I GZ 154/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 625/10 w zakresie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi L. G. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Sz. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. L. G. – dalej: skarżący - w dniu [...] września 2010 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Po jego rozpoznaniu referendarz sądowy postanowieniem z dnia 25 października 2010 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to uprawomocniło się dnia 26 listopada 2010 r. (k. [...] akt sądowych). Następnie skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Po jego rozpoznaniu WSA w Szczecinie postanowieniem z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 625/10 (k. [...] akt sądowych) odmówił zmiany prawomocnego postanowienia tego Sądu z dnia 25 października 2010 r., odmawiającego przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt I GZ 122/11 (k. [...] akt sądowych) oddalił zażalenie. W uzasadnieniu postanowienia NSA podniósł, że skarżący mimo ponawianych wezwań, nie przedstawił pełnej dokumentacji dotyczącej jego sytuacji majątkowej, to Sąd rozpoznający wniosek nadal nie miał podstaw do oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, iż w sprawie nie wystąpiły takie okoliczności, które uzasadniałyby zmianę stanowiska Sądu zajętego w postanowieniu z dnia 25 października 2010 r. i przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Odnosząc się natomiast do faktu złożenia (wraz z zażaleniem) dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego i jego rodziny, Sąd zauważył, że skarżący wykonuje wezwania Sądu nie tylko po terminie, ale i wybiórczo. Nadal bowiem brak jest danych dotyczących choćby orientacyjnie miesięcznych wydatków rodziny i informacji co do posiadanej przez skarżącego działki dla oceny, czy możliwe jest poniesienie przez skarżącego jakichkolwiek kosztów postępowania, ewentualnie w jakim zakresie, bez uszczerbku dla utrzymania skarżącego i jego rodziny. Następnie skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy z 22 lipca 2011 r., (k. [...] akt sądowych), który uzupełniony został w dniu 29 lipca 2011 r., (k. [...] akt sądowych) wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Zaskarżonym postanowieniem z 23 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 625/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie – działając na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - w pkt 1 pozostawił bez rozpoznania wniosek L. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w S. z [...] czerwca 2010 r., nr [...]w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W pkt 2 WSA odrzucił skargę L. G. na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Celnej w S. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2011 r. o przyznanie prawa pomocy złożony po raz kolejny w sprawie, a po wezwaniu go do uiszczenia wpisu od skargi, nie może podlegać rozpoznaniu, gdyż wniosek w tym samym przedmiocie został już prawomocnie rozpoznany postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 14 marca 2011 r. Natomiast, załączone do wniosku dokumenty dotyczące wysokości świadczeń emerytalnych rodziców skarżącego, znane były Sądowi w dacie podejmowania rozstrzygnięcia w dniu 14 marca 2011 r., jak również Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w dniu 18 maja 2011 r. Także informacja o posiadaniu przez skarżącego i jego siostrę statusu bezrobotnych bez prawa do zasiłku, znana już była obu Sądom. W ocenie WSA w Szczecinie skarżący nie przedstawił wiarygodnych dokumentów o wydatkach rodziny, poza ogólnikowym wskazaniem, że wynoszą one łącznie [...] zł (koszty leczenia [...] zł, koszty mieszkania [...] zł, pozostałe koszty [...] zł), ani też informacji o stanie prawnym posiadanej przez niego działki budowlanej. Niedookreślona informacja, że działka ta podlega egzekucji komorniczej, nie wyjaśnia jej stanu prawnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W sytuacji, która miała miejsce w niniejszej sprawie, gdy po prawomocnym rozstrzygnięciu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący zgłasza ponownie wniosek dotyczący tej kwestii, wniosek taki podlega rozpoznaniu. Jednakże nie stwierdzenie zmiany okoliczności sprawy, która pozwalałaby na uznanie, iż spełniona została, określona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przesłanka przyznania prawa pomocy – uzasadniać będzie odmowne załatwienie wniosku. Oceniając pod tym kątem zaskarżone postanowienie należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że L. G. nie przedstawił wiarygodnych dokumentów o wydatkach rodziny, poza ogólnikowym wskazaniem, że wynoszą one łącznie [...] zł. Nie wskazał również wiarygodnej informacji o stanie prawnym posiadanej przez niego działki budowlanej. Wciąż więc pozostaje aktualna ocena wyrażona przez WSA w Szczecinie w postanowieniu z dnia 14 marca 2011 r., utrzymanej następnie przez NSA w postanowieniu z dnia 18 maja 2011 r., że skarżący wykonuje wezwania sądu dotyczącej jego sytuacji materialnej nie tylko po terminie, ale i wybiórczo. Nadal brak jest danych dotyczących miesięcznych wydatków rodziny skarżącego oraz informacji co do posiadanej przez niego działki. Powyższe uniemożliwia ocenę, czy możliwe jest poniesienie przez L. G. jakichkolwiek kosztów postępowania ewentualnie w jakim zakresie – bez uszczerbku dla utrzymania skarżącego i jego rodziny. Nie ulega ona zmianie w związku z tym, że skarżący do ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączył dokumenty źródłowe w postaci zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia [...] lipca 2011 r., oraz z dnia [...] lipca 2011 r., (k. [...] akt sądowych) wskazujące, iż skarżący wraz z siostrą jest zarejestrowany jako bezrobotny oraz, że nie posiada on prawa do zasiłku. Jak słusznie bowiem zauważył Sąd pierwszej instancji analiza przedkładanych przez skarżącego - w niniejszym postępowaniu - dokumentów prowadzi do wniosku o nierzetelności oświadczeń L. G. o braku środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł. Z tych względów, nie można było uznać, aby skarżący w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy wykazał zmianę okoliczności odnośnie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, których waga przemawiałaby za zmianą dotychczasowego rozstrzygnięcia i przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zasadna zatem była ponowna odmowa przyznania jej prawa pomocy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sytuacja materialna skarżącego nie uległa zmianie w stosunku do tej, którą przedstawił on w poprzednio składanym wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w każdym razie nie zostało to dostatecznie uprawdopodobnione w analizowanym postępowaniu. Skarżący uchyla się bowiem od przedstawienia dokumentacji dotyczącej jego sytuacji finansowej. Skarżący wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinien nie tylko współpracować z Sądem poprzez przedstawienie dokumentów, do których złożenia został wezwany, ale także z własnej inicjatywy przedstawiać dane i dowody na ich poparcie, mające przekonać Sąd co do tego, iż rzeczywiście powinno mu zostać przyznane prawo pomocy. Podkreślić trzeba, iż możliwość przyznania prawa pomocy powinna być bowiem w każdym indywidualnym przypadku wnikliwie badana, gdyż w przeciwnym wypadku w sposób nieuzasadniony kosztami postępowania zostaje obciążony ogół obywateli. W związku z tym, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez Sąd pierwszej instancji odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.