I SA/Gd 580/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta Bydgoszczy [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu tytułu wykonawczego oddala skargę. Prezydent Miasta, działający jako wierzyciel, wystawił tytuł wykonawczy w dniu 5 lutego 2010 r. na pana M. M. (zam. w G. przy ul. [...]), obejmujący należność z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w Strefie Płatnego Parkowania w dniu 5 czerwca 2008 r. w wysokości 50,00 zł, a następnie przekazał go do organu egzekucyjnego - Naczelnika Urzędu Skarbowego wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. Postanowieniem z dnia 10 marca 2010 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił przedmiotowy tytuł wykonawczy wierzycielowi, powołując się na dyspozycję art. 29 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B. - działający z upoważnienia Prezydenta Miasta. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2010 r. utrzymał rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołując m. in. treść art. 19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 24 listopada 1995r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (t.j. Dz. U. z 1997r. Nr 36, poz. 224 ze zm.) oraz art. 13 ust. 1 pkt 1, art. 13 f, art. 19 ust. 5,art. 20 pkt 8 i art. 40 d ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) wskazał, że zarządca drogi, którym jest Prezydent Miasta jest organem egzekucyjnym, właściwym rzeczowo do egzekwowania opłaty dodatkowej z tytułu nieopłaconego parkowania pojazdu na terenie miasta B. W niniejszym przypadku zobowiązany nie posiada majątku ani siedziby na terenie objętym właściwością Prezydenta Miasta. W takiej sytuacji organ stosownie do treści art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji winien przekazać przedmiotowy tytuł wykonawczy do realizacji Prezydentowi Miasta, jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych. Dopiero zaś, gdy wszczęta przez ten organ egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna, stosownie do treści § 6 ust. 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), wierzyciel kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia egzekucji. Przeprowadzone w toku postępowania czynności nie powinny pozostawiać wątpliwości, że egzekwowane wierzytelności nie mogą być zaspokojone z jakichkolwiek części majątku dłużnika. Jedynie rezultaty działania organu egzekucyjnego, w wyniku których oczywistym stało się, że w danym stanie faktycznym brak jest majątku dłużnika pozwalającego na zaspokojenie wierzyciela, pozwalają na uznanie, iż prowadzona egzekucja jest bezskuteczna. Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby w ogóle wszczęto egzekucję, o czym świadczy brak stosownej klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji. Brak takiej klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro zaś postępowanie egzekucyjne nie zostało nawet wszczęte, to nie można, zdaniem organu odwoławczego, mówić o jego bezskuteczności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Dyrektor Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, wniósł o uchylenie postanowienia organu pierwszej i drugiej instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie prawa przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 19, art. 22 § 2 i 3, art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie strony skarżącej w sytuacji, gdy osoba (zobowiązany), mieszka poza gminą o tzw. statusie dużego miasta, to uwzględniając przepisy regulujące właściwość miejscową (art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) nie zachodzi tożsamość organu uprawnionego do określania i pobierania opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdów samochodowych. Tym samym, zdaniem strony skarżącej, do egzekucji powyższej opłaty do osób nie będących mieszkańcami B., bezwzględnie nie należy stosować przepisy art. 19 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Na potwierdzenie swojego stanowisko strona skarżąca przytoczyła treść pisma Ministerstwa Finansów z dnia 10 lutego 2010 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Podkreślenia wymaga, iż sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając skargę zgodnie z zakresem swojej właściwości, nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonych postanowień. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie I SA/Gd 46/10 i wyroku z 22 czerwca 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 222/10. Ustawa z 17 czerwca 1960 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonuje podziału organów egzekucyjnych (tekst jednolity Dz. U. 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako u.p.e.a.) w zależności od charakteru egzekwowanych przez nich obowiązków o charakterze należności pieniężnych i o charakterze niepieniężnym; ze względu na zakres kompetencji wśród organów egzekucyjnych uprawnionych do egzekucji należności pieniężnych ustawa ta wskazuje organy uprawnione do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych oraz organy, których kompetencje w tym zakresie zostały ograniczone. Art. 19 u.p.e.a. stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z takim jednak zastrzeżeniem, że właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz gminy wchodzącej w skład powiatu warszawskiego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania jest właściwy ten organ (§ 1 i § 2 art. 19 u.p.e.a.). W zaskarżonym postanowieniu właściwość rzeczowa organu egzekucyjnego została ustalona prawidłowo. Powoływanie się przez stronę skarżącą w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na błędną interpretację art. 19 § 1 i 2, art. 22 § 2 i 3 oraz art. 26 § 2 u.p.e.a. nie jest zasadne. Miasto B. jest gminą o statusie miasta (obwieszczenie Prezesa Rady ministrów z 22 czerwca 2001r. w sprawie wykazu gmin i powiatów wchodzących w skład województw) i zgodnie z art. 1c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r., Nr 121, poz. 844 ze zm.), Prezydent Miasta jest organem podatkowym właściwym w sprawach podatków i opłat lokalnych (por. ustawa z 16 listopada 2006r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz. U. z 2006r., nr 217, poz. 1590; por. art. 1a pkt 14 u.p.e.a., art. 26 § 1 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym Dz. U. z 2001r., nr 142, poz. 159). Zgodnie z art. 19 § 1 u.p.e.a. naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczenia takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, a także do realizacji wniosków obcych państw o udzielenie pomocy w zakresie art. 66a § 1 u.p.e.a. Właściwy organ gminy o statusie miasta jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalenia lub określenia i pobierania jest właściwy ten organ (art. 19 § 2 u.p.e.a.). Zgodnie z § 6 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli wierzycielowi będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest znany znajdujący się na terenie jego działania majątek zobowiązanego, z którego może prowadzić egzekucję, kieruje tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego uprawnionego do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych, na którego terenie znajduje się majątek zobowiązanego. Z kolei zgodnie z § 6 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego, jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania środków egzekucyjnych w ograniczonym zakresie, ale prowadzona przez niego egzekucja okazała się w całości lub w części bezskuteczna, niezwłocznie kieruje tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Prezydent Miasta reprezentowany przez Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w B., działając jako organ wykonawczy gminy o statusie miasta, zgodnie z dyspozycją art. 1c ustawy z 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006r., Nr 121, poz. 844 ze zm.) posiada kompetencje organu podatkowego właściwego w sprawie opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty za parkowanie. Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z 24 listopada 1995r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (Dz. U. z 1997r., nr 36, poz.224 ze zm.) w związku z art. 19 u.p.e.a. prezydent miasta, działając jako organ wykonawczy gminy o statusie miasta, jest organem egzekucyjnym w zakresie należności z tytułu podatku i opłat lokalnych dla których organ gminy jest właściwy do ich ustalania i pobierania. Wbrew stanowisku skargi obowiązujące przepisy nie wykluczają możliwości prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez właściwy organ gminy o statusie miasta – a to w stosunku do należności, co do których wierzycielem jest inna gmina o takim statusie. W przypadku gdy zobowiązany nie posiada majątku ani miejsca zamieszkania na terenie objętym właściwością Prezydenta Miasta, natomiast posiada nieruchomość i mieszka na terenie G. - to organ ten powinien, z mocy art. 22 § 2 u.p.e.a. ( Właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3) przekazać tytuł wykonawczy do realizacji Prezydentowi Miasta – jako organowi egzekucyjnemu uprawnionemu do dochodzenia tego samego rodzaju należności pieniężnych. Dopiero, gdy wszczęta przez ten organ egzekucja okaże się w całości lub w części bezskuteczna, z mocy § 6 ust. 3 i 5 rozporządzenia wykonawczego, wierzyciel winien skierować tytuł wykonawczy do właściwego miejscowo naczelnika urzędu skarbowego celem przeprowadzenia egzekucji, przy czym przeprowadzone czynności nie mogą budzić wątpliwości, że egzekwowane wierzytelności nie mogą być zaspokojone z jakiejkolwiek części majątku dłużnika. W tej zaś sprawie zasadnie podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że brak klauzuli organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji (pole G) świadczy, że w sprawie trudno mówić o bezskuteczności egzekucji, skoro w ogóle jej nie wszczęto; poza wszystkim, z mocy art. 29 § 2 i art. 27 § 1 pkt 10 u.p.e.a., brak klauzuli stanowi podstawę do zwrotu tytułu wykonawczego. W świetle powyższego przekazanie tytułu wykonawczego z dnia 21 października 2009 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego nie było czynnością zgodną z przepisami prawa. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.