I SA/Wa 1457/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant ref. Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2010 r. sprawy ze skargi R.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z [...] maja 2010 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...].02.2010 r. nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych decyzją Prezydenta W. z [...].01.2010 r. nr [...] – na rzecz uprawnionej do alimentów W.O.. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...], przyznano W.O. – wierzycielowi alimentacyjnemu, świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od [...].12.2009 r. do [...].09.2010 r. Decyzję wydano na podstawie art. 9 ust.1 i ust. 2, art. 10 ust. 1, art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z 07 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009 r. nr 1 poz. 7 z późn. zm.) i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 855). W dniu 03.02.2010 r. R.O. wystąpił o wznowienie postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zakończonego powyższą decyzją. Decyzją z [...].02.2010 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 149 § 3 kpa, odmówił wznowienia postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych decyzją z [...].01.2010 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji powołując się na definicję strony wynikającą z art. 28 kpa wskazał, że z samej treści wniosku o wznowienie postępowania wynika oczywisty brak interesu prawnego wnioskodawcy a jedynie istnienie po jego stronie, interesu faktycznego. Od w/w decyzji odwołanie złożył, w przewidzianym prawem terminie R.O., zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, niewłaściwe zastosowanie art. 28 kpa poprzez błędne przyjęcie, że skarżący nie jest stroną postępowania, naruszenie przepisu art. 7 i art. 8 kpa, oraz przepisu art. 147 kpa. Oceniając złożone odwołanie organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty w nim zawarte nie mogą zostać uwzględnione. Za stronę postępowania administracyjnego może być uznany jedynie podmiot, który zgodnie z własną oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy, posiada interes prawny lub obowiązek, o których należy rozstrzygnąć przez wydanie decyzji administracyjnej. Żądanie wszczęcia postępowania, wniesione przez ten podmiot, będzie jednak skuteczne tylko wtedy, gdy można wskazać przepis prawa materialnego, który dopuszcza istnienie takiego właśnie interesu prawnego lub obowiązku. Treścią pojęcia "interesu prawnego" jest publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej. Cechami tego interesu będzie to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego ( za: Borkowski w: Adamiak/Borkowski, KPA Komentarz, Warszawa 1998, Art.27,Nb.7). R.O. nie był stroną postępowania w sprawie przyznania świadczenia alimentacyjnego, bowiem stroną takiego postępowania jest z woli ustawodawcy jedynie osoba, której przyznaje się to świadczenie. Stosownie do przepisu art. 2 ust. 2 pkt 11 cyt. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uprawnionej – oznacza to osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna. Zatem stroną postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku i ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest uprawniony do alimentów. Nie można wskazać przepisu prawa, który przyznawałby skarżącemu interes prawny w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Po stronie dłużnika alimentacyjnego nie istnieje regulowany jednoznacznie przepisami powoływanej ustawy interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa), dający mu prawo udziału w postępowaniu w sprawie świadczenia alimentacyjnego dla jego dzieci. Tożsame z powyższym stanowisko, w analogicznych sytuacjach zajmują sądy administracyjne – m.in. w wyroku sygn. akt I SA/Wa 1256/09 z 21 października 2009 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ odwoławczy uznając, że wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa, nie znalazł podstaw do zmiany lub uchylenia decyzji organu I instancji. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego R.O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżonej decyzji zarzucił: 1) niewłaściwe zastosowanie przepisu prawa poprzez arbitralną odmowę uznania skarżącego za stronę postępowania, a tym samym naruszenie podstawowego interesu prawnego i faktycznego skarżącego. 2) merytoryczne błędy w ustaleniach zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że jego interes prawny do żądania wznowienia postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynika z treści przepisów art. 27 ust. 1 i art. 30 ust. 2 ustawy z 7.09.2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W ocenie skarżącego skoro dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do alimentów, to ma prawo do uczestniczenia w postępowaniu w sprawie udzielenia zaliczki alimentacyjnej Świadczenie alimentacyjne z samego założenia jest świadczeniem, które dotyczy dwóch stron – zobowiązanego i uprawnionego. Dłużnik alimentacyjny jest, zarówno faktycznie jak i prawnie zainteresowany rozstrzygnięciem poczynionym przez organ w kwestii udzielania zaliczki alimentacyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga jest bezzasadna. R.O. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w trybie przepisów ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Organy obu instancji odmówiły wznowienia postępowania uznając, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego i nie może żądać wznowienia takiego postępowania. Powyższe stanowisko organów, skład orzekający podziela w całości. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wynika z przepisów prawa materialnego. Przepisy prawa materialnego, w których należy poszukiwać interesu prawnego skarżącego w rozpoznawanej sprawie, to przepisy powołanej ustawy z 7 września 2007 r. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających w niniejszej sprawie, że nie można wskazać przepisu prawa, który przyznawałby skarżącemu interes prawny w sprawie o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Stroną w postępowaniu o świadczenie z funduszu alimentacyjnego jest jedynie osoba uprawniona do alimentów ustalonych wyrokiem sądu powszechnego lub ugodą zawartą przed takim sądem. Natomiast po stronie zobowiązanego do alimentów, nie powstają nowe obowiązki a wobec tego decyzja o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie wpływa na sytuację prawną zobowiązanego do alimentów. Źródłem obowiązku skarżącego płacenia alimentów jest wyrok sądu powszechnego, orzekający o tym obowiązku. Natomiast świadczenie z funduszu alimentacyjnego ma charakter świadczenia substydiarnego, wypłacanego w zastępstwie zobowiązanego do alimentów. Tak więc po stronie skarżącego nie istnieje interes prawny lub obowiązek w rozumieniu art. 28 kpa, co skutkuje tym, iż nie jest on stroną postępowania i nie może więc skutecznie żądać wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zaskarżone decyzje organów obu instancji są zatem zgodne z prawem, co skutkuje oddaleniem skargi. Powołane w skardze przepisy art. 27 ust. 1 i art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. dotyczą obowiązku zwrotu do organu przez dłużnika alimentacyjnego należności w wysokości świadczeń wypłaconych uprawnionemu z funduszu alimentacyjnego i przysługujących dłużnikowi uprawnień do wystąpienia z wnioskiem o umorzenie tych należności, odroczenie terminu ich płatności albo rozłożenia ich na raty. Nie odnoszą się te przepisy do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego uprawnionemu i nie stanowią wobec tego o legitymacji zobowiązanego do alimentów do bycia stroną w postępowaniu o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Te przepisy mogą jedynie stanowić o interesie faktycznym skarżącego w domaganiu się wzruszenia decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Natomiast, co już wyżej zostało wywiedzione, o przymiocie strony w postępowaniu administracyjnym decyduje tylko interes prawny, którego skarżący w niniejszym postępowaniu nie posiada. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.