II SA/Wa 965/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2010 r. sprawy ze skargi K. M. na postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania dokumentów z akt postępowania dotyczącego ochrony danych osobowych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] , 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych na rzecz skarżącego K. M. kwotę stu (stu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 144, art. 73 § i art. 74 § 2 kpa w związku z art. 22 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (dalej GIODO) po rozpatrzeniu zażalenia K. M. na postanowienie GIODO z dnia [...] grudnia 2009 r., odmawiające uwzględnienia jego wniosku o sporządzenie i wydanie mu uwierzytelnionego odpisu określonego dokumentu z akt postępowania w przedmiocie przetwarzania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we [...] jego danych osobowych, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że do Biura GIODO wpłynęła skarga K. M., dotycząca przetwarzania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we [...] jego danych osobowych w zakresie obejmującym jego prywatne adresy zamieszkania, w toku prowadzonego przez wskazany organ postępowania podatkowego, w którym K. M. występował w charakterze pełnomocnika strony. Zdaniem K. M. "doszło do złamania prawa także przez podmiot, który jako administrator udostępnił Naczelnikowi jego dane, gdyż brakowało ku temu podstawy prawnej". K. M. wskazał, że będąc pełnomocnikiem strony nie udostępniał temu organowi swoich danych prywatnych, w szczególności adresu zamieszkania. W toku postępowania administracyjnego, zainicjowanego opisaną skargą, GIODO pismem z dnia 20 listopada 2009 r. poinformował K. M., że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wydana zostanie decyzja administracyjna, jak również poinformował go o przysługujących mu uprawnieniach, wynikających z art. 10 § 1 i art. 73 kpa. Dnia 2 grudnia 2009 r. K. M. stawił się w Biurze GIODO, skorzystał z uprawnień przewidzianych w art. 10 § 1 i art. 73 § 1 kpa oraz wniósł o wydanie z akt postępowania administracyjnego uwierzytelnionego odpisu kart 81 i 82 (łącznie 3 strony). W swoim wniosku wskazał, że: "wydanie z przedłożonych akt postępowania administracyjnego uwierzytelnionego odpisu kart 81 i 82 umożliwia realizację czynnego udziału strony w postępowaniu co jawi się w świetle art. 8 kpa przesłanką ważnego interesu strony". Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych odmówił uwzględnienia tego wniosku. Pismem z dnia 11 stycznia 2010 r. K. M. wniósł zażalenie, wskazując, że wnioskowane dokumenty stanowią dla niego element podstawowy co do podjęcia dalszych działań prawnych w stosunku do podmiotów dopuszczających się niezgodnych z prawem praktyk. W tym też widział swój ważny interes strony. GIODO, uzasadniając swoje postanowienie z dnia [...] kwietnia 2010 r. przypomniał stan faktyczny sprawy i powołując się na art. 73 § 2 kpa, wskazał że K. M. nie dowiódł istnienia po jego stronie ważnego interesu, czyniącego zasadnym jego żądanie. Organ podał, że w treści wniosku z dnia 2 grudnia 2009 r. strona wskazała jednoznacznie, że dąży do uzyskania uwierzytelnionego odpisu określonego dokumentu wchodzącego w skład akt postępowania dla celu realizacji czynnego udziału strony w postępowaniu, co zdaniem organu świadczy o tym, że strona złożyła ten wniosek w celu zapoznania się z treścią żądanych dokumentów, ewentualnie wypowiedzenia się. Reasumując organ wskazał, że przepisy obowiązującego prawa, przyznające stronie postępowania administracyjnego określone uprawnienia, służące zagwarantowaniu jej czynnego udziału w dotyczącym ją postępowaniu, samej stronie pozostawiają ich realizację. Organ prowadzący postępowanie jest natomiast zobligowany jedynie do umożliwienia stronie realizacji jej praw. Strona zaś, co do zasady, nie może skutecznie domagać się od organu administracji przedsięwzięcia dodatkowych czynności służących realizacji jej uprawnień. Wyjątkiem jest art. 73 § 2 kpa, jednakże w rozpoznawanej sprawie, zdaniem organu, nie zaistniały przesłanki, które obligowałyby organ do sporządzenia i wydania K. M. żądanych przez niego dokumentów. Ponadto organ wskazał, że w swoim zażaleniu na postanowienie GIODO z dnia 23 grudnia 2009 r. K. M. podniósł wprawdzie, że wnioskowane dokumenty stanowią dla niego element podstawowy do podjęcia dalszych działań prawnych w stosunku do podmiotów dopuszczających się niezgodnych z prawem praktyk oraz że niespornym jest, iż ochrona jego praw o charakterze konstytucyjnym w demokratycznym państwie prawa "wysyca" przesłanki ważnego interesu strony, to jednak organ uznał te argumenty za zmianę sposobu uzasadnienia żądania wydania uwierzytelnionego odpisu z akt niniejszej sprawy w stosunku do wniosku strony z dnia 2 grudnia 2009 r. Organ uznał, że zmiana taka nie jest możliwa na etapie postępowania służącego weryfikacji prawidłowości postanowienia wydanego przez organ na skutek rozpoznania określonego, uzasadnionego w konkretny sposób wniosku. Zdaniem organu, przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2010 r. stało się przedmiotem skargi K. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z dnia [...] grudnia 2009 r. i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zarzucił organowi naruszenie art. 73 § 2 kpa polegającym na jego błędnej wykładni oraz naruszenie art. 80 w związku z art. 77 § 1 i § 4 oraz art. 7 kpa poprzez pominięcie w orzekaniu o wydaniu uwierzytelnionych kopii dokumentów z akt sprawy realiów sprawy głównej, w której są prowadzone akta, a w efekcie błędną ocenę ważnego interesu strony. W uzasadnieniu skargi K. M. podniósł, że w swoim zażaleniu na odmowne postanowienie GIODO z dnia [...] grudnia 2009 r. wskazał w sposób precyzyjny w czym upatruje swój ważny interes. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż Sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. W świetle powyższego skarga K. M. zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia był przepis art. 73 kpa. Zgodnie z § 1 powołanego przepisu, w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Zgodnie natomiast z art. 73 § 2 kpa, strona może żądać wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione jej ważnym interesem. Z przepisu tego wynika zatem, że obowiązkiem organu administracji jest, po pierwsze - ustalenie, czy z żądaniem wydania uwierzytelnionego odpisu dokumentu wystąpiła strona oraz - po drugie - dokonanie w ramach tzw. uznania administracyjnego oceny, czy wskazane przez stronę okoliczności i ich uzasadnienie wskazują na jej ważny interes w uzyskaniu dokumentów. W judykaturze wyrażono pogląd, że jako ważny interes strony może być potraktowana już sama potrzeba posiadania przez stronę uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które mogą być wykorzystane przez nią w konkretnej sprawie administracyjnej (por. wyrok NSA z 23 stycznia 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 770/96, LEX nr 31771). Przepis art. 73 § 2 kpa wymaga, aby strona wykazała się ważnym interesem w uzyskaniu uwierzytelnionego odpisu dokumentu, a nie interesem szczególnie ważnym lub wyjątkowo ważnym. Wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie GIODO, odmawiając sporządzenia i wydania skarżącemu uwierzytelnionego odpisu określonego dokumentu nie dopatrzył się we wniosku K. M. istnienia po jego stronie ważnego interesu, czyniącego zasadnym jego żądanie. Przypomnieć należy, że w rozpoznawanej sprawie K. M. wystąpił do GIODO ze skargą, dotyczącą przetwarzania przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego we [...] , w toku prowadzonego przez ten Urząd postępowania podatkowego, w którym skarżący występował w charakterze pełnomocnika strony, jego danych osobowych w zakresie obejmującym jego prywatne adresy zamieszkania. W skardze tej uznał też, że doszło również do złamania prawa także przez podmiot, który jako administrator udostępnił Naczelnikowi te dane. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że żądany przez skarżącego akt (strona od 81 do 82 akt postępowania) dotyczy wystąpienia Generalnego Inspektora do tego administratora danych, który skarżący uznał za naruszający jego prawa. Nie budzi zatem wątpliwości w rozpoznawanej sprawie, że strona żądając wydania uwierzytelnionych odpisów kart nr 81 i 82 z akt sprawy legitymowała się ważnym interesem strony. Powyższy przepis, tak w świetle orzecznictwa, jak również poglądów doktryny, stanowi realizację zasady względnej jawności akt postępowania, które to uprawnienie przysługuje wyłącznie stronie i uczestnikom postępowania na prawach strony (tak J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006 r., str. 382). W realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżący jest stroną postępowania, w ramach którego chciał uzyskać uwierzytelnione kserokopie, a zatem już z tego względu miał on ważny interes w uzyskaniu tych odpisów. Jak bowiem podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ważnym interesem strony, o którym mowa w art. 73 § 2 kpa, może być posiadanie uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych tak dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, jak i w celu ich wykorzystania w innych postępowaniach prawnych (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 1998 r. sygn. akt I SA/Łd 770/96 - LEX nr 31771). Nie jest istotne i pozostaje poza oceną zarówno organów administracyjnych, jak i Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę, czy żądane odpisy (uwierzytelnione kserokopie) mogą być w rzeczywistości przydatne do wykazania lub przedstawienia określonych okoliczności, uzasadnienia zajmowanego stanowiska lub też poparcia przedstawianych argumentów. Ocena taka może mieć miejsce jedynie w postępowaniu, w którym skarżący ma zamiar posłużyć się przedmiotowymi odpisami. Wskazać należy, że organ odnosząc się do treści żądania skarżącego z dnia 2 grudnia 2009 r. w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2009 r., stwierdził, iż żądane dokumenty, o których wydanie się on ubiega, są mu potrzebne jedynie w celu zaznajomienia się z ich zawartością, bez konieczności stawienia się w siedzibie organu. Stwierdzić należy, że argument ten jest dla Sądu niezrozumiały, szczególnie w sytuacji, gdy skarżący przybył do organu w dniu 2 grudnia 2010 r., zapoznał się z aktami i po ich analizie wniósł o wydanie mu uwierzytelnionego odpisu żądanego dokumentu. Nie sposób również podzielić stanowiska organu, zawartego w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2010 r., w którym odnosząc się do stanowiska skarżącego, zawartego w jego zażaleniu na postanowienie z dnia [...] grudnia 2009 r. GIODO wskazał, że nastąpiła zmiana wniosku skarżącego w stosunku do jego żądania z dnia 2 grudnia 2009 r. i że zmiana taka nie jest możliwa na etapie postępowania służącego weryfikacji prawidłowości postanowienia wydanego przez organ, na skutek rozpoznania określonego, uzasadnionego w konkretny sposób wniosku. Zdaniem bowiem organu, przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby do naruszenia zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Przypomnieć należy, że z zasady dwuinstancyjności wynika, że organ odwoławczy może rozpoznać tylko sprawę, która już była wcześniej rozstrzygnięta decyzją organu I instancji. Przedmiot postępowania odwoławczego wyznacza zatem tożsamość pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ I instancji. Tożsamość przedmiotowa powoduje, że organ odwoławczy nie może zmienić podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia, jak i nie może rozszerzyć rozstrzygnięcia na zakres nieobjęty decyzją organu I instancji. W rozpoznawanej sprawie nie można bez wątpienia mówić o nowym wniosku skarżącego, jest to bowiem kwestia tego samego wniosku. Skarżący co najwyżej bardziej go doprecyzował. Sprawą jest jednak nadal żądanie wydania skarżącemu uwierzytelnionych odpisów stron nr 81 i 82 akt administracyjnych. Dlatego biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie GIODO z dnia [...] grudnia 2009 r. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 tej ustawy.