II OZ 237/12

Dnia 3 kwietnia 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 stycznia 2012 roku sygn. akt II SA/Bd 119/10 o odmowie przyznania Izabeli Seidel prawa pomocy w sprawie ze skargi I.S. na postanowienie Wojewody Kujawsko - Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2009 roku Nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku postanawia: oddalić zażalenie. 3 4 Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę I.S. (wówczas S.) na postanowienie Wojewody Kujawsko – Pomorskiego z dnia [...] grudnia 2009 r. w przedmiocie zwrotu wniosku. Pismem z dnia 4 czerwca 2010 r. skarżąca złożyła skargę kasacyjną podpisaną przez profesjonalnego pełnomocnika, w której zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 28 października 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez skarżącą na powyższe rozstrzygnięcie, Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem wydanym w dniu 18 stycznia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 1349/11, oddalił zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 września 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie w połowie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu zażalenia wniesionego przez skarżącą na powyższe rozstrzygnięcie, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 listopada 2011r. w sprawie o sygn. akt II OZ 1054/11, oddalił zażalenie. Następnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów lub rozłożenie kwoty kosztów na raty. Jak wynika natomiast z przedłożonego przez skarżącą formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca wniosła o zwolnienie jej z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Z fomularza wynika ponadto, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, osiągając comiesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 2300 zł, jako posiadany majątek skarżąca zadeklarowała budynek wielolokalowy. Jako konieczne wydatki, skarżąca wskazała niezbędne koszty związane z utrzymaniem swoim oraz posiadanej nieruchomości. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z zawartych w formularzu informacji, sytuacja majątkowa skarżącej nie pogorszyła się względem sytuacji, na podstawie której wydano postanowienie z dnia 14 września 2011 r. Sąd I instancji podkreslił, że dochód skarżącej jest wyższy od dochodu zadeklarowanego w formularzu stanowiącym podstawę do wydania postanowienia z dnia 28 października 2010 r. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że wcześniej rozpatrywano wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak i częściowym a także kwestię zwolnienia od kosztów sądowych w połowie. Podkreślił, że przepisy procedury sądowoadministracyjnej nie przewidują rozkładania kosztów sądowych na raty. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. Wniosła o zwolnienie jej z kosztów sądowych w połowie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy powinna być traktowana jako wyjątek od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że jest to kolejny wniosek w przedmiocie prawa pomocy złożony w postępowaniu przez skarżącą. Okoliczność, że skarżącej prawomocnie odmówiono przyznania prawa pomocy (zarówno w zakresie całkowitym jak i częściowym) nie wyklucza możliwości ponownego złożenia wniosku, ponieważ stosownie do treści art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Zgodnie jednak z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Sąd I instancji rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł więc odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej w uprzednio wydanych, prawomocnych postanowieniach. Możliwość zmiany bądź uchylenia tych orzeczeń daje natomiast art. 165 p.p.s.a., jednakże tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy. Rozpoznając ten wniosek, Sąd I instancji zobowiązany był zatem zbadać, czy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, przede wszystkim ustalić, jakie były dochody i wydatki skarżącej w dacie wydania uprzednich postanowień, a jakie w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Sąd I instancji prawidłowo dostrzegł tożsamość podnoszonych przez skarżącą argumentów, jak również zmianę dochodu. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 3 2