VII SA/Wa 1490/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Leszek Kamiński, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. na czynność Straży Miejskiej [...] z dnia [...] maja 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odholowania pojazdu na parking dozorowany postanawia: I. skargę odrzucić, II. zwrócić P. Sp. z o.o. wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł (dwieście złotych). W dniu [...] maja 2010 r., znak: [...], Straż Miejska [...] wydała dyspozycję usunięcia z drogi publicznej pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], stanowiącego własność P. sp. z o.o. W dniu 14 czerwca 2010 r. do Straży Miejskiej [...] wpłynęło wezwanie P. sp. z o.o. do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie tym Spółka wskazała, że do dnia dzisiejszego nie otrzymała dyspozycji o usunięciu pojazdu ani żadnego innego dokumentu, z którego wynikałaby podstawa prawna do usunięcia pojazdu z drogi. W jej ocenie w niniejszej sprawie doszło do naruszenia: art. 2, 7, 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 6, 7, 8, 9, 10, 11 k.p.a. W odpowiedzi z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], na ww. wezwanie, Komendant Straży Miejskiej [...] poinformował, że Straż Miejska [...], prowadząc czynności usuwania pojazdów, podejmuje interwencje w trybie art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, a także na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377). Zgodnie z art. 130a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy "pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w przypadku: 1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu (...)". Jak wynika z dokumentacji służbowej pojazd został zaparkowany przy ul. [...] w strefie obowiązywania znaku drogowego B-36 "zakaz zatrzymywania się" z tabliczką T-24. Powyższe wykroczenie zostało zakwalifikowane jako czyn z art. 92 § 1 Kodeksu Wykroczeń. Z uwagi na obowiązywanie znaku (tabliczki T-24) zgodnie z § 28 ust. 5 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 170, poz. 1393) stanowiącym, iż "umieszczona pod znakiem B-35 lub B-36 tabliczka T-24 wskazuje, że pojazd pozostawiony w miejscu, w którym obowiązuje zakaz wyrażony tym znakiem zostanie usunięty z drogi na koszt właściciela", w ocenie Komendanta Straży Miejskiej [...] wszczęto zasadnie procedurę wydania dyspozycji odholowania przedmiotowego pojazdu zgodnie z art. 130 ww. ustawy. Zdaniem Komendanta Straży Miejskiej [...] przywołane w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa przepisy nie mają zastosowania w przypadku usuwania pojazdów w trybie art. 130a ww. ustawy. Ponadto Komendant Straży Miejskiej [...] w swojej odpowiedzi wyjaśnił, że dyspozycja wydana przez funkcjonariusza straży miejskiej zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów, jest zgłoszeniem wyznaczonej przez starostę jednostce potrzeby usunięcia pojazdu z drogi. Przedstawiciel powyższego podmiotu potwierdza na dyspozycji przyjęcie pojazdu i zobowiązuje się do niezwłocznego dostarczenia go na parking strzeżony. Straż miejska nie jest zobligowana żadnymi przepisami do wydania dyspozycji usunięcia pojazdu jego właścicielowi bądź użytkownikowi. W dniu 26 maja 2010 r. po odbiór pojazdu stawił się V. R., któremu po uiszczeniu opłaty za usunięcie i parkowanie pojazdu wydano zezwolenie na jego odbiór, w którym zawarta była informacja dotycząca powodu usunięcia przedmiotowego pojazdu czyli dokonanie postoju w strefie obowiązywania znaku drogowego B-36 "zakaz zatrzymywania się" z tabliczką T-24. Ponadto na V. R. został nałożony mandat karny gotówkowy za popełnione wykroczenie z art. 92 § 1 k.w., na którym również znajduje się opis czynu, stanowiący zarazem podstawę usunięcia pojazdu. V. R. przyjął mandat. W ocenie Komendanta Straży Miejskiej [...] podstawowym warunkiem nałożenia mandatu karnego jest przyznanie się do winy i wyrażenie przez sprawcę wykroczenia zgody na taki sposób zakończenia postępowania. Skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła P. sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonej dyspozycji o usunięciu pojazdu w całości, ewentualnie o stwierdzenie bezskuteczności czynności usunięcia pojazdu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej dyspozycji o usunięciu oraz czynności usunięcia pojazdu skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 2 i 7 Konstytucji RP oraz art. 6, 7, 8, 9, 11 k.p.a., poprzez podjęcia czynności usunięcia pojazdu w sposób niezgodny z prawem, brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy oraz właściwych przepisów, naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa, brak poinformowania skarżącej o okolicznościach faktycznych i prawnych stanowiących podstawę działania organu, które mogą mieć wpływ na jej prawa i obowiązki stanowiących przedmiotem postępowania, co doprowadziło do bezpodstawnego podjęcia czynności związanych z usunięciem pojazdu; * art. 6, 7, 77, 80 k.p.a., poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz błędne uzasadnienie podjętych czynności ograniczając się do częściowego podania przepisów, co nastąpiło dopiero po złożenia wniosku w tym zakresie przez skarżącą, oraz ograniczenie w sposób istotny możliwość dokonania prawidłowej oceny przez skarżącą stanowiska organu oraz poddania kontroli instancyjnej podjętych przez organ czynności; * § 4 ust. 3 rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych I Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów, poprzez zaniechanie obowiązku osobistego upewnienia się przez funkcjonariusza istnienia wszystkich przesłanek do usunięcia pojazdu. * § 5 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, poprzez brak niezwłocznego zawiadomienia właściciela pojazdu mimo ciążącego na organie obowiązku; * art. 130a ust. 1 pkt 1 ustawy prawo o ruchu drogowym, poprzez jego błędną wykładnie oraz zastosowanie co doprowadziło do uznania, iż wystarczającą przesłanką do usunięcia pojazdu jest jedynie jego zaparkowanie w miejscu niedozwolonym, pomimo, że w przedmiotowym przepisie użyta koniunkcja jednoznacznie wskazuje, że usunięcie pojazdu w zakresie wskazanej przez organ podstawy prawnej, tj. art. 130a ust. 1 pkt 1, może nastąpić tylko i wyłącznie w dwóch sytuacjach, a mianowicie: przypadku zaistnienia sytuacji, w której pojazd jest zaparkowany w miejscu niedozwolonym i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. W odpowiedzi na skargę Komendant Straży Miejskiej [...] wniósł o jej odrzucenie z uwagi, że sprawa nie jest sprawą administracyjną, ewentualnie o jej oddalenie z powodu bezzasadności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ zaskarżona dyspozycja usunięcia pojazdu oraz sama czynność jego usunięcia nie podlegają kognicji sądów administracyjnych. Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że rozpoznając sprawę sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada, czy przedmiot skargi podlega kontroli tego sądu. Zakres tej kontroli został określony w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze zm.), zgodnie z którą sądy administracyjne w zakresie swej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie, tj. w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w ustawach szczególnych. W art. 3 § 2 p.p.s.a. został zawarty katalog zamknięty spraw, w jakich sądy administracyjne orzekają, sprawując kontrolę nad działalnością administracji publicznej. Zgodnie z tym katalogiem zaskarżeniu do sądu administracyjnego podlegają: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Dokonując sądowej kontroli w pierwszej kolejności ustalenia wymaga, czy dyspozycja usunięcia pojazdu lub czynność jego odholowania mieszczą się w ww. katalogu. Kwestia usunięcia pojazdu została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 października 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377, ze zm.). Przepisy tego rozporządzenia nie przewidują wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania dyspozycji na usunięcie pojazdu, jak również nie przewidują możliwości wniesienia odwołania lub zażalenia oraz innego środka zaskarżenia na wydaną dyspozycję. Nie są to więc akty administracyjne, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 1-3, 4a-7 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dopuszczalna jest skarga na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. A zatem w niniejszej sprawie ustalenia wymagało, czy dyspozycja usunięcia pojazdu lub czynność jego odholowania są czynnościami, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., tj. czy są to czynności o charakterze publicznoprawnym, i czy dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W przepisie tym mowa jest o "czynności", przez którą należy rozumieć czynność materialno-techniczną z zakresu administracji publicznej, podjętą przez organ administracji publicznej, dotyczącą stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Choć przepisy prawa przyznają uprawnionemu podmiotowi wyznaczonemu przez starostę uprawnienie do wydania dyspozycji na usunięcie pojazdu, to wydanie takiej dyspozycji na podstawie § 4 ust. 3 ww. rozporządzenia już nie wiąże się ze stwierdzeniem albo uznaniem jakiegoś uprawnienia lub obowiązku użytkownika pojazdu lub jego właściciela. Nie można na podstawie obowiązujących przepisów prawa wywieść tezy, że w drodze dyspozycji lub czynności odholowania pojazdu doszło do zawiązania stosunku administracyjnego pomiędzy indywidualnym podmiotem a państwem, wynikiem którego podmiot ten uzyskał jakiekolwiek uprawnienie lub został nałożony na niego jakiś obowiązek. Dyspozycja usunięcia pojazdu lub czynność jego usunięcia (odholowania) nie mają charakteru czynności publicznoprawnej. Z tego względu nie można ich zakwalifikować jako aktów administracyjnych, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Dyspozycję usunięcia pojazdu należy zaliczyć do tzw. czynności prawnych nieistniejących, tzn. zdarzeń faktycznych stwarzających pozory czynności prawnej. Choć konkretny przepis umożliwia jej wydanie to w sferze stosunków administracyjnoprawnych nie wywiera żadnych skutków w postaci nadania praw lub obowiązków. W jej wyniku następuje czynność odholowania pojazdu, która jest czynnością faktyczną, a nie administracyjnoprawną. Dopiero w ich wyniku może dojść do zawiązania się stosunku administracyjnoprawnego i wszczęcia postępowania w sprawie przejęcia pojazdu na rzecz Skarbu Państwa. Strona skarżąca winna mieć na względzie, że straż miejska w niniejszej sprawie nie działała jako organ administracji publicznej, lecz pełniła funkcje porządkowe, zmierzające do zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w ruchu drogowym na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z powyższych względów na dyspozycję usunięcia pojazdu oraz na czynność usunięcia (odholowania) pojazdu nie służy skarga do sądu administracyjnego. Nie jest to bowiem inny sposób załatwienia sprawy niż decyzja czy postanowienie, akt lub czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z art. 3 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że skarga na dyspozycję usunięcia pojazdu oraz na czynność usunięcia (odholowania) pojazdu jako nieobjęta zakresem właściwości sądu administracyjnego określonej w cytowanych wyżej przepisach, nie podlega rozpoznaniu przez Sąd, a to oznacza, że skargę której jest przedmiotem należało odrzucić. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), orzeczono jak w sentencji. W pkt II postanowienia orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ww. ustawy.