III SA/Kr 312/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Halina Jakubiec (spr.) WSA Elżbieta Kremer Protokolant Ewelina Kalita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi D. G. – P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika skargę oddala. Zaskarżoną przez D. G. – P. P.P.H.U. decyzją z dnia 29 stycznia 2010r. znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy z dnia [...] 2009r. znak [...] odmawiającą D. G. – P. P.P.H.U. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników P. B. i M. M. w zawodzie stolarza za okres kształcenia wynoszący 36 miesięcy. Za podstawę prawną decyzji przyjęto art. 70 b ust. 1 z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.), § 10 ust. 2, 4, 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu (Dz. U. Nr 113, poz. 988) § 6 i 8 pkt rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. z 1996r., nr 60, poz. 278) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. z 2007r., Nr 124, poz. 860). Decyzja zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego: Wnioskiem złożonym w Urzędzie Gminy w dniu 13.10.2009r. D. G. – P. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą P.P.H.U. A (zakład stolarski) zwróciła się o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników: P. B. i M. M. w prowadzonym przez siebie zakładzie stolarskim w B za okres kształcenia wynoszący 36 miesięcy. Do wniosku załączyła umowy o pracę z 17.08.2006r., 01.09.2006r. i 01.09.2009r., dyplomy pracowników potwierdzających kwalifikacje zawodowe w zawodzie stolarza z 28.08.2009r., suplementy do dyplomu, świadectwo ukończenia przez R. P., męża skarżącej, kursu pedagogicznego, dyplom R. P., potwierdzający zdobycie tytułu mistrza w zawodzie stolarza, oświadczenie, że R. P., współpracuje z nią w firmie P.P.H.U., jest instruktorem praktycznej nauki zawodu i nadzoruje prace uczniów w firmie A. W toku postępowania wyjaśniającego skarżąca sprecyzowała funkcję pełniące przez jej męża w ten sposób, że przygotowanie zawodowe odbywało się pod nadzorem R. P. w celu nadzoru w dniu 01.09.2006r. została z nim podpisana umowa zlecenia, na podstawie której zleceniobiorca przyjął do wykonania prace związane ze szkoleniem w celu przygotowania zawodowego uczniów M. M. i P. B. – stolarzy, w ramach praktycznej nauki zawodu. Po zawiadomieniu D. G. – P. o prawie do zapoznania się z aktami sprawy i prawie do zgłoszenia żądań i wniosków oraz złożenia przez nią w dniu 18.11.2009r. oświadczenia – Burmistrz Gminy wydał w dniu [...] 2009 r. na podstawie art. 70 b ust. 6 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004r., Nr 256, poz. 2572 ze zm.) decyzję, w której odmówił D. G. – P. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników P. B. i M. M. w zawodzie stolarza za wnioskowany okres kształcenia wynoszący 36 miesięcy tj. od 01.09.2006r. do 31.08.2009r. W uzasadnieniu decyzji organ na wstępie ocenił, że dołączone przez pracodawcę D. G. – P. wskazane wyżej dokumenty w zakresie treści i rodzaju zostały złożone zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania i z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu. Wątpliwości organu natomiast wynikły z charakteru umowy łączącej skarżącą jako pracodawcę z R. P., nadzorującym przygotowanie zawodowe. Organ powołując się na przepis art. 70 b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty wskazał, że dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych przysługuje, o ile prowadzi przygotowanie zawodowe sam pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy lub osoba zatrudniona u pracodawcy, posiadający kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego. R. P. posiada co prawda kwalifikacje wymagane do spełniania funkcji instruktora w zawodzie stolarz, ale nie jest żadnym z wymienionych wyżej podmiotów. Szczególnie nie można go potraktować jako osobę zatrudnioną u D. G. – P. Tu organ wskazał, że na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 43 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008r., Nr 69, poz. 415) przez zatrudnienie rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą. Umowa zlecenia nie należy do żadnej z wymienionych kategorii stosunków prawnych. Ustawodawca wymagając warunku zatrudnienia osoby sprawującej nadzór nad szkoleniem kładzie nacisk na elementy stosunku pracy takie jak wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy i na ponoszeniu odpowiedzialności przez pracodawcę za szkolenie. W umowie zlecenia brak jest tego rodzaju elementów, gdyż praca nie jest wtedy wykonywana pod stałym nadzorem zleceniodawcy a odpowiedzialność za prawidłowe wykonywanie umowy ponosi sam zleceniobiorca. Organ zauważył też, że sam fakt ukończenia przez młodocianych szkolenia i zdania przez nich egzaminu jest istotny w kwestii rozważanego dofinansowania, ale też jest tylko jednym z warunków tego dofinansowania. Drugą przesłanką konieczną do spełnienia w celu uzyskania dofinansowania jest posiadanie przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia i nadzorowania przygotowania zawodowego. Odwołując się od powyższej decyzji D. G. – P. wniosła o jej uchylenie, kwestionując stwierdzenie organu pierwszej instancji, że nie spełniła warunków dofinansowania kształcenia młodocianych pracowników. R. P. nie tylko posiada wymagane prawem uprawnienia do bycia instruktorem praktycznej nauki zawodu, ale co ważne, z pozytywnym efektem przygotował młodocianych pracowników do egzaminu i wykonywania zawodu. W ocenie odwołującej żaden przepis nie wymaga zatrudnienia osoby posiadającej stosowne uprawnienia na podstawie umowy o pracę. Celem ustawodawcy było jedynie zapewnienie młodocianym pracownikom tego, by ich pracodawca umożliwił im kształcenie przez osobę posiadającą stosowne kwalifikacje, która przygotuje ich do wykonywania zawodu i zdania egzaminu zawodowego. W ocenie skarżącej odwołanie się w kwestii pojęcia "osoby zatrudnionej" do ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest nieuzasadnione, gdyż ustawa ta w ogóle nie ma w sprawie zastosowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu opisanej na wstępie decyzji podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji odnośnie wymogu by osoba prowadząca przygotowanie zawodowe była osobą zatrudnioną u pracodawcy, wskazując przy tym, że ustawa o systemie oświaty a także rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 1 lipca 2002r. w sprawie praktycznej nauki zawodu posługuje się pojęciami "zatrudnienie" i "pracownicy", jeśli chodzi o regulację dotyczącą instruktorów praktycznej nauki zawodu. Pracodawca (przedsiębiorca) nabywa prawo do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych gdy sam ma kwalifikacje zawodowe i pedagogiczne do prowadzenia praktycznej nauki zawodu lub gdy praktyczną naukę zawodu prowadzi zatrudniony przez niego pracownik, legitymujący się wymaganymi uprawnieniami do szkolenia uczniów. Na pracodawcy ubiegającym się o dofinansowanie ciąży obowiązek wykazania, że posiada odpowiednie kwalifikacje lub, że zatrudnia osobę posiadającą wymagane uprawnienia wykazane stosownymi dokumentami. Istniejący w niniejszej sprawie stan faktyczny pozwolił na stwierdzenie, że wnioskodawczyni zatrudniająca młodocianych nie posiadała stosownych uprawnień do szkolenia uczniów jak też nie zatrudniała pracownika posiadającego takie uprawnienia. R. P. prowadził przygotowanie zawodowe jedynie w ramach umowy zlecenia z pracodawcą D. G. – P. P.P.H.U. Organ odwoławczy zauważył też, że ustawa o systemie oświaty nie wprowadza definicji "osoby zatrudnionej" i wobec tego zwrot ten, który oznacza "pracownika" należy używać w znaczeniu przyjętym w przepisach prawa pracy, a konkretnie według art. 2 Kodeksu pracy. Czynnikiem decydującym o uznaniu osoby fizycznej za pracownika jest ustalenie, że dana osoba jest stroną stosunku pracy. Stosunek pracy cechuje obowiązek osobistego wykonywania pracy na rzecz pracodawcy i na jego ryzyko, podporządkowanie jego kierownictwu a także wykonywanie pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę a ponadto odpłatność pracy. Organ zauważył przy tym, że regułą uznaną w orzecznictwie jest odstępowanie od potocznego znaczenia słów i pojęć, gdy ustawodawca definiuje w języku prawnym pojęcia (terminy) tworząc tzw. definicje normatywne. Skoro ustawa o systemie oświaty nie zawiera szczególnej definicji pojęcia "pracownik" zastosowanie znajduje definicja umieszczona w ustawie Kodeksie pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję organu odwoławczego D. G. – P. wniosła o uchylenie tej decyzji, wyrażając zdanie, że nieuzasadniona jest wykładnia zaprezentowana w uzasadnieniu decyzji stawiająca znak równości między "osobą zatrudnioną" z ustawy o systemie oświaty a "pracownikiem" z Kodeksu pracy. Zdaniem skarżącej art. 70 b ustawy o systemie oświaty nie wymaga, by osobą posiadającą wymagane kwalifikacje do prowadzenia szkolenia młodocianych pracowników był wyłącznie pracownik pracodawcy. Gdyby celem ustawodawcy było by szkolenia prowadził pracownik, użyłby on takiej terminologii. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie skarga nie podlega uwzględnieniu. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, stanowiący, że: pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Z przepisu wynika, że obie te przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie, a brak jednej z nich wyklucza uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia. W ocenie Sądu orzekające w sprawie organy w sposób uzasadniony treścią w/w przepisu przyjęły, że skarżącej nie przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracowników P. B. i M. M. w zawodzie stolarza za okres kształcenia wynoszący 36 miesięcy. D. G. – P. nie wykazała bowiem, by osoba, która na terenie jej zakładu pracy (zakładu stolarskiego) prowadziła naukę zawodu młodocianych to jest jej mąż R. P. spełniał wszystkie warunki przewidziane w wyżej powołanym przepisie dla osób prowadzących przygotowanie zawodowe. Pozostaje przy tym bezsporne, że sama skarżąca jako pracodawca i prowadząca zakład pracy nie posiadała kwalifikacji wymaganych do przygotowania zawodowego młodocianych. R. P. podpisał ze skarżącą jako osobą prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą A w dniu 01.09.2006r. umowę zlecenia, na podstawie której przyjął do wykonania prace związane ze szkoleniem w celu przygotowania zawodowego uczniów M. M. i P. B., stolarzy w ramach praktycznej nauki zawodu uczniów. Zatem podstawą wykonywania przez niego czynności związanych ze szkoleniem w celu przygotowania zawodowego była umowa zlecenia, o której stanowią przepisy art. 734 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964r., Nr 16, poz. 93). Wykonywanie czynności szkolenia na podstawie cywilnoprawnej umowy zlecenia nie może zostać uznane, jak słusznie organy przyjęły, za wykonywanie szkolenia na podstawie zatrudnienia. Okoliczność ta wyklucza w sprawie prawo do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych. Ustawa o systemie oświaty wprawdzie nie formułuje wprost wymogu by osoba prowadząca szkolenie była zatrudniona w oparciu o umowę o pracę, ale posługuje się sformułowaniem "osoba zatrudniona u pracodawcy", co może oznaczać tylko i wyłącznie pracownika. Mianowicie, skoro ustawa o systemie oświaty w słowniku pojęć nie wyjaśnia znaczenia tego zwrotu zasadnym w tej mierze jest posłużenie się wykładnią systemową poprzez sięgnięcie do treści przepisu art. 2 ustawy Kodeksu pracy, który stanowi, że "pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę". Zatrudnienie może wynikać wyłącznie z wymienionych w tym przepisie stosunków prawnych łączących szeroko rozumianych pracodawcę i osobę wykonującą na jego rzecz pracę. Przepis ten definiuje pojęcie "pracownika" a tym samym implikuje pojęcie zatrudnienia, zasadnicze dla rozpatrzenia niniejszej sprawy. Istotą pojęcia zatrudnienia jest ustalenie, że dana osoba jest stroną stosunku pracy. Stosunek pracy cechuje obowiązek osobistego wykonywania pracy na rzecz pracodawcy i na jego ryzyko, podporządkowanie jego kierownictwu a także wykonywanie pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę oraz odpłatność pracy. Tego rodzaju cech brakuje ściśle cywilistycznej formie zobowiązania do wykonania określonych czynności jakim jest umowa zlecenia. Jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji umowę zlecenia cechuje z kolei głównie element odpowiedzialności za wykonanie umowy ściśle po stronie zleceniobiorcy. Skoro na podstawie ustawy o systemie oświaty to pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego po spełnieniu warunków z art. 70 b ustawy przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, to zasadnym staje się stwierdzenie, że relacje prawne wiążące ich z instruktorami praktycznej nauki zawodu powinny być ukształtowane na podstawie stosunku prawnego cechującego się zależnością od pracodawcy. Zatrudnienie na podstawie art. 2 Kodeksu pracy spełnia ten element. W świetle powyższego brak jest podstaw do przyjęcia proponowanej przez skarżąca wykładni, w świetle której przez "osobę zatrudnioną u pracodawcy" można również rozumieć zleceniobiorcę. Sad nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego jako wydana zgodnie z przepisem art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.