I FSK 189/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "N." sp. z o.o. w L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Rz 645/10 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi "N." sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 22 lipca 2010 r. nr ... w przedmiocie określenia prawidłowej wysokości kwoty podatku od towarów i usług postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 5 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Rz 645/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił skargę "N." sp. z o.o. w L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z 22 lipca 2010 r. nr ... w przedmiocie określenia prawidłowej wysokości kwoty podatku od towarów i usług oraz zasądził zwrot uiszczonego od skargi wpisu. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że zarządzeniem z 30 września 2010 r. spółka została wezwana do usunięcia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych złożonej skargi przez "przedłożenie wypisu z KRS-u, aktualnego na dzień złożenia skargi". Spółka została pouczona o skutkach nieusunięcia braków formalnych skargi w tym terminie. 3. WSA odrzucił skargę spółki na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), bowiem spółka nie uzupełniła braków formalnych złożonej skargi. 4. Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 49 § 1 w zw. z art. 6 p.p.s.a., art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej p.u.s.a.) i art. 45 Konstytucji RP poprzez niepełne, niejednoznaczne i wprowadzające w błąd sformułowanie zarządzenia z 28 września 2010 r. o wezwaniu i wezwania z 30 września 2010 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi; b) art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1, art. 46 § 1 pkt 4, art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a. poprzez niewskazanie w zarządzeniu i wezwaniu braku formalnego, jakim dotknięta była odrzucona skarga, bądź ewentualnie nieprawidłowe wskazanie rzeczywistego braku formalnego, jakim dotknięta była odrzucona skarga; c) art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 4 ust. 1, § 5, § 6 ust. 2 i § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 19 grudnia 2006 r. o ustroju i organizacji Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego oraz szczegółowych zasadach udzielania informacji z Rejestru i udostępniania kopii dokumentów z katalogu (Dz. U. nr 247, poz. 1811 ze zm.) oraz zał. nr 1 i 2 do tego rozporządzenia poprzez wezwanie do złożenia dokumentu niemożliwego do uzyskania z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego; d) art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 32 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta RP z 18 września 2003 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. nr 169, poz. 1646 ze zm.) poprzez niepołączenie wezwania do usunięcia braków formalnych skargi z wezwaniem do uiszczenia wpisu; e) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, pomimo nieprawidłowego wezwania skarżącego do usunięcia jej braków formalnych, co spowodowało, iż termin do uzupełnienia braków nie zaczął biec, a wezwanie pozbawione było sankcji, a zatem nie zachodziła przesłanka do odrzucenia skargi na podstawie tego przepisu. Wszystkie powyższe naruszenia spowodowały, iż skarżący nie został należycie wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi, w związku z tym przed upływem wyznaczonego terminu nie uzupełnił braku formalnego, co spowodowało jej odrzucenie. Naruszenia miały zatem niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Rację ma bowiem skarżąca, iż w niniejszej sprawie wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi było nieprawidłowe, a w związku z tym nie było słuszne odrzucenie skargi. 6. Zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Stosownie do art. 29 p.p.s.a. przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Oznacza to, że nie jest wystarczający sam podpis tej osoby w rozumieniu art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Wymóg ten stosownie do art. 57 § 1 ab initio p.p.s.a. dotyczy również skargi. Autor skargi kasacyjnej błędnie podaje, że skargę podpisał prezes spółki G. N., skoro z akt wyraźnie wynika, że podpisał ją prokurent P. N. (k. 10 akt WSA). Niezależnie jednak od tego, przedstawiciel spółki, który podpisał skargę, nie przedstawił jednocześnie żadnego dokumentu potwierdzającego jego umocowanie do dokonania tej czynności. Niewątpliwie zatem strona nie dopełniła wszystkich wymagań formalnych skargi, co oznacza, że w sprawie tej miał zastosowanie art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04 (ONSAiWSA 2005/5/91, M. Prawn. 2005/6/277) uznał, że brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony (art. 29 p.p.s.a.) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega na przedstawieniu aktualnego odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Pogląd wyrażony w tym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną w pełni podziela na gruncie niniejszej sprawy, niewątpliwie bowiem dokument ten (odpis aktualny) zawiera informacje dotyczące prokury. 7. Spółka działała na poprzednim etapie postępowania w niniejszej sprawie bez pomocy adwokata czy radcy prawnego. W świetle art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Wezwanie skarżącej o "przedłożenie wypisu z KRS-u, aktualnego na dzień złożenia skargi" nie zrealizowało w pełni wymogów tego przepisu. Co prawda strona została w nim pouczona o skutkach prawnych zaniedbania czynności procesowej (wezwanie zawierało rygor – odrzucenie skargi), jednak nie wskazano w nim ani tego, o jaki brak formalny chodzi, ani też nie podano prawidłowej formy jego uzupełnienia. Co prawda niewiarygodny jest wręcz argument skargi kasacyjnej, aby osoby reprezentujące spółkę podlegającą obowiązkowemu wpisowi do KRS, nie wiedziały, czym jest KRS. Podobnie niewiarygodne jest, aby adresat pisma sądowego nie wiedział, kogo pismo to dotyczy, a takie twierdzenie wysnuwa autor skargi kasacyjnej twierdząc, że "Sąd nie sprecyzował, jakiego podmiotu ten dokument miał dotyczyć". Trzeba jednak ponownie podkreślić, że mamy w niniejszej sprawie do czynienia z podmiotem, który nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a więc należało udzielić mu potrzebnych wskazówek co do żądanej od niego czynności procesowej, a zatem podać, jakim brakiem obarczona jest skarga (brak dokumentu potwierdzającego umocowanie osoby podpisanej na skardze do reprezentowania spółki) i jaki jest prawidłowy sposób jego uzupełnienia (w tym wypadku optymalnym dokumentem byłby odpis aktualny z KRS). W świetle art. 4 ust. 3 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. t.j. z 2007 r., nr 168, poz. 1186 ze zm.) wydawane są odpisy, wyciągi i zaświadczenia z KRS, których zakres jest sprecyzowany w powoływanym przez stronę w skardze kasacyjnej rozporządzeniu. Strona została zaś wezwana o "przedłożenie wypisu z KRS-u, aktualnego na dzień złożenia skargi". Stosownie do § 6 ust. 2 rozporządzenia odpis aktualny zawiera aktualną treść wpisów w rejestrze pod danym numerem KRS. Trzeba przy tym zaznaczyć, że odpis ten jest aktualny na dzień jego wydruku. Nie można wybrać innego dowolnego terminu, na który odpis aktualny miałby być wydany jako aktualny. W tej sytuacji jeżeli strona w dniu złożenia skargi, nie dysponowała odpisem aktualnym wydanym akurat tego dnia, późniejsze jego uzyskanie jest niemożliwe. Odnosząc tę konkluzję do zasady ogólnej udzielania pomocy stronom zawartej w art. 6 p.p.s.a., stwierdzić należy, że wystosowane do strony na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi było sformułowane nieprawidłowo i mylnie. W tej sytuacji obarczenie strony negatywnymi konsekwencjami takiego pisma w postaci odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga, której braków formalnych pomimo wezwania nie uzupełniono, podlega odrzuceniu przez sąd, należy uznać za naruszenie tego przepisu postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. 8. Wobec uznania, że WSA naruszył wymienione przepisy procesowe w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia, rozpatrywanie zarzutu naruszenia prawa materialnego - art. 45 Konstytucji RP byłoby w tej sytuacji przedwczesne. Trzeba też wskazać, że art. 1 § 1 p.u.s.a. nie ma zastosowania w tej sprawie, skoro z uwagi na braki formalne skargi nie doszło w ogóle do oceny legalności aktu wydanego przez organ administracyjny. Co do zarzutu naruszenia § 32 ust. 2 Regulaminu, zgodnie z którym wezwanie do uiszczenia wpisu należy połączyć z wezwaniem do usunięcia braków formalnych skargi, konieczne jest wskazanie, iż przepis ten należy interpretować jako przepis porządkowy, sformułowany w celu realizacji zasady ekonomiki procesowej. Wysyłanie wezwań w oddzielnych pismach nie stanowi istotnego naruszenia tego przepisu, które mogłoby mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie nie byłoby możliwe wysyłanie wezwań o uzupełnienie braków pism na wypadek ich późniejszego dostrzeżenia. 9. Skoro zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się zasadne, należało w konsekwencji na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. orzec jak w sentencji. 10. Brak jest natomiast podstawy prawnej do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zatem w innych przypadkach sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Nie istnieje bowiem podstawa prawna dla takiego rodzaju rozstrzygnięcia (vide postanowienie NSA z 15 lutego 2007 r., sygn. akt II FZ 12/07, LEX nr 299419).