II GZ 102/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. E. G. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 905/10 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi A. E. G. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił "A. E. G." Sp. z o.o. z siedzibą w B. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi "A. E. G." Sp. z o.o. z siedzibą w B. (dalej: skarżąca, Spółka) na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych, z następującym uzasadnieniem. Zarządzeniem z dnia 23 września 2010 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to w dniu 28 września 2010 r. odebrał P. M. Wobec nieuiszczenia wpisu w terminie Sąd I instancji postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. odrzucił skargę. Postanowienie to w dniu 8 listopada odebrał P. M. Pismem z dnia 15 listopada 2010 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia skargi, wskazując, że korespondencja została omyłkowo podjęta przez P. M. – byłego prezesa spółki. Odmawiając przywrócenia terminu Sąd wskazał, że z treści adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wezwania z dnia 23 września 2010 r. wynika, że odebrał je P. M., a doręczyciel zaznaczył na dowodzie doręczenia, iż jest on osobą uprawnioną do odbioru korespondencji. Z załączonego do akt sądowych odpisu z KRS skarżącego wynika, iż P. M. jest wspólnikiem "A. E. G." Sp. z o.o. z siedzibą B. A zatem za skuteczne w tym wypadku należało uznać potwierdzenie odbioru przesyłki w siedzibie spółki przez wspólnika skarżącej. Sąd zauważył również, że w sprawie wszystkie przesyłki sądowe odbierał P. M. – jako osoba uprawniona do odbioru korespondencji, tj. wezwanie Sądu z dnia 23 września 2010 r. wzywające do złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącego, jak i odpis postanowienia Sądu z dnia 28 października 2010 r. o odrzuceniu skargi. "A. E. G." Sp. z o.o. z siedzibą w B. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Spółka zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), poprzez uznanie przez Sąd, iż nie zaszły przesłanki do przywrócenia w niniejszej sprawie terminu do uiszczenia wpisu, pomimo tego, że wina za niedokonanie w terminie tej czynności nie leży po stronie skarżącej, gdyż pismo wzywające do uzupełnienia przedmiotowego braku formalnego zostało omyłkowo odebrane przez osobę nieuprawnioną, która nie powiadomiła o tym skarżącej w odpowiednim czasie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że nie mogła przewidzieć sytuacji, w której skierowana przez Sąd korespondencja zostanie omyłkowo odebrana przez osobę nieuprawnioną, która z różnych względów nie poinformuje jej o tym fakcie. W ocenie Spółki Sąd I instancji niesłusznie przyjął, że osoba, która dwukrotnie odebrała korespondencję skierowaną do Spółki jest osobą uprawnioną do odbioru tej korespondencji. P. M. – zgodnie z odpisem z KRS, jest wspólnikiem Spółki, natomiast nie jest on osobą uprawnioną do odbioru korespondencji. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wyraźnie wskazywała, że doręczenie nastąpiło omyłkowo do rąk osoby nieuprawnionej, a przekonanie doręczyciela przesyłki, iż było inaczej nie może zmienić tej okoliczności faktycznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia jest usprawiedliwiony. Odnosząc się do podniesionego w rozpoznawanym zażaleniu zarzutu naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. należy wskazać, że uregulowana nim instytucja procesowa dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy do uchybienia terminu doszło. Zgodnie z art. 85 ww. ustawy bezskuteczna bowiem jest tylko czynność procesowa podjęta po upływie terminu. Tym samym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu wymaga przede wszystkim stwierdzenia, że termin na dokonanie czynności procesowej rzeczywiście upłynął a dopiero następnie oceny czy strona terminowi temu uchybiła bez swej winy. W rozpoznawanym przypadku tymczasem kwestia uchybienia terminu nie jest wyjaśniona. Poza sporem stosownie do treści art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. termin do uiszczenia wpisu od skargi rozpoczyna się z dniem doręczenia stronie wezwania do dokonania tej czynności. Z kolei w myśl art. 67 § 2 ww. ustawy w przypadku osób prawnych pisma sądowe doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalił się trafny pogląd, że upoważnienie do odbioru korespondencji sądowej adresowanej do osoby prawnej może być udzielone w sposób dorozumiany. Z faktu umieszczenia na dowodzie odbioru przesyłki przy podpisie osoby odbierającej tę przesyłkę także pieczątki danego podmiotu domniemywa się, że osoba ta była do odbioru korespondencji uprawniona (vide: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek LEX, 2009, wyd. III. Komentarz do art. 67 oraz powołane tam postanowienie SN z dnia 5 sierpnia 1999 r., II CKN 509/99; OSNC 2000, nr 2, poz. 42). Podkreślić należy też, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (vide: wyroki NSA z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 555/08 oraz z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt I GSK 1002/09 i powołane tam postanowienie NSA z dnia 31 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 1929/09 i postanowienie SN z dnia 30 kwietnia 1998 r. sygn. akt III CZ 51/98, opubl. OSNC 1998). Domniemanie prawdziwości danych zawartych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawartych może jednakże zostać obalone. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka – zarzucając, że wezwanie do uiszczenia wpisu odebrała osoba nieuprawniona – twierdzi, iż P. M. jest wspólnikiem spółki i nie został upoważniony do odbioru korespondencji. Spółka podniosła nadto, że pod tym samym adresem mają siedziby inne podmioty, które reprezentuje P. M., a pismo skierowane do skarżącej odebrał omyłkowo i nie przekazał go adresatowi. Z załączonego do akt sprawy odpisu KRS wynika, że P. M., który pokwitował odbiór wezwania o wpis, w dacie odbioru tej korespondencji nie był już członkiem zarządu "A. E. G." Sp. z o.o. z siedzibą w B. Ponadto nazwa spółki, w treści pieczęci przystawionej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru podpisanej przez P. M. (A. E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością [...] B. ul. [...]), nie odpowiada pełnej nazwie skarżącej spółki i nie jest tożsama z pieczęcią widniejącą na pismach spółki z dnia 29 września 2010 r. (k. 19), 8 października 2010 r. (k. 55) ,10 listopada 2010 r. (k. 38), 13 grudnia 2010 r. (k. 67), czy też na potwierdzeniu odbioru korespondencji z sądu (k. 54 akt). W tym stanie rzeczy domniemanie prawidłowego doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu zostało w sprawie podważone. Zauważyć w tym miejscu należy, iż skarżąca spółka okoliczności, które – w jej ocenie – wskazują na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, podniosła także w skardze kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi. Tymczasem w pełni podzielić należy wyrażany w orzecznictwie sądowym pogląd, że jednoczesne złożenie środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu (w tej sprawie: od postanowienia o odrzuceniu skargi wskutek bezskutecznego upływu do uiszczenia wpisu) oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności (uiszczenia wpisu) wzajemnie się wyklucza. Wnioski zawarte w skardze kasacyjnej na odrzucenie skargi, wniesionej do WSA oraz we wniosku o przywrócenie terminu do opłacenia tej skargi są konkurencyjne. Wskazane instytucje procesowe zmierzają do wywołania odmiennych skutków prawnych i opierają się na sprzecznych podstawach. I tak: wniosek o przywrócenie uchybionego terminu wymaga uwiarygodnienia, że nastąpiło to bez winy strony, zaś środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej opiera się na założeniu, że do uchybienia nie doszło, a Sąd zajął w tej kwestii błędne stanowisko. (v. postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2009 r., sygn. akt I GZ 120/09 oraz powołane tam orzeczenia Sądu Najwyższego: postanowienie SN z dnia 15 listopada 1999 r., sygn. akt II CZ 129/99, lex nr 110599; z dnia 4 października 2001 r., sygn. akt I CZ 116/01, lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I CZ 198/01, lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 r., sygn. akt I CZ 120/02, lex nr 74409 jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego: post. NSA z dnia 25 maja 2004 r., sygn. akt FZ 61/04 niepubl.). Rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego – przy ponownym rozpoznaniu sprawy – będzie zatem ocenić czy wezwanie do uiszczenia wpisu zostało spółce skutecznie doręczone, a w konsekwencji czy upłynął termin do opłacenia skargi – uzasadniający jej odrzucenie. W tym celu ustalenia w szczególności będzie wymagało, czy pod adresem skarżącej spółki działalność prowadzi odrębny podmiot (o nazwie A. E. Spółka z o.o. z siedzibą w B.). W zależności od wyniku poczynionych ustaleń Sąd I instancji oceni, czy wniosek o przywrócenie terminu nie jest przedwczesny. Z przyczyn przedstawionych w dotychczasowych rozważaniach merytoryczne rozpoznanie wniosku będzie uzasadnione w razie stwierdzenie, że terminowi zakreślonemu do uiszczenia wpisu uchybiono. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.