II OSK 444/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-29

Skład orzekający: Alicja Plucińska-Filipowicz, Jerzy Stelmasiak, Czesława Nowak-Kolczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja ekologiczna, która nie zgłosiła udziału w postępowaniu administracyjnym oraz nie złożyła uwag lub wniosków, ma legitymację czynną do wniesienia odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w przypadku niezgodności przepisów krajowych z przepisami dyrektywy 85/337/EWG (w brzmieniu po nowelizacji 2003/35/WE) pierwszeństwo ma prawo unijne. W związku z tym organizacja ekologiczna nie musi spełniać wymogu zgłoszenia udziału i złożenia uwag lub wniosków w postępowaniu administracyjnym, aby mieć legitymację do wniesienia odwołania. Sąd uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie Ekologiczne "Światowid" zaskarżyło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 26 marca 2009 r. dotyczącej środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia budowy garaży podziemnych. Skarżące nie zgłosiło udziału w postępowaniu I instancji ani nie złożyło uwag lub wniosków, co zdaniem organów pozbawiło je legitymacji do odwołania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędziowie sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia Ekologicznego "Światowid" z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1582/10 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia Ekologicznego "Światowid" z siedzibą w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2010 r. nr KOC/2235/Oś/09 w przedmiocie niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z dnia 5 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Stowarzyszenia Ekologicznego "Światowid" z siedzibą w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 22 czerwca 2010 r. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 czerwca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło niedopuszczalność odwołania Stowarzyszenia Ekologicznego "Światowid" z siedzibą w Warszawie od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 26 marca 2009 r., ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie garaży podziemnych dla nie mniej niż 300 samochodów osobowych, realizowanych w ramach budowy zespołu biurowo-usługowego [...] przy zbiegu ul. [...] w Dzielnicy Włochy m.st. Warszawy. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte w dniu 10 kwietnia 2008 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.), zwana dalej ustawą z dnia 3 października 2008 r. Zgodnie z art. 153 ust. 1 cytowanej ustawy do postępowania w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150) – zwanej dalej p.o.ś. – w tym przepisy dotyczące udziału organizacji ekologicznych w postępowaniu przeprowadzanym z udziałem społeczeństwa. Jak wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. W postępowaniu przed organem I instancji po nałożeniu obowiązku sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, miały prawo uczestniczyć organizacje ekologiczne oraz inne organizacje społeczne (art. 33 ust. 1 i 1a p.o.ś.). Organizacje ekologiczne, które uzasadniając to miejscem swego działania, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa i złożą uwagi lub wnioski w ramach tego postępowania, uczestniczą w tym postępowaniu na prawach strony. Zgłoszenie przez organizacje ekologiczne chęci uczestniczenia w postępowaniu powinno nastąpić równocześnie ze złożeniem uwag lub wniosków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, że skarżące Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu w I instancji, tzn. nie zgłosiło chęci uczestniczenia w tym postępowaniu oraz nie przedstawiło wymaganych w takiej sytuacji uwag i wniosków. Nie mogło ono zatem skutecznie wnieść odwołania, co prowadziło do stwierdzenia jego niedopuszczalności. Skargę na powyższe postanowienie wniosło skarżące Stowarzyszenie. Oddalając skargę Sąd I instancji doszedł do przekonania, że zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie miało dokonanie wykładni art. 153 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia. Nie jest on jedynym uczestnikiem postępowania w sprawie wydania tej decyzji, gdyż w postępowaniu takim z mocy ustawy – Prawo ochrony środowiska mogą brać udział również inne podmioty. Udział organizacji ekologicznych w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych został zdeterminowany przez art. 53 p.o.ś., przewidujący, że organ właściwy do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Sąd I instancji podkreślił przy tym, że aby zostać dopuszczonym do udziału w tym postępowaniu skarżące Stowarzyszenie musiało wypełnić pozostałe wymogi określone w art. 33 p.o.ś. Wskazany przepis ustawy – Prawo ochrony środowiska stanowił, że warunkami udziału, a więc dopuszczenia organizacji ekologicznej jest wykazanie przez nią, że: kategoria sprawy została zaliczona do wymagającej udziału społeczeństwa, a zasięg terytorialny jej działalności na udział taki pozwala oraz organizacja zgłosiła chęć udziału w tym postępowaniu, składając uwagi lub wnioski. Jednocześnie wymogiem formalnym uczestniczenia przez organizację ekologiczną w postępowaniu administracyjnym na prawach strony jest konieczność równoczesnego zgłoszenia chęci uczestniczenia w danym postępowaniu oraz wniesienia uwag lub wniosków. Wymagane było więc łączne spełnienie wskazanych przesłanek, na co, w ocenie Sądu I instancji, wyraźnie wskazywał cytowany przepis. Sąd I instancji podkreślił, że skarżące Stowarzyszenie pomimo spełnienia dwóch pierwszych wymogów, nie zgłosiło swego udziału w sprawie i nie wniosło żadnych uwag lub wniosków. W związku z powyższym Sąd I instancji doszedł do przekonania, że skarżące Stowarzyszenie nie uczestniczyło w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 26 marca 2009 r. stąd nie posiadało także legitymacji prawnej do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu I instancji, nie ma znaczenia fakt, że obecnie w ustawie z dnia 3 października 2008 r. zmieniono zasady uczestnictwa organizacji ekologicznych w postępowaniach inwestycyjnych, zapewniając im możliwość złożenia odwołania nawet wówczas, gdy nie brały udziału w postępowaniu przed I instancją. Nieuzasadniony jest także, w ocenie Sądu I instancji, zarzut Stowarzyszenia, że w toku postępowania naruszone zostały przepisy Konwencji z Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz.U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706) oraz nie zasługuje na uwzględnienie zgłoszony na rozprawie zarzut naruszenia art. 10a Dyrektywy 85/337/WE z dnia 27 czerwca 1985 r. Sąd I instancji podkreślił, że skarżące Stowarzyszenie nie wskazało na czym miałoby polegać naruszenie przepisów konwencji i dyrektywy. W ocenie Sądu I instancji, Konwencja z Aarhus nie jest umową międzynarodową, która mogłaby być stosowana bezpośrednio, bez konieczności dokonywania zamian w systemie prawnym państwa ją ratyfikującego. Świadczy o tym sposób sformułowania przepisów tej Konwencji. Jest ona adresowana do Państw – stron. Ideą Konwencji jest zapewnienie społeczeństwu udziału w postępowaniu dotyczącym środowiska. Przepisy Konwencji z Aarhus stanowią zobowiązanie dla władz państw ratyfikujących tę Konwencję do podjęcia działań legislacyjnych i ustanowienia przepisów, które będą realizowały jej przepisy, tak by udział społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym środowiska był możliwy. Ustawodawca polski stworzył takie ramy prawne. Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że przepisy Konwencji tworząc pewne zalecenia dla jej państw – stron akceptują odrębności wynikające z ich prawa krajowego. Świadczy o tym chociażby art. 9 ust. 2, gdzie Konwencja zastrzega, "jeśli przewiduje tak prawo krajowe", podobny zwrot zawiera ust. 3 tego artykułu. Ponadto Sąd I instancji podkreślił, że cytowany przepis Konwencji stanowi, że "dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem powołanym z mocy ustawy nie wyklucza możliwości istnienia procedury odwoławczej przed organem administracyjnym i nie ma wpływu na obowiązek wyczerpania administracyjnych procedur odwoławczych przed skorzystaniem z sądowej procedury odwoławczej, jeżeli taki obowiązek jest przewidziany w prawie krajowym". W rozpatrywanej sprawie obowiązek taki był przewidziany w polskim prawie. Skorzystanie z możliwości złożenia odwołania przez organizację ekologiczną było wówczas uzależnione od zgłoszenia przez nią udziału w postępowaniu inwestycyjnym w I instancji oraz jednoczesnego złożenia uwag lub wniosków, czego skarżące Stowarzyszenie nie uczyniło. Tożsame uwagi Sąd I instancji odniósł do zarzutu naruszenia art. 10a dyrektywy 85/337/WE z dnia 27 czerwca 1985 r., w sprawie oceny skutków niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć dla środowiska. Przepis ten również nakłada obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w takich postępowaniach, ale jednocześnie nie wyklucza nałożenia przez Państwo Członkowskie konieczności uprzedniego wyczerpania wstępnej procedury odwoławczej przed organem administracyjnym, poprzedzającej wystąpienie na drogę sądową. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło skarżące Stowarzyszenie. Zarzuciło naruszenie prawa materialnego: Po pierwsze, art. 33 ust 1 i 1a p.o.ś. w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 listopada 2008 r. w związku z art. 153 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Stowarzyszenie nie miało legitymacji czynnej do wniesienia odwołania, gdyż nie zgłosiło swego udziału w sprawie i nie wniosło żadnych uwag lub wniosków, podczas gdy Stowarzyszenie nie musiało spełniać tych wymogów. Po drugie, art. 9 ust. 1, 2, 3, 4 i 5 Konwencji z Aarhus w związku z art. 91 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż Konwencja nie jest umową międzynarodową, która może być bezpośrednio stosowana bez konieczności dokonywania zmian w systemie prawnym państwa, które Konwencję tę podpisało i ratyfikowało. Po trzecie, art. 1 ust. 2 i art. 10a dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. zmienionej dyrektywą 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. przewidującą udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniającą w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji, w której do dnia 15 listopada 2008 r. istniał stan niezgodności prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Stowarzyszenie zarzuciło ponadto naruszenie prawa procesowego – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 134 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Stowarzyszenie wniosło uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, trzeba stwierdzić, że następujące zarzuty kasacyjne są zasadne. Po pierwsze, należy stwierdzić, że w tej sprawie zasadny jest zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 ust. 2 w związku z art. 10a dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.Urz. L 175, s. 40) zmienione dyrektywą 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r., która reguluje udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniającą w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61 WE (Dz.Urz. WE L 156 z dnia 15 czerwca 2003 r. z powodu jego niezastosowania, chociaż do dnia 15 listopada 2008 r. był stan niezgodności prawa krajowego z prawem unijnym. Wynika to z tego, że podstawową kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest dokonanie oceny prawnej, czy przepis art. 33 ust. 1 i 1a ustawy p.o.ś., który może mieć zastosowanie w tej sprawie ma pierwszeństwo przed art. 10a cyt. wyżej dyrektywy. Ten ostatni przepis stanowi bowiem, że Państwa Członkowskie zapewniają – zgodnie z krajowym systemem prawnym – że członkowie zainteresowanej społeczności mający: wystarczający interes lub ewentualnie, podnoszący wadliwość prawa, gdy procedury administracyjne Państwa Członkowskiego wymagają tego jako warunku koniecznego, mają dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem ustanowionym przez prawo, żeby zakwestionować materialną i proceduralną legalność decyzji, aktów lub zaniechań, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej dyrektywy dotyczących udziału społeczeństwa. Ponadto to Państwa Członkowskie ustalają, na jakim etapie mogą być kwestionowane decyzje, akty lub zaniechania. Z kolei Państwa Członkowskie ustalają co stanowi wystarczający interes lub wadliwość prawa, zgodnie z celem udzielenia zainteresowanej społeczności szerokiego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. W tym celu interes wszelkich organizacji pozarządowych spełniających wymogi określone w art. 1 ust. 2 uważa się za wystarczający do celów lit. a/ niniejszego artykułu. Takie organizacje uważa się również za mające prawa dotknięte wadliwością do celów lit. b/ niniejszego artykułu. Z kolei przepisy tego artykułu nie wykluczają możliwości wstępnej procedury odwoławczej przed organem administracyjnym oraz nie mają wpływu na obowiązek wyczerpania administracyjnych procedur odwoławczych przed zastosowaniem sądowych procedur odwoławczych, gdzie taki wymóg istnieje na mocy prawa krajowego. Natomiast dla dalszej skuteczności przepisów niniejszego artykułu Państwa Członkowskie zapewniają, że praktyczne informacje dotyczące dostępu do administracyjnych i sądowych procedur odwoławczych są podawane do wiadomości społeczeństwa. Ponadto ta dyrektywa miała być implementowana do prawa krajowego najpóźniej do 25 czerwca 2005 r. Nastąpiło to ustawą z dnia 18 maja 2005 r., o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 113, poz. 954), która weszła w życie z dniem 28 lipca 2005 r. Z kolei art. 32 ust. 1 p.o.ś. po powyższej nowelizacji stanowił, że przed wydaniem decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ administracji właściwy do ich wydania powinien podać do publicznej wiadomości informację o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku o wydanie decyzji oraz o możliwości składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie miejsce i 21-dniowy termin ich składania, a w przypadku, o którym mowa w art. 60 ust. 1 pkt 1, także informację o prowadzonym postępowaniu dotyczącym transgranicznego oddziaływania na środowisko. Natomiast dyspozycja art. 33 ust. 1 ustawy p.o.ś. jednoznacznie stanowiła, że tylko organizacje ekologiczne, które, uzasadnią to miejscem swojego działania, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu administracyjnym wymagającym udziału społeczeństwa i złożyły uwagi lub wnioski w ramach tego postępowania, mogą uczestniczyć w tym postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 4 k.p.a. nie stosuje się). Oznacza to, że udział w postępowaniu ograniczony został terminem, a w stosunku do organizacji ekologicznej dodatkowo miejscem działania organizacji i obowiązkiem złożenia w terminie uwag i wniosków. Dlatego też to właśnie Komisja Europejska stwierdziła, że nieprawidłowo dokonano transpozycji pojęcia "zainteresowana społeczność" z art.1 ust. 2 dyrektywy 85/337/EWG, co doprowadziło do znacznego rozszerzenia zakresu uprawnień przysługujących organizacjom ekologicznym w postępowaniu z udziałem społeczeństwa i w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (zob. rządowe uzasadnienie projektu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko). Natomiast oczywiście pełna implementacja nastąpiła dopiero w art. 44 cyt. ustawy z dnia 3 października 2008 r. Po trzecie, w świetle dyspozycji art. 153 ustawy z dnia 3 października 2008 r. zastosowanie powinny mieć jeszcze przepisy ustawy p.o.ś. czyli art. 33 ust. 1 i 1a tejże ustawy chociaż ustawa z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw, nie w pełni implementowała dyrektywę Rady 85/337/EWG, wprowadzając ograniczenia dostępu organizacji ekologicznej do postępowania. Należy także przypomnieć, że przepisy dyrektywy skierowane są do państw członkowskich i określają cel, który powinien zostać osiągnięty w wyznaczonym terminie, a wybór metody i sposobu realizacji celu należy do państw członkowskich. Natomiast, jeżeli przepisy dyrektywy nie zostały implementowane do krajowego porządku prawnego, to w relacji podmiot – państwo można się na nie powołać jeżeli są precyzyjne, bezwarunkowe oraz nastąpił upływ terminu transpozycji dyrektywy do prawa krajowego. Ponadto z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE wynika zasada pierwszeństwa stosowania w takim przypadku prawa unijnego nad prawem krajowym. Także z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE wynika, że każdy podmiot może wywodzić z przepisów danej dyrektywy swoje prawa wobec państwa jeżeli są to przepisy jasne i bezwarunkowe oraz jeżeli upłynął termin do jej implementacji zaś dane państwo członkowskie jej nie implementowało lub była ona niepełna czy tez nieprawidłowa. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że dana dyrektywa 85/337/EWG znowelizowana dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE – nie została – nowelą z dnia 18 maja 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw – implementowana w pełnym zakresie, ponieważ pełna implementacja dokonana została z dniem 15 listopada 2008 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 3 października 2008 r., zaś co do udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu administracyjnym nastąpiło to w art. 44 tejże ustawy. Natomiast termin implementacji tej dyrektywy upłynął z dniem 25 czerwca 2005 r. (art. 6 dyrektywy 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. – Dz.Urz. UE L 2003.156.17). Z kolei art. 153 ustawy z dnia 3 października 2008 r. stanowi, że do spraw wszczętych a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy ustawy p.o.ś., czyli w tej sprawie byłby to art. 33 ust. 1 i 1a ustawy p.o.ś. Jednak, zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego jeżeli zachodzi tak jak w tej sprawie niezgodność art. 10a cyt. dyrektywy z art. 33 ust. 1 i 1a ustawy p.o.ś., to należy uznać pierwszeństwo stosowania prawa unijnego. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że przepisy art. 33 ust. 1 i 1a ustawy p.o.ś. w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 listopada 2008 r., w świetle art. 153 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. nie będą miały zastosowania do udziału danej organizacji ekologicznej w postępowaniu administracyjnym w tej sprawie, ponieważ pierwszeństwo w zastosowaniu ma przepis art. 10a cyt. dyrektywy Rady 85/337/EWG w brzmieniu nadanym po nowelizacji przez dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/35/WE – Dz.Urz. UE L 2003.156.17 (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 15 października 2009 r., C-263/08). Oznacza to, że nastąpiło w tej sprawie naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy w świetle dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy p.p.s.a. Natomiast realizacja uprawnień z art. 9 ust. 1, 2, 3, 4 i 5 cyt. Konwencji z Aarhus z dnia 25 czerwca 1998 r. dotyczy udziału społeczeństwa tzw. zainteresowanej społeczności. Oznacza to, że nie należy tego utożsamiać w prawie polskim z uznaniem za stronę w danym postępowaniu administracyjnym w świetle art. 28 i 29 k.p.a. lub udziałem na prawach strony w świetle art. 31 § 3 k.p.a. W tej sprawie – co podniesiono wyżej – uprawnienie organizacji ekologicznej w tym zakresie przedmiotowym – należy więc wywodzić z unormowania przepisu art. 10a cyt. dyrektywy, a po 15 listopada 2008 r. także z art. 44 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Po czwarte, biorąc pod uwagę powyższe przesłanki dotyczące braku zastosowania w tej sprawie art. 10a cyt. dyrektywy 85/337/EWG po jej nowelizacji z 2003 r., nastąpiło także naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy p.p.s.a. w związku z art. 134 k.p.a. z powodu stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, ponieważ nie wystąpiły w tym zakresie konieczne ustawowe przesłanki do zastosowania tego przepisu. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 ustawy p.p.s.a. uznając, że w tej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym stanowi ten przepis.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło