I SA/Wa 874/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] umarzającą postępowanie w sprawie potwierdzenia M.R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i odmówił M.R. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem M.R. z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty w tytułu pozostawienia przez P.R. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego. Organ pierwszej instancji uznał, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ prawo do rekompensaty zostało potwierdzone M.R. zaświadczeniem Prezydenta Miasta S. z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...]. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M.R.. Minister Skarbu Państwa rozpoznając sprawę stwierdził, że Wojewoda [...] nieprawidłowo uznał, iż postępowanie wszczęte wnioskiem M.R. z dnia 18 listopada 2009 r. jest bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy podkreślił, że w przypadku osób, które mają potwierdzone prawo do rekompensaty zaświadczeniem lub decyzją wydaną na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów i nie zrealizowały tego prawa, mają zastosowanie co do zasady przepisy art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Minister Skarbu Państwa przytoczył treść wskazanych przepisów oraz stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i zaznaczył, że przepisy obecnie obowiązującej ustawy zabużańskiej nie wykluczają możliwości wystąpienia z wnioskiem o wydanie nowej decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, mimo istnienia w obrocie prawnym zaświadczenia lub decyzji potwierdzających stronie prawo do rekompensaty, wydanych na podstawie odrębnych przepisów. Wobec zmiany stanu prawnego nie istnieje stan res iudicata, a tym samym nie ma przeszkód do ponownego rozpoznania sprawy oraz wydania nowego orzeczenia dotyczącego mienia zabużańskiego, jeżeli zainteresowana strona złoży stosowny wniosek. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa Wojewoda [...] powinien był więc rozpatrzeć wniosek M.R. o potwierdzenie prawa do rekompensaty i wydać w sprawie odpowiednie rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy wskazał jednocześnie, że stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 tej ustawy, w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Z powołanych przepisów wynika zatem, że w przypadku złożenia wniosku po dniu 31 grudnia 2008 r., właściwy organ pierwszej instancji ma obowiązek odmówić wnioskodawcy potwierdzenia tego prawa. Skoro zatem M.R. złożył wniosek w dniu 18 listopada 2009 r., a więc po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., należało odmówić potwierdzenia prawa do rekompensaty. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M.R. podnosząc, że organ drugiej instancji dokonał rozstrzygnięcia niezgodnego ze stanem sprawy, nie zachował właściwej staranności oceniając odwołanie oraz nie ustosunkował się do okoliczności wskazanych w odwołaniu. Skarżący opisał przebieg dotychczasowego postępowania przed organami administracji publicznej oraz podkreślił, że jego sprawa załatwiana była przez organ pierwszej instancji od 2006 r., czego potwierdzeniem jest fakt, że Wojewoda [...] wydając decyzję nadał jej sygnaturę [...]. Organ dokonał zatem rozstrzygnięcia sprawy toczącej się od 2006 r. Skarżący zaznaczył, że "do tej właśnie sprawy w roku 2009 złożony został na podstawie art. 155 kpa wniosek o nowe przeliczenie wynikające ze znowelizowanej ustawy z roku 2005, w momencie kiedy M.R. zapoznał się z wyrokami Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 999/09 oraz z 23 czerwca 2009 r., sygn. akt I OSK 900/08, z których jednoznacznie wynikało, że stanowisko Wojewody [...] było błędne". Zdaniem skarżącego odmowa potwierdzenia prawa do rekompensaty w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. była błędna, gdyż sprawa toczyła się zgodnie z decyzją Wojewody [...] znak [...]. Skarżący wskazał jednocześnie, że ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. dopuszcza możliwość zastosowania art. 155 kpa. Wniosek skarżącego dotyczący prawidłowego, zgodnego z powołaną ustawą, sporządzenia nowego operatu szacunkowego był kontynuacją toczącego się od 2006 r. postępowania. Skarżący zarzucił ponadto, że organy rozpoznające niniejszą sprawę naruszyły art. 8 kpa, 7 kpa oraz art. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ wskazał jednocześnie, że bez znaczenia dla niniejszej sprawy jest rozpoznanie wniosku skarżącego z dnia 18 listopada 2009 r. w toku sprawy prowadzonej pod sygn. [...], a zatem w sprawie prowadzonej przez Wojewodę [...] od 2006 r. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. istotna jest data złożenia wniosku, a nie data wszczęcia postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych) (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Skarbu Państwa oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Na wstępie podkreślić należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organy administracji publicznej zobowiązane są również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a także czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 kpa). Organ administracji publicznej ocenia ponadto na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 kpa). W postępowaniu administracyjnym wydanie każdego prawidłowego rozstrzygnięcia powinno zatem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. W przypadku zaś wszczęcia postępowania na wniosek, organ administracji publicznej zobowiązany jest dokładnie ustalić treść oraz zakres wniosku, który strona kieruje do organu. Jeżeli natomiast istnieją wątpliwości co do treści żądania, organ administracji powinien podjąć stosowne działania mające na celu ustalenie rzeczywistej woli osoby występującej z określonym wnioskiem. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, postępowanie administracyjne, zakończone zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., przeprowadzone zostało bez należytego wyjaśnienia żądania strony. Zauważyć należy, że w piśmie z dnia 18 listopada 2009 r. skierowanym do Wojewody [...], skarżący wskazał, że "zwraca się z uprzejmą prośbą o wydanie nowej decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione na wschodzie, które było określone w zaświadczeniu z dnia [...] kwietnia 2001 r. i decyzji nr [...]". Przy czym zaznaczyć trzeba, że uzasadnienie przedmiotowego pisma jest dość nieprecyzyjne. Wnosząc zaś odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., mocą której umorzono postępowanie wobec M.R. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez P.R. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego, skarżący zarzucił między innymi "brak właściwej staranności w ocenie wniesionego wniosku" oraz powołał art. 155 kpa i art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, który dopuszcza między innymi zastosowanie art. 155 kpa do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty. Na powyższe okoliczności M.R. powołał się również w złożonej do Sądu skardze z dnia 28 marca 2010 r. Możliwe zatem jest, że intencją skarżącego nie było - tak jak przyjęły to organy orzekające w sprawie - wszczęcie nowego postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., lecz wzruszenie w trybie art. 155 kpa zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2001 r., nr [...] wydanego przez Prezydenta Miasta S. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. W ocenie Sądu zakwalifikowanie pisma skarżącego z dnia 18 listopada 2009 r. jako wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego w trybie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., bez dokładnego zbadania co jest dokładnie przedmiotem żądania, narusza art. 7 kpa, art. 9 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę wskazane wyżej kwestie, w razie potrzeby uzupełnią materiał dowodowy i dopiero po wyjaśnieniu wszystkich i istotnych okoliczności określą właściwy przedmiot sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.