I SA/Gd 661/10
WyrokWSA w Gdańsku2010-10-25
Skład orzekający: Zbigniew Romała, Sławomir Kozik, Irena Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, pojęcie "wartość zadłużenia" obejmuje wyłącznie zobowiązania z tytułu pożyczek i kredytów, czy również zobowiązania z innych tytułów, w szczególności z tytułu świadczenia usług?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pojęcie "wartość zadłużenia" w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych obejmuje wszelkie zobowiązania spółki wobec znaczących udziałowców i ich znaczących udziałowców, nie tylko te wynikające z pożyczek i kredytów. W związku z tym, stanowisko Ministra Finansów uznające zobowiązania z innych tytułów za wliczane do zadłużenia zostało uznane za prawidłowe, a skarga oddalona.Stan faktyczny
Spółka "A" S.A. zwróciła się do Ministra Finansów o interpretację przepisów dotyczących zaliczenia odsetek od pożyczek od akcjonariuszy do kosztów uzyskania przychodów w kontekście tzw. niedostatecznej kapitalizacji (art. 16 ust. 1 pkt 60 updop). Spółka pytała m.in., czy do wartości zadłużenia, o której mowa w tym przepisie, należy zaliczać zobowiązania z innych tytułów niż pożyczki. Minister Finansów uznał stanowisko spółki w tym zakresie za nieprawidłowe, interpretując "wartość zadłużenia" szeroko. Spółka wniosła skargę na interpretację, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 25 października 2010 r. sprawy ze skargi "A" S.A. z siedzibą w S. na interpretacje indywidualną Ministra Finansów z dnia 12 marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę.
Pismem z dnia 14 grudnia 2009 r. "A" S.A. z siedzibą w G. (dalej "Skarżąca" albo "Spółka") zwróciła się do Ministra Finansów z wnioskiem o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odsetek od pożyczek w świetle art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy, dotyczącym niedostatecznej kapitalizacji.
Przedstawiając stan faktyczny Spółka wskazała, że przedmiotem jej działalności jest projektowanie, budowa i eksploatacja północnego odcinka autostrady [...] z [...] do [...], realizowane w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego. Akcjonariuszami Spółki są następujące podmioty:
. "B" Spółka z o. o. posiadająca 25,31% akcji,
· "C" z siedzibą w S., posiadająca
30% akcji,
· "D" z siedzibą w H., posiadająca 15% akcji,
· "E" z siedzibą w W., posiadająca
29,69% akcji.
Zgodnie z umowami zawartymi pomiędzy Spółką, a Skarbem Państwa i bankami finansującymi projekt autostrady [...], Spółka ma obowiązek współfinansowania tego projektu własnymi środkami w postaci pożyczek pochodzących od akcjonariuszy Spółki - tzw. pożyczkami podporządkowanymi. Realizując to zobowiązanie, Spółka zaciągnęła od wszystkich swoich akcjonariuszy szereg pożyczek. Na moment pierwszej spłaty odsetek, wartość zadłużenia Spółki wobec akcjonariuszy z tytułu udzielonych pożyczek przekroczyła trzykrotność wartości tego kapitału. Kapitał zakładowy Spółki został w całości pokryty wkładami pieniężnymi, wpłaconymi w całości. Na moment pierwszej spłaty odsetek Spółka, poza zobowiązaniami wynikającymi z umów pożyczek, posiadała również znaczące zobowiązania wobec spółki "F" S. A. (jedynego wspólnika spółki "B" spółka z o. o.), wynikające z umowy o budowę autostrady. Zobowiązania te uznane zostały, również w świetle uzyskiwanych przez Spółkę indywidualnych interpretacji prawa podatkowego, za zobowiązania z tytułu świadczenia usług budowy autostrady.
W związku z powyższym zadano następujące pytania.
1. Czy wynikające z art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych ograniczenia w zakresie zaliczania do kosztów uzyskania przychodu odsetek od pożyczek dotyczą wyłącznie: pożyczek udzielanych przez akcjonariuszy posiadających indywidualnie co najmniej 25% akcji, czy również pożyczek udzielanych przez akcjonariuszy posiadających indywidualnie mniej niż 25% akcji, jeżeli suma akcji posiadanych łącznie przez takiego akcjonariusza i pozostałych akcjonariuszy udzielających pożyczek wynosi co najmniej 25% ogólnej liczby akcji?
2. Czy do wartości zadłużenia, o której mowa wart. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, którą to wartość, zgodnie z tym przepisem, porównuje się do trzykrotności wartości kapitału zakładowego spółki, należy zaliczać również zadłużenie z tytułu pożyczki/pożyczek udzielonej przez akcjonariusza posiadającego indywidualnie mniej niż 25% akcji, jeżeli pożyczek spółce udzielają również inni akcjonariusze, a łączna suma akcji posiadanych przez akcjonariuszy udzielających pożyczek przekracza 25%?
3. Czy do wartości zadłużenia, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, którą to wartość, zgodnie z tym przepisem, porównuje się do trzykrotności wartości kapitału zakładowego spółki, należy zaliczać również zobowiązania pożyczkobiorcy wobec podmiotów, o których mowa w tym przepisie, wynikające z innych tytułów niż pożyczki (kredyty), a w szczególności zobowiązania z tytułu świadczenia usług i dostawy towarów?
Przestawiając swoje stanowisko w odniesieniu do pytania pierwszego Spółka wyraziła pogląd, że zarówno odsetki od pożyczek udzielonych jej przez akcjonariuszy posiadających indywidualnie co najmniej 25% akcji jak i pożyczek udzielonych przez akcjonariuszy posiadających indywidualnie mniej niż 25% akcji, będą podlegały ograniczeniu w zakresie zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu. Wniosek ten nie oznacza jednak, że wartość wszystkich wymienionych pożyczek należy wliczać do wartości zadłużenia, porównywanej następnie do trzykrotności wartości kapitału zakładowego spółki.
W odniesieniu do pytania drugiego Spółka zajęła stanowisko, że wartość pożyczek udzielanych przez akcjonariusza posiadającego indywidualnie mniej niż 25% akcji pożyczkobiorcy nie powinna być wliczana do wartości zadłużenia, którą to wartość następnie porównuje się z trzykrotnością wartości kapitału zakładowego pożyczkobiorcy.
W odniesieniu do pytania trzeciego Spółka zajęła stanowisko, że do zadłużenia, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, którą to wartość, zgodnie z tym przepisem, porównuje się do trzykrotności wartości kapitału zakładowego spółki, należy zaliczać jedynie te zobowiązania pożyczkobiorcy wobec podmiotów, o których mowa w tym przepisie, które wynikają z zawartych umów pożyczek (kredytów), a nie należy zaliczać do tej wartości innych zobowiązań, w szczególności wynikających z transakcji dotyczących dostawy towarów czy usług. Z uzasadnienia projektu ustawy wprowadzającej do art. 16 ust. 1 analizowany pkt 60 (ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 1998 r., Nr 144, poz. 931) wynika, iż przepis ten nie miał stanowić "podatkowej bariery" w przypadkach ekonomicznej potrzeby zaciągnięcia przez spółkę pożyczki, lecz "aby dotyczył jedynie przypadków permanentnego finansowania jej działalności poprzez pożyczki od udziałowca" (uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, Prezes Rady Ministrów, 25 września 1998 r., druk sejmowy nr 624). Skoro zatem, jak podkreśla autor projektu ustawy (Minister Finansów), celem wprowadzenia regulacji dotyczącej tzw. niedostatecznej kapitalizacji było ograniczenie nadmiernego finansowania zwrotnego spółek przez ich akcjonariuszy (w stosunku do finansowania w drodze podwyższenia kapitału zakładowego), to dla potrzeb określenia wartości zadłużenia wskazanej w przepisie art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, należy wziąć pod uwagę jedynie zadłużenie względem akcjonariuszy z tytułu udzielonych przez nich pożyczek i kredytów, a nie zadłużenie z jakiegokolwiek tytułu. Odmienna interpretacja stałaby w sprzeczności z zamiarem ustawodawcy. Takie stanowisko znajduje również odzwierciedlenie w poglądach doktryny prawa podatkowego. Przykładowo, J. Marciniuk stwierdził, że "biorąc pod uwagę cel wprowadzenia przepisów dotyczących cienkiej kapitalizacji, ograniczenie wielkości pożyczek (kredytów) udzielanych spółkom (spółdzielniom) przez ich udziałowców (akcjonariuszy, członków spółdzielni), należy stanąć na stanowisku, że pojęcie zadłużenia powinno się ograniczyć do zadłużenia z tytułu pożyczek i kredytów. Celem ww. przepisów powinno być, biorąc pod uwagę racjonalne działanie ustawodawcy, ograniczenie zadłużenia pożyczkowego (kredytowego), a nie wszelkiego innego zadłużenia, w tym związanego z obrotem gospodarczym" (komentarz do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych 2009, Warszawa 2009). Mając na uwadze powyższe, Spółka stoi na stanowisku, iż wartość zadłużenia, o której mowa w analizowanym przepisie obejmuje wyłącznie zadłużenie spółki wobec akcjonariuszy z tytułu pożyczek (kredytów). Zatem do wartości zadłużenia Spółki na moment pierwszej spłaty odsetek nie należało zaliczać zobowiązań z innego niż pożyczki tytułu, a w szczególności z tytułu świadczenia usług związanych z budową autostrady.
W wydanej w dniu 12 marca 2010 r. indywidualnej interpretacji Minister Finansów uznał za prawidłowe stanowisko Spółki dotyczące pytania pierwszego i drugiego, natomiast stanowisko dotyczące pytania trzeciego uznał za nieprawidłowe.
Uzasadniając swoje stanowisko w zakresie pytania trzeciego Minister Finansów wskazał, że stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez jej udziałowca (akcjonariusza) posiadającego nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki albo udziałowców (akcjonariuszy) posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia spółki wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25% udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25% udziałów w kapitale takiego udziałowca (akcjonariusza) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki - w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek; przepisy te stosuje się odpowiednio do spółdzielni, członków spółdzielni oraz funduszu udziałowego takiej spółdzielni.
Przytoczone przepisy art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych mają zastosowanie w przypadkach, kiedy zadłużenie spółki (pożyczkobiorcy) wobec podmiotów w tych przepisach wymienionych przekroczy pułap liczony w stosunku do wielkości kapitału zakładowego pożyczkobiorcy. W przepisach tych jest mowa o zadłużeniu, a nie o zadłużeniu z jakiegoś jednego tytułu. Z tego też względu, przepisy te znajdują zastosowanie w przypadku wypłaty odsetek od pożyczek (kredytów), kiedy zadłużenie spółki z jakiegokolwiek tytułu wobec wspomnianych podmiotów powiązanych przekroczy odpowiedni poziom, określony na dzień zapłaty odsetek od pożyczki (kredytu). Zatem do kwoty zadłużenia należy zaliczyć zarówno zadłużenie z tytułu pożyczek, jak również wszelkie inne zadłużenia.
Innymi słowy w celu prawidłowego określenia stosunku, w jakim wartość zadłużenia spółki powinna pozostawać do wartości jej kapitału zakładowego, należy wziąć pod uwagę ogólną wartość zadłużenia spółki z jakiegokolwiek tytułu prawnego, łącznie wobec wszystkich podmiotów zaliczonych do wspomnianej wyżej grupy "znaczących udziałowców", nie zaś tylko zadłużenie z tytułów, o których mowa wart. 16 ust. 7b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
W konsekwencji stanowisko Spółki, w świetle którego do zadłużenia, o którym mowa wart. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, którą to wartość, zgodnie z tym przepisem, porównuje się do trzykrotności wartości kapitału zakładowego spółki, należy zaliczać jedynie te zobowiązania pożyczkobiorcy wobec podmiotów, o których mowa w tym przepisie, które wynikają z zawartych umów pożyczek (kredytów), a nie należy zaliczać do tej wartości innych zobowiązań, w szczególności wynikających z transakcji dotyczących dostawy towarów czy usług, uznać należy za nieprawidłowe.
Pismem z dnia 29 marca 2010 r. Spółka wezwała Ministra Finansów do usunięcia prawa, poprzez stwierdzenie, że stanowisko Spółki w zakresie ustalenia wartości zadłużenia w stosunku do znaczących udziałowców jest prawidłowe.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany interpretacji indywidualnej.
Pismem z dnia 25 maja 2010 r. Spółka wniosła skargę na wydaną interpretację indywidualną w części dotyczącej zakresu pojęcia "wartość zadłużenia", zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłową interpretację, w szczególności polegającą na naruszeniu art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, poprzez błędne przyjęcie, że pod pojęciem "wartość zadłużenia" należy rozumieć nie tylko zadłużenie wynikające z zaciągniętych pożyczek i kredytów, ale również wynikające z jakichkolwiek innych tytułów. Skarżąca podniosła także zarzut naruszenia prawa procesowego, art. 14c § 1 i 2 oraz art. 14 h w zw. z art. 120 i art.121 § 1 Ordynacji podatkowej, mające polegać na wydaniu interpretacji z pogwałceniem zasady działania organów administracji publicznej w granicach prawa oraz w sposób budzący zaufanie – Minister Finansów przedstawił bowiem niepełne uzasadnienie swojego stanowiska, a w szczególności nie przedstawił kontrargumentów przeciwko argumentom powołanym w treści wniosku o interpretację.
Odpowiadając na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył , co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy
z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszej części "P.p.s.a"), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa wydawane w indywidualnych sprawach.
Sąd, uwzględniając skargę uchyla pisemną interpretację (art. 146 § 1 P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną indywidualną interpretację Ministra Finansów z dnia 12 marca 2010 r. Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, a zatem skargę jako nieuzasadnioną oddalił.
W pierwszej kolejności Sąd dokonał oceny zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów postępowania i uznał, że organ podatkowy nie naruszył art. 14c § 1 i § 2 oraz art. 120 i art.121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w związku z art. 14h tej ustawy.
Otóż, w cenie Sądu zaskarżona interpretacja odpowiada wymogom art. 14c § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. Drugi z nich stanowi, że w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym.
Z istoty interpretacji wynika, że stanowisko organu podatkowego zawarte w interpretacji powinno dawać podatnikowi wyraźną odpowiedź na postawione przez niego pytanie, w szczególności wówczas, gdy organ uznaje stanowisko podatnika za nieprawidłowe. Dlatego zasadnicze znaczenie ma uzasadnienie prawne interpretacji, które nie może ograniczać się jedynie do zacytowania treści przepisów, lecz powinno stanowić rzetelną informację dla wnioskodawcy, jakie przepisy znajdują zastosowanie w jego sprawie i dlaczego, a także dlaczego wyrażony przez niego pogląd nie zasługuje na uwzględnienie. Poddana kontroli Sądu interpretacja spełnia te wymogi. Przyjęcie odmiennej wykładni prawa, aniżeli ta dokonana przez podatnika nie powoduje, że interpretacja indywidualna nie spełnia wymogów określonych w art. 14c §1 i § 2 Ordynacji podatkowej. Podobnie, w ocenie Sądu sam fakt zaprezentowania w zaskarżonej indywidualnej interpretacji stanowiska odmiennego od przedstawionego przez Spółkę nie może stanowić o naruszeniu zasady praworządności oraz zasady zaufania, wyrażonych odpowiednio w art. 120 i w art. 121 Ordynacji podatkowej, mających zastosowanie w sprawach dotyczących indywidualnych interpretacji na podstawie art. 14h Ordynacji podatkowej.
Zdaniem Sądu organ podatkowy wydając indywidualną interpretację dokonał całościowej i spójnej oceny stanowiska zaprezentowanego przez Spółkę we wniosku, wskazał normy prawne mające zastosowanie w sprawie, dokonał ich wykładni w kontekście przedstawionego stanu faktycznego i stanowiska wnioskodawcy, aby w końcowym efekcie wskazać prawidłowe stanowisko wraz z uzasadnieniem prawnym.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd uznał, że nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia prawa materialnego, mający polegać na błędnej interpretacji art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.).
Otóż, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.
Stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 60 przywołanej ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów odsetek od pożyczek (kredytów) udzielonych spółce przez jej udziałowca (akcjonariusza) posiadającego nie mniej niż 25 % udziałów (akcji) tej spółki, albo udziałowców (akcjonariuszy) posiadających łącznie nie mniej niż 25 % udziałów (akcji) tej spółki, jeżeli wartość zadłużenia wobec udziałowców (akcjonariuszy) tej spółki posiadających co najmniej 25 % udziałów (akcji) i wobec innych podmiotów posiadających co najmniej 25 % udziałów w kapitale takiego udziałowca (akcjonariusza) osiągnie łącznie trzykrotność wartości kapitału zakładowego spółki – w części, w jakiej pożyczka (kredyt) przekracza tę wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek (...).
Na podstawie art. 16 ust. 7b ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przez pożyczkę, o której mowa w ust. 1 pkt 60 i 61, rozumie się każdą umowę, w której dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określona ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy; przez pożyczkę rozumie się także emisję papierów wartościowych o charakterze dłużnym, depozyt nieprawidłowy lub lokatę.
Przytoczony przepis ma celu ograniczenie zjawiska tzw. niedostatecznej kapitalizacji, czyli ograniczenie finansowania podmiotów gospodarczych działających w ramach tej samej grupy kapitałowej poprzez udzielanie im kredytów, czy pożyczek zamiast podnoszenia kapitału. Przy czym przepisy stosuje się, kiedy zadłużenie spółki wobec podmiotów bezpośrednio lub pośrednio powiązanych za spółką, przekroczy określoną wielkość liczoną w stosunku do wielkości kapitału zakładowego spółki. (por. Podatek dochodowy od osób prawnych. Rok 2002, Marciniuk J., czy A. Gomułowicz [w:] Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz 2010, str.711- 714).
Również w piśmiennictwie potwierdza się, że przepis art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych dotyczą tzw. niedostatecznej kapitalizacji i mają na celu ograniczenie jej skutków, tj. możliwości zaliczania nadmiernych odsetek w koszty uzyskania przychodu od udzielonych spółce przez jej udziałowca (akcjonariusza) pożyczek lub kredytów.
W piśmiennictwie zwraca się przy tym uwagę, że przepis art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych dotyczy dwóch sytuacji. Pierwsza dotyczy pożyczki udzielanej przez jej wspólnika (akcjonariusza) posiadającego co najmniej 25% udziałów (akcji) podatnika. Druga sytuacja dotyczy udzielenia pożyczek przez wspólników posiadających łącznie co najmniej 25% udziałów podatnika. Przesłanką zastosowania tego przepisu jest przekroczenie górnej granicy zadłużenia podatnika wobec udziałowców (akcjonariuszy) podatnika posiadających co najmniej 25 % jego udziałów w kapitale zakładowym spółki akcyjnej.
Za wadę rozwiązań normatywnych, jak słusznie podkreśla A. Gomułowicz [w:] Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz 2010, str. 714), uznać należy to, że brak jest w słowniczku ustawowym definicji pojęcia "wartość zadłużenia".
Zdania doktryny są tutaj niestety podzielone. Część autorów, jak choćby przywołany w złożonym wniosku o interpretację J. Marciniuk, uważa, że ustalając "wartość zadłużenia" należy uwzględnić jedynie pożyczki i kredyty. Zdaniem natomiast drugiej grupy wobec braku ustawowego doprecyzowania pojęcia "wartości zadłużenia" , które należy brać pod uwagę przy określaniu minimalnego wskaźnika kapitału własnego, trzeba będzie porównywać z kapitałem wszystkie zobowiązania spółki wobec grupy "znaczących" udziałowców i ich "znaczących" udziałowców. (por. R. Ciołek, Niedostateczna kapitalizacja. Zmiany w podatku dochodowym od osób prawnych, P.Pod. 3/1999, str. I).
Zdaniem składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie, prawidłowe jest stanowisko drugie.
Podkreślić w tym miejscu należy, że skoro przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie definiują użytego w treści art. 16 ust. 1 pkt 60 pojęcia "zadłużenie", przy dokonywaniu interpretacji tej normy prawnej odwołać należy się do wykładni językowej, zastosowanie której przy odkodowywaniu norm prawa podatkowego nie wymaga szerszego uzasadnienia. Stosując wykładnię językową, za "zadłużenie" uznać zatem należy sumę długów. Z kolei dług oznacza zaciągniętą pożyczkę zwykle pieniężną, obowiązek dłużnika do spełnienia oznaczonego świadczenia, zobowiązanie do określonych świadczeń pieniężnych lub w naturze. O długu mówi się wtedy, kiedy po stronie dłużnika istnieje zobowiązanie ("Popularny Słownik Języka Polskiego" pod red. Prof. B. Dunaja, Wyd. Wilga 2003). Pojęcie zadłużenia zbliżone jest więc w swoim zakresie do instytucji "zobowiązania" określonej w przepisach prawa cywilnego i oznacza obowiązek dłużnika do spełnienia oznaczonego świadczenia.
Powyższe zdaniem Sądu uzasadnia postawienie tezy, że dla ustalenia "wartości zadłużenia" wobec "znaczących" udziałowców i ich "znaczących" udziałowców należy uwzględniać nie tylko zobowiązania z tytułu pożyczek i kredytów, ale również z tyłu dostaw towarów i usług, kredytów kupieckich, obligacji, skryptów dłużnych itp. Ustawodawca w przepisie nie mówi bowiem o zadłużeniu z tytułu pożyczek, ale ogólnie o zadłużeniu, bez wskazania tytułu tego zadłużenia.
Stanowisko, zgodnie z którym "wartość zadłużenia" należy rozumieć ogół zobowiązań wobec "znaczących" udziałowców i ich "znaczących" udziałowców, za prawidłowe uznał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 4 lutego 2010 r. , sygn. III SA/Wa 944/09 (publ. LEX nr 576340).
Reasumując stwierdzić należy, że Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 16 ust. 1 pkt 60 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i stwierdził, że stanowisko Spółki w zakresie pytania trzeciego przedstawionego we wniosku jest nieprawidłowe.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło