II FZ 508/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 2316/10 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2010 r., nr [...] w przedmiocie postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2011 r. o sygn. akt III SA/Wa 2316/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu wniosku A. A. (dalej: Skarżący) w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienie Ministra Finansów z dnia 23 czerwca 2010 r. o nr [...] – (I) przywrócił termin do złożenia wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia skargi i (II) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podał, że w dniu 29 lipca 2010 r. do Izby Skarbowej w K. została wniesiona osobiście przez Skarżącego skarga na w.w. postanowienie MF, wydane w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. 2.2. Izba Skarbowa w K. w dniu 3 sierpnia 2010 r. (data stempla pocztowego) przekazała skargę organowi upoważnionemu - Ministrowi Finansów, który zwrócił ją następnie WSA w Warszawie wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. 2.3. WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. odrzucił skargę. 2.4. W dniu 1 grudnia 2010 r. do Sądu pierwszej instancji wpłynął wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący w uzasadnieniu wyjaśnił, że opóźnienie terminu do wysłania skargi nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Wskazał, że nie jest profesjonalistą i nie wiedział gdzie ma wnieść skargę. Postanowienie o odrzuceniu skargi otrzymał w dniu 9 listopada 2010 r., ale do 25 listopada 2010 r. był chory i dopiero w dniu 29 listopada 2010 r. mógł nadać wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: 3.1. Sąd pierwszej instancji mając na względzie chorobę Skarżącego przywrócił mu termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tej sytuacji WSA w Warszawie dokonał oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jako przyczynę uchybienia terminu Skarżący wskazał fakt, że nie on jest profesjonalistą i nie wiedział gdzie ma wnieść skargę. 3.2. W ocenie Sądu pierwszej instancji kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uchybienie terminu przez Skarżącego mogło być poczytane jako niezawinione jedynie w sytuacji wykazania – uprawdopodobnienia, że nie mógł przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżący powinien był uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowej. Uprawdopodobnienie jest bowiem surogatem dowodu, nie daje ono pewności, lecz tylko wiarygodność – prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie. Różnica pomiędzy udowodnieniem a uprawdopodobnieniem nie polega na mniejszej wiarygodności informacji, lecz na odformalizowaniu czynności związanych z ich uzyskiwaniem. Biorąc powyższe pod uwagę WSA w Warszawie stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na w.w. postanowienie MF z dnia 23 czerwca 2010 r. W zaskarżonym postanowieniu pouczono Skarżącego, że skargę wnosi się do WSA w Warszawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, za pośrednictwem Ministra Finansów. Skarżący natomiast wniósł osobiście w dniu 29 lipca 2010 r. skargę na w.w. postanowienie Ministra Finansów do Izby Skarbowej w K. Zdaniem Sądu pierwszej instancji do prawidłowego wniesienie skargi nie jest potrzebna specjalistyczna wiedza prawnicza. Wystarczyło jedynie zastosować się do pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wniesienie skargi za pośrednictwem niewłaściwego organu, pomimo otrzymania prawidłowego pouczenia o trybie wnoszenia skargi, należy zakwalifikować jako zawinione działanie Skarżącego. 4. Stanowisko Skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na w.w. postanowienie WSA w Warszawie Skarżący stwierdził, że nie jest osobą niedbałą, nie zna dokładnie obowiązujących przepisów, a przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była ode niego niezależna. Skarżący podał, że jest osobą samotną, nie ma rodziny, "nie ma też żadnej osoby, którą mógłby się wyręczyć". 4.2. Skarżący wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie. Jednocześnie Skarżący sformułował wniosek o ustanowienie przez Sąd adwokata z urzędu i zwolnienie od obowiązku uiszczenia "opłaty w wysokości 100 zł". 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Postanowieniem z dnia 31 maja 2011 r. o sygn. akt III SA/Wa 2316/10 WSA w Warszawie przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu i zwolnienia od kosztów sądowych, stąd rozpoznany został w.w. wniosek Skarżącego zawarty w zażaleniu, co pozwala merytorycznie rozpoznać kwestię zasadności odmowy przez Sąd pierwszej instancji przywrócenia terminu do wniesienia skargi W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jako niezasadny należy ocenić wniosek o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie z dnia 21 lutego 2011 r. 5.2. Trafnie Sąd pierwszej instancji zauważył, że postanowienie MF z dnia 23 czerwca 2010 r. zawiera w ostatnim akapicie pouczenie, że jest ono ostatecznie w postępowaniu administracyjnym i przysługuje na nie skarga do WSA w Warszawie, którą należy wnieść za pośrednictwem MF w terminie 30 dni od dnia doręczenia tegoż postanowienia (por. k. 45 akt akmin.) Nie można zatem odmówić prawidłowości ocenie Sądu pierwszej instancji, że wniesienie w sprawie skargi po ustawowo przewidzianym terminie nastąpiło wyłącznie z powodu niezastosowania się Skarżącego do tego pouczenia. W myśl art. 86 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Stosownie do art. 87 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. W rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wykazał braku swojej winy przy niedotrzymaniu terminu do wniesienia skargi. Jak trafnie zauważa WSA w Warszawie, o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 582/10, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody w zachowaniu terminu usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03; "Monitor Prawniczy" 2002, nr 23, s. 1059). Wynika z tego, że przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Obowiązkiem strony jest więc uwiarygodnienie swojej staranności oraz wykazanie, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna. Skarżący, dążąc do przywrócenia terminu do wniesienia skargi, powołał się jedynie na okoliczność nieznajomości prawa. Jednakże, co wyżej już stwierdzono, o procedurze zaskarżenia postanowienia MF do sądu administracyjnego został prawidłowo pouczony. Niewiedza nie może więc być okolicznością wykluczającą zawinienie Skarżącego, gdyż w stanie faktycznym sprawy nie jest ona okolicznością obiektywną, zewnętrzną i niezależną od Skarżącego, innych okoliczności natomiast Skarżący nie powołał. Powyższe prowadzi do wniosku, że nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co było jego obowiązkiem na mocy art. 87 § 2 p.p.s.a. 5.3. Uwzględniając powyższe okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.