I OSK 649/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-10-22
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Małgorzata Borowiec, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w trybie art. 155 k.p.a. można zmienić podstawę prawną rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby w Policji, jeśli pierwotna decyzja została wydana na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, a późniejsze orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające niezdolność do służby zostało wydane po dacie zwolnienia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zmiana podstawy prawnej decyzji o zwolnieniu ze służby w Policji w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalna, gdy pierwotna decyzja została wydana na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, a późniejsze orzeczenie lekarskie o niezdolności do służby nie mogło stanowić podstawy pierwotnego rozstrzygnięcia. Sąd podkreślił, że postępowanie na podstawie art. 155 k.p.a. nie służy ponownemu merytorycznemu rozpatrzeniu sprawy ani zmianie podstawy prawnej decyzji, a jedynie weryfikacji decyzji uznaniowych w ściśle określonych okolicznościach.Stan faktyczny
M. J. został zwolniony ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Następnie zwrócił się o zmianę podstawy prawnej tego zwolnienia w trybie art. 155 k.p.a., powołując się na późniejsze orzeczenie komisji lekarskiej stwierdzające jego niezdolność do służby oraz na interes społeczny i słuszny interes strony. Organy administracji odmówiły zmiany, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. J. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez M. J.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec del. WSA Marian Wolanin Protokolant asystent sędziego Katarzyna Myślińska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 915/09 w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany rozkazu personalnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 915/09 oddalił skargę M. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany rozkazu personalnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych i faktycznych sprawy.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie odmowy zmiany rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w Nowym Sączu z dnia [...] kwietnia 2007 r. w części dotyczącej podstawy zwolnienia ze służby w Policji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Komendant Główny Policji wskazał, że podinspektor M. J. w dniu 2 kwietnia 2007 r. zwrócił się z prośbą do swego przełożonego w sprawach o zwolnienie go ze służby w Policji. Komendant Miejski Policji w Nowym Sączu, uwzględniając ten wniosek, rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2007 nr [...], wydanym na podstawie art.41 ust.1 pkt.3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r o Policji (Dz.U. z 2007 r., Nr 43 poz. 277 ze zm.- dalej powoływanej jako ustawa o Policji), zwolnił M. J. ze służby w Policji z dniem 15 maja 2007 r. Następnie dnia 22 września 2008 r M. J. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie o zmianę, w trybie art. 155 k.p.a., rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego Policji w Nowym Sączu w części dotyczącej podstawy prawnej zwolnienia go ze służby w Policji. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Komendant Wojewódzki Policji w Krakowie odmówił żądanej zmiany powyższego rozkazu personalnego z dnia [...] kwietnia 2007 nr [...]. W ocenie Komendanta Głównego Policji decyzja Komendanta Wojewódzki Policji w Krakowie z dnia [...] grudnia 2008 prawa nie narusza. Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że w myśl art. 41 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy policjanta zwalnia się ze służby w przypadku orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską. Warunkiem rozwiązania stosunku służbowego na tej podstawie jest istnienie prawomocnego orzeczenia komisji lekarskiej o uznaniu policjanta za niezdolnego do służby. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, że orzeczeniem z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] Wojewódzka Komisja Lekarska nr [...] MSWiA w Krakowie uznała M. J. za całkowicie niezdolnego do służby w Policji, zaliczając go jednocześnie do trzeciej grupy inwalidzkiej oraz stwierdzając, że inwalidztwo istnieje od dnia 15 maja 2007 r. Zasadność tego orzeczenia została potwierdzona przez Okręgową Komisję Lekarską MSWiA w Krakowie, do której M. J. złożył odwołanie. Skoro zatem orzeczenie o stanie zdrowia Marka Jurczaka zostało wydane w okresie, gdy nie był już policjantem, to nie mogło ono stanowić podstawy rozwiązania z nim stosunku służbowego. Komendanta Głównego Policji dodał również, że materialnoprawną podstawę decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Nowym Sączu z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] stanowił art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjanta zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. Oznacza to, że przypadku złożenia przez policjanta wniosku o zwolnienie ze służby, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji w przedmiocie zwolnienia policjanta, nie później niż w terminie do 3 miesięcy od daty złożenia wniosku. Ustawa o Policji nie reguluje problematyki oceny skuteczności oświadczeń woli składanych w toku postępowania o zwolnienie ze służby. W tym zakresie należy wiec stosować przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., Nr 16 poz. 93 ze zm.- dalej powoływana jako k.c.). Zgodnie z art. 61 § 1 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Zaś odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że próbę wycofania swojego oświadczenia z dnia 2 kwietnia 2007 r. skarżący podjął dopiero w dniu 22 września 2008 r., czyli już po wydaniu decyzji o rozwiązaniu z nim stosunku służbowego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. J., domagając się zmiany decyzji w części dotyczącej zmiany podstawy prawnej zwolnienia. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że na podstawie art. 155 k.p.a., należy zmienić podstawę prawną jego zwolnienia, gdyż przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes strony. Wbrew twierdzeniom organów przesłanki wymienione w art. 155 k.p.a. (interes społeczny lub słuszny interes strony) nie muszą być spełnione łącznie. Obie mają ten sam walor i każda z nich może samodzielnie uzasadniać wzruszenie decyzji, bądź też mogą one stanowić łącznie podstawę działania organu administracji. Ponadto skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo oraz zasadę słuszności i obiektywizmu.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
M. J. w dodatkowym piśmie z dnia 9 listopada 2009 r. zarzucił ponadto, że decyzja organu I instancji została podpisana przez nieuprawnioną osobę, tj. zastępcę Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołanym na wstępie wyrokiem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153 poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie P.p.s.a.), oddalił skargę M. J.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji stwierdził, że decyzja Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] grudnia 2008 r. została podpisana przez [...] Zastępcę Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie- [...]. Wymieniony został umocowany do wydawania w imieniu Komendanta Wojewódzkiego Policji indywidualnych aktów administracyjnych, a w szczególności decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń oraz do załatwienia spraw dyscyplinarnych, jak również do bieżącego kierowania Komendą Wojewódzką Policji w Krakowie. Takie upoważnienie zostało udzielone [...] Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie przez Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji [...] w dniu [...] grudnia 2008 r i było ono ważne od dnia 8 grudnia 2008 r. do dnia 19 grudnia 2008 r. Powyższe ustalenia jednoznacznie dowodzą, że całkowicie bezzasadny jest zarzut skarżącego dotyczący podpisania decyzji w I instancji przez osobę nieupoważnioną.
WSA w Warszawie wskazał również, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się, że decyzje podejmowane na podstawie art. 155 k.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych. Oznacza to, że uchylenie lub zmiana poprzedniej decyzji pozostawiona jest uznaniu organu administracji. Zatem organ nie jest zobligowany a priori do uwzględnienia wniosku strony zgłoszonego w ramach tego przepisu, ale powinien dokonać oceny, czy za uchyleniem decyzji przemawia interes strony lub interes społeczny i czy szczególna norma nie stoi temu na przeszkodzie. Ponadto postępowanie prowadzone w trybie art.155 kpa nie może zmierzać do ponownego, merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Jego celem może być jedynie sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki podyktowane interesem strony, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej.
Zdaniem WSA w Warszawie rozkaz personalny nr [...] Komendanta Miejskiego Policji o zwolnieniu skarżącego ze służby mógł być podjęty jedynie w oparciu o art. 41 ust. 3 ustawy o Policji. Organ w dacie orzekania nie miał możliwości wyboru innego rozstrzygnięcia. Wynika to jednoznacznie z treści powołanego przepisu, który daje funkcjonariuszowi możliwość wystąpienia ze służby. Skoro zatem organ nie miał możliwości wyboru innego rozstrzygnięcia, niż to oparte na art. 41 ust. 3 ustawy o Policji, to wykluczona jest późniejsza zmiana w trybie art. 155 k.p.a. omawianego rozkazu personalnego. Nadto w przypadku zbiegu przepisów art. 41 ust. 3 i art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji, zdecydowanie pierwszeństwo ma ten pierwszy przepis. Jednak w niniejszej sprawie taki zbieg przepisów nie występował, wobec późniejszego, w stosunku do rozkazu o zwolnieniu ze służby, orzeczenia komisji lekarskiej.
Skargę kasacyjną wywiódł osobiście M. J., będący radcą prawną. Wyrok WSA w Warszawie zaskarżył w całości, zarzucając mu:
- naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji art. 155 k.p.a. i art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o Policji:
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności niezbadanie dogłębnie kwestii uprawnień [...] Zastępcy Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie- [...] do podpisania spornej decyzji.
Wskazując na powyższe, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i "przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania".
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, M. J. wskazał, że decyzja organu I instancji została podpisana przez Zastępcę Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie – [...], czyli przez nieuprawnioną osobę. Organy Policji dopiero po wezwaniu przez WSA w Warszawie usiłowały konwalidować ten brak, preparując post factum upoważnienia do podejmowania przez wymienionego decyzji administracyjnych.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd I instancji nieuważnie przeanalizował stan faktyczny sprawy, o czym świadczy błąd dotyczący daty wydania decyzji organu I instancji. Właściwą datą jest dzień 9 grudnia 2008 r., a nie 9 grudnia 2009 r., jak podał to sąd w uzasadnieniu wyroku. Nadto Sąd I instancji nie odniósł się do wielokrotnie podnoszonej kwestii, że wystąpienie skarżącego ze służby było uwarunkowane naciskami politycznymi.
Podniesiono również, że zmiana podstawy prawnej zwolnienia ze służby warunkuje możliwość pobrania przez skarżącego tzw. świadczenia rocznego. Na tym więc polega słuszny interes strony w tej sprawie. Przedmiotowa sprawa nie należała do skomplikowanych, tymczasem organy Policji rozstrzygały ją przez ponad 7 miesięcy i nie informowały strony o konieczności przedłużenia czasu do jej załatwienia.
Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości decyzji ostatecznej, co zdaniem skarżącego kasacyjnie uczynił Sąd I instancji. Z redakcji art. 155 k.p.a. wynika, że decyzja wydawana w tym trybie ma charakter uznaniowy. Jednakże uznanie organu nie oznacza, że może być ono dowolne. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienie interesu społecznego lub słusznego, a więc kwalifikowanego interesu strony, musi być ustalone w konkretnej sprawie i musi uzyskać zidentyfikowaną treść, wynikającą ze stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Jednocześnie okoliczność, że inwalidztwo stwierdzone u skarżącego istnieje od dnia 15 maja 2007 r. dodatkowo przemawia za uwzględnieniem skargi ze względu na słuszny interes strony, jak i interes społeczny, o których mowa w art. 155 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej powoływana jako P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres kontroli zaskarżonego orzeczenia, co do zasady, wyznacza sam skarżący. Jeżeli Sąd II instancji, tak jak w niniejszej sprawie, nie stwierdzi z urzędu przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a., jego rola ogranicza się do rozważenia naruszeń prawa wskazanych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna rozpatrywana w tych granicach nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy zauważyć, że skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem prawnym. Musi ona spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym, a ponadto powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżane w całości czy w części oraz wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Zgodnie z art.176 P.p.s.a. nieodzownym elementem konstrukcyjnym skargi kasacyjnej są także podstawy kasacyjne oraz ich uzasadnienie, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa skargi kasacyjnej. A zatem koniecznym warunkiem uznania, że strona powołuje się na jedną z podstaw kasacjnych, jest wskazanie, które konkretnie przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu, punktu) ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Konieczne jest też sprecyzowanie, do jakiego naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego doszło i na czym ono polegało.
Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna została sporządzona przez profesjonalistę w osobie radcy prawnego, którym jest skarżący kasacyjnie, ale nie odpowiada ona w pełni opisanym wyżej wymogom.
Skarżący kasacyjnie wytknął bowiem złamanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania, ale nie wskazał żadnych przepisów, którym w tym zakresie miał, w jego ocenie, uchybić Sąd I instancji. W tej sytuacji zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania nie poddaje się kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma bowiem obowiązku ani procesowych możliwości, aby wyręczać profesjonalistę w prawidłowym przedstawieniu podstawy kasacyjnej. Nie może zatem domyślać się intencji strony i samodzielnie domniemywać złamanie, jakich przepisów procesowych zamierzał on wytknąć Sądowi.
W związku z niewłaściwym sformułowaniem w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania wszelkie wywody strony zmierzające do podważenia w sprawie stanu faktycznego należy ocenić wyłącznie jako polemikę z ustaleniami Sądu I instancji w tym zakresie. Nie dają one natomiast podstaw do kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny prawidłowości dokonanych i przyjętych za miarodajne przez WSA w Warszawie ustaleń faktycznych, w odniesieniu do których zastosowano kwestionowane w skardze kasacyjnej przepisy prawa materialnego.
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że tego rodzaju wytyk może dotyczyć wyłącznie przepisów, które miały lub powinny mieć w sprawie zastosowanie. Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja w przedmiocie odmowy zmiany decyzji wydanej na podstawie art. 41 ust.3 ustawy o Policji a nie art.41 ust.1 pkt.1. Ten ostatni przepis nie miał w sprawie zastosowania. Oznacza to, że wytyk złamania zaskarżonym wyrokiem tej normy jest całkowicie chybiony.
Dodać również trzeba, że naruszenie prawa materialnego może sprowadzać się do błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa Błędna wykładnia to niewłaściwe zrozumienie treści lub znaczenia danej normy. Natomiast niewłaściwe zastosowanie może polegać na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że są to dwie różne postaci złamania prawa, bowiem błędna wykładnia nie obejmuje niewłaściwego zastosowania prawa i na odwrót. Oznacza to, że kasator, kwestionując złamanie prawa w dwóch omawianych formach powinien sprecyzować na czym miał polegać błąd Sądu przy interpretowaniu prawa i jaka powinna być, jego zdaniem, prawidłowa wykładnia, a także wykazać w czym dokładnie dopatruje się niewłaściwej subsumcji normy materialnej do miarodajnego w sprawie stanu faktycznego. Takich wywodów, także w odniesieniu do art.155 kpa, skarga kasacyjna nie zawiera. Jedynie na podstawie uzasadnienia rozpatrywanego środka zaskarżenia można wnioskować, że zasadnicze zastrzeżenia strony budzi zastosowanie art.155 k.p.a.
Powołany przepis jest przepisem ustawy procesowej. Określa on jednak "prawo"(właściwość) organu oraz przesłanki do orzekania w określonych sprawach. Zatem może być on zaliczony do norm materialnych w rozumieniu art.174 pkt.2 P.p.s.a.
Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony Taka konstrukcja powołanego przepisu powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej decyzją ostateczną, niejako "w kolejnej instancji", jak tego oczekuje skarżący. Postępowanie prowadzone w trybie art.155 kpa jest samodzielnym postępowaniem, odrębnym od tego, w którym wydano kwestionowaną decyzję ostateczną. Jednakże decyzja kończąca postępowanie prowadzone w trybie przewidzianym w art. 155 kpa zapada w sprawie tożsamej z punktu widzenia materialnego ze sprawą zakończoną decyzją wydaną w sprawie pierwotnej. Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać te właśnie elementy łącznie. Tożsamość elementów podmiotowych to przede wszystkim tożsamość podmiotu będącego adresatem praw i obowiązków, a także innych stron postępowania. Natomiast tożsamość przedmiotowa to tożsamość tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej. W związku z tym nie może budzić wątpliwości, ze decyzja wydawana na podstawie art.155 kpa może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją, której dotyczy wniosek o jej uchylenie lub zmianę, a nie kwestii nowych. Dlatego też stwierdzić należy, że prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art.155 kpa uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Niedopuszczalna jest zatem w omawianym trybie- co do zasady zmiana decyzji polegająca na zmianie adresata czy podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
Podkreślenia wymaga ponadto fakt, że art.155 kpa może odnosić się do decyzji dotkniętych niekwalifikowanymi wadami (niedającymi podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji czy do wznowienia postępowania) lub decyzji prawidłowych. Otwiera zatem możliwość weryfikacji decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego lub decyzji wydanych w ramach norm prawa materialnego- norm uznaniowych, które pozwalają organowi administracji na swobodę działania w zakresie określenia konsekwencji stanu faktycznego sprawy, a więc pozostawiają uznaniu organu wybór treści rozstrzygnięcia, a dokonany wybór może być zmieniony. Przepis art.155 kpa- czego nie dostrzega strona skarżąca- dotyczy wyłącznie decyzji o charakterze uznaniowym, nie zaś decyzji o charakterze związanym. Ten podstawowy warunek zastosowania trybu uchylania czy zmiany decyzji, na podstawie art.155 kpa, wynika- zdaniem NSA- z art.7 Konstytucji RP i art.6 kpa. Następne przesłanki wyznacza już wprost art.155 kpa. Przesłanki wyznaczone przepisami prawa, a zatem art. 7 Konstytucji i art. 6 kpa oraz art.155 kpa muszą wystąpić łącznie, aby organ mógł odstąpić od związania ogólną zasadą trwałości decyzji administracyjnej i dokonać weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym. Nie jest więc dopuszczalna weryfikacja decyzji tylko w oparciu o jedną przyjętą w art. 155 kpa przesłankę, a mianowicie, gdy przemawia za tym słuszny interes strony (por. wyroki NSA z dnia 17 czerwca 2005 OSK 1968/04 i z dnia 24 maja 2005r OSK 1792/04). Słuszny interes strony, to przy tym jedynie interes godny ochrony i taki który nie stoi w sprzeczności z prawem.
W niniejszej sprawie do WSA w Warszawie zaskarżona została decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2009r w przedmiocie odmowy zmiany, w trybie art.155 kpa, decyzji Komendanta Miejskiego Policji w Nowym Sączu z dnia [...] kwietnia 2007 r. o zwolnieniu M. J. ze służby w Policji, na podstawie art.41 ust.3 ustawy o Policji. Tą ostatnio wymienioną decyzją rozstrzygnięto nie tylko kwestię zwolnienia ze służby, ale także datę i ściśle określoną podstawę prawną rozwiązania z M. J. stosunku służbowego. W myśl art.107 § 1 kpa nie budzi zaś wątpliwości, że podstawa prawna rozstrzygnięcia należy do istotnych elementów decyzji. Skoro zatem M. J. został zwolniony ze służby na konkretnej podstawie prawnej i przyjęta podstawa rozwiązania stosunku służbowego należy do istotnych elementów identyfikujących daną sprawę, a ponadto decyzja wydana na podstawie art.155 kpa może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną, a nie kwestii nowych, to w trybie art.155 kpa nie można zmienić podstawy prawnej zwolnienia ze służby. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym zakresie jest utrwalone od wielu lat (np. wyrok NSA z dnia 10 maja 2000r II SA 2281/99 oraz z dnia 14 listopada 2000r II SA 1832/00, a ponadto z dnia 5 stycznia 2007 I OSK 586/2006 r. ). Pogląd ten podziela również Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów wnioskowana zmiana ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2007r była niedopuszczalna. Dodatkowo zauważyć należy, że art. 43 ust.3 ustawy o Policji daje organom prawo ograniczonego wyboru wyłącznie w zakresie terminu zwolnienia. Organ nie jest związany wskazaną przez policjanta datą rozwiązania stosunku służbowego, ale po otrzymaniu żądania wystąpienia ze służby- w terminie do 3 miesięcy- zobligowany jest rozwiązać z nim stosunek służbowy. Oznacza to, że zmiana przedmiotowych decyzji może w ograniczonym zakresie dotyczyć terminu zwolnienia ze służby. W pozostałym zakresie rozstrzygnięcia te mają charakter związany.
Istotne również jest to, że organy administracji- o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej- orzekają na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejących w dniu wydania decyzji. Kwestionowana przez M. J. decyzja została wydana w dniu [...] kwietnia 2007r. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, niezakwestionowanego skutecznie przez kasatora, nie ulega wątpliwości, że we wskazanej dacie i tak nie zaistniałyby przesłanki do zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust.1 pkt.1 ustawy o Policji, gdyż wymieniony nie dysponował wówczas ostatecznym orzeczeniem komisji lekarskiej stwierdzającej jego trwałą niezdolność do służby. Orzeczenia komisji lekarskich zostały bowiem wydane już po podjęciu decyzji przez Miejskiego Komendanta Policji w Nowym Sączy. Zatem okoliczność, ze skarżący został później uznany za całkowicie niezdolnego do służby od dnia 15 maja 2007r nie ma dla sprawy żadnego znaczenia. Podobnie bezskuteczne jest powoływanie się na argumenty natury finansowej. Nawet jeżeli skarżący przy innej podstawie prawnej zwolnienia ze służby mógłby uzyskać dodatkowe świadczenia, to i tak żądny przez niego sposób modyfikacji kwestionowanej przez niego decyzji w trybie art.155 k.p.a. jest niedopuszczalny. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art.155 kpa jest więc chybiony.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło