 19 § 2 u.p.e.a. właściwy organ gminy o statusie miasta jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalenia lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ (art. 19 § 2 u.p.e.a.). Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego to, że na podstawie art. 2 ust. 4 ustawy z 24 listopada 1995r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. z 1997r., nr 36, poz.224 ze zm.) w związku z art. 19 u.p.e.a. prezydent miasta, działając jako organ wykonawczy gminy o statusie miasta, jest organem egzekucyjnym w zakresie należności z tytułu podatku i opłat lokalnych, dla których organ gminy jest właściwy do ich ustalania i pobierania. Przepisy powyższe nie wyłączają zatem możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez właściwy organ gminy o statusie miasta – a to w stosunku do należności, co do których wierzycielem jest inna gmina o takim statusie. Jak trafnie w zaskarżonym wyroku wskazał sąd pierwszej instancji § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, wskazuje, że jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. 9. Za trafne zatem w tej sytuacji należy uznać stanowisko, że w przypadku gdy zobowiązany nie posiada majątku ani miejsca zamieszkania na terenie objętym właściwością Prezydenta Miasta B., natomiast posiada nieruchomość i mieszka na terenie G. - to organ ten powinien, z mocy art. 22 § 2 u.p.e.a. przekazać tytuł wykonawczy do realizacji Prezydentowi Miasta G. – jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych. Możliwość przekazania do egzekucji powyższej należności naczelnikowi urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego następowałaby dopiero w sytuacji, gdy prowadzona niego egzekucja okazałaby się w całości lub w części bezskuteczna – zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego. Przedstawione w skardze kasacyjnej stanowisko nie uwzględnia powyżej wskazanych przepisów rozporządzenia wykonawczego i nie jest w stanie skutecznie podważyć stanowiska wynikającego z wykładni prawa dokonanej przez sąd pierwszej instancji. Konsekwencją nie uwzględniania wywodów sądu pierwszej instancji w powyższym zakresie a związanych z przepisami rozporządzenia wykonawczego, jest przyjęcie błędnego założenia o konieczności kierowania takiej sprawy od razu do naczelnika urzędu skarbowego. 10. Stanowisko skargi kasacyjnej nie dostrzega również tego, że warunkiem skierowania tytułu wykonawczego do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem przeprowadzenia egzekucji, jest nie budząca wątpliwości okoliczność, iż egzekwowane wierzytelności nie mogą być zaspokojone z jakiejkolwiek części majątku dłużnika. Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie, skoro brak było klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji (pole G). Trafnie wskazał tutaj sąd pierwszej instancji, że w tej sytuacji nie można mówić bezskuteczności egzekucji skoro jej nie wszczęto a z mocy art. 29 § 2 i art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a. wynika, że brak klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego. 11. Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).