I OSK 92/11
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2011-02-02
Skład orzekający: Sędzia NSA Monika Nowicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pismo Ministra Sprawiedliwości informujące o bezskuteczności oświadczenia sędziego o woli dalszego zajmowania stanowiska, złożonego po terminie, stanowi decyzję administracyjną podlegającą kognicji sądów administracyjnych?Ratio decidendi
Pismo Ministra Sprawiedliwości informujące o bezskuteczności oświadczenia sędziego o woli dalszego zajmowania stanowiska, złożonego po terminie, nie jest decyzją administracyjną. Organ administracyjny nie posiada kompetencji do rozstrzygania tej kwestii w formie decyzji, a skutek prawny w postaci przejścia w stan spoczynku następuje z mocy prawa w przypadku niezłożenia oświadczenia w terminie. W związku z tym, skarga na takie pismo jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.Stan faktyczny
Sędzia K. B. złożył Ministrowi Sprawiedliwości oświadczenie o woli dalszego zajmowania stanowiska sędziego po terminie określonym w przepisach. Minister Sprawiedliwości uznał oświadczenie za bezskuteczne i poinformował o przeniesieniu sędziego w stan spoczynku. Sędzia wniósł skargę do WSA, uznając pismo Ministra za decyzję administracyjną. WSA odrzucił skargę, uznając sprawę poza kognicją sądów administracyjnych. NSA oddalił skargę kasacyjną od postanowienia WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wa 1548/10 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi K. B. na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] w przedmiocie uznania oświadczenia za bezskuteczne postanawia: oddalić skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 listopada 2010 r. (sygn. akt II SA/Wa 1548/10) odrzucił wniesioną przez K. B. skargę na pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [....] w przedmiocie uznania za bezskuteczne oświadczenia.
Postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy:
W dniu [...] czerwca 2010 r. K. B. – sędzia Sądu Okręgowego w O. - złożył Ministrowi Sprawiedliwości oświadczenie wyrażające – na podstawie art. 69 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.- dalej u.s.p.) wolę dalszego zajmowania stanowiska sędziego Sądu Okręgowego w O.
Pismem z dnia [...] lipca 2010 r. Minister Sprawiedliwości powiadomił K. B., że oświadczenie z dnia [...] czerwca 2010 r. zostało złożone po terminie określonym w art. 69 § 1 u.s.p., wobec czego jako niespełniające wymogów formalnych, zostało uznane za bezskuteczne. Poinformował jednocześnie sędziego, że z dniem [...] listopada 2010 r. zostanie on przeniesiony w stan spoczynku.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. K. B. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, stając na stanowisku, że w/w pismo stanowi decyzję administracyjną. Potwierdził, iż nie złożył wskazanego oświadczenia w terminie zakreślonym do dokonania tej czynności. Jednocześnie zaznaczył, że określony w art. 69 § 1 u.s.p. termin nie ma charakteru terminu materialnego (zawitego) o skutku prekluzyjnym.
Odpowiadając na powyższe pismo Minister Sprawiedliwości w dniu [...] sierpnia 2010 r. wskazał, że pismo organu z dnia [...] lipca 2010 r. nie jest decyzją administracyjną. Sprawa dalszego zajmowania stanowiska sędziego, który ukończył 65 lat nie jest rozstrzygana w takiej formie. Z kolei, określony w art. 69 § 1 u.s.p termin jest "szczególnym terminem prekluzyjnym", który nie może zostać przywrócony.
Na wspomniane pismo z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] K. B.i wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stając na stanowisku, że pismo to jest decyzją administracyjną.
Zdaniem skarżącego, oświadczenie składane przez sędziego w trybie 69 § 1 u.s.p.- stanowi bowiem wniosek, którego przyjęcie lub odrzucenie przez Ministra Sprawiedliwości, następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Ponadto K. B. zaznaczył także, iż termin określony w art. 69 § 1 u.s.p. nie ma charakteru terminu zawitego, o skutku prekluzyjnym a ma jedynie charakter porządkowo-organizacyjny. Powinien więc być traktowany jako zwykły termin instrukcyjny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie zaznaczając, że pisma z dnia [...] lipca 2010 r. jak i z dnia [...] sierpnia 2010 r. nie są decyzjami, bowiem sprawy dotyczące dalszego zajmowania stanowiska sędziego, który ukończył 65 lat, nie są rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnej. Pozostawanie przez sędziego w służbie po ukończeniu 65 roku życia, następuje poprzez samo złożenie przez sędziego oświadczenia woli i stosownego zaświadczenia. Jednocześnie zaakcentowano, że termin zakreślony do złożenia przez sędziego wspomnianego oświadczenia nie ma charakteru terminu procesowego i nie podlega przywróceniu. Brak takiego oświadczenia powoduje bowiem, że sędzia z dniem ukończenia przez niego 65 roku przechodzi w stan spoczynku.
Odrzucając - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż przedmiotowa sprawa nie podlegała kognicji sądów administracyjnych.
W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd Wojewódzki wskazał, że zgodnie zaś z art. 55 § 1 u.s.p., sędziów sądów powszechnych do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim powołuje Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 69 § 1 u.s.p., w brzmieniu obowiązującym do dnia 9 maja 2007 r., możność dalszego zajmowania przez sędziego stanowiska po ukończeniu przez niego 65 roku życia (nie później jednak niż do ukończenia 70 roku życia) było uzależnione od wyrażenia na to zgody przez Krajową Radę Sądownictwa, na skutek wniosku złożonego przez zainteresowanego sędziego po zasięgnięciu opinii kolegium właściwego sądu. Na mocy ustawy z dnia 16 marca 2007 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 73, poz. 484 – zwanej dalej "ustawą nowelizującą) dokonano nowelizacji w/w przepisu w ten sposób, że pozbawiono Krajową Radę Sądownictwa tego rodzaju kompetencji, uzależniając możliwość dalszego zajmowania przez sędziego stanowiska po ukończeniu przez niego 65 roku życia, od złożenia Ministrowi Sprawiedliwości przez sędziego, nie później niż na sześć miesięcy przed ukończeniem 65 roku życia, oświadczenia woli co do dalszego zajmowania stanowiska i przedstawienia zaświadczenia a stwierdzającego, że sędzia jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego (a wydanego na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie). Tego rodzaju oświadczenie – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - stanowi czynność jednostronną, niezawisłą, nie wymagającą dla swojej skuteczności zgody adresata w osobie Ministra Sprawiedliwości. Sędzia jest bowiem jedynym dysponentem złożonego oświadczenia. Sam zaś Minister Sprawiedliwości jest jedynie adresatem oświadczenia sędziego. Nie jest natomiast ani dysponentem, ani stroną stosunku służbowego sędziego i tym samym nie ma jakichkolwiek uprawnień władczych w zakresie trwałości tego stosunku. Zgoda organu nie wpływa na prawa sędziego we wspomnianym zakresie.
Zasadność swojego stanowiska, Sąd Wojewódzki opierał także na wyrażonej w art. 10 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadzie podziału i równowagi władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej. Uzależnienie skutku złożonego oświadczenia o woli dalszego zajmowania stanowiska sędziego od wyrażenia na to zgody przez Ministra Sprawiedliwości stanowiłoby naruszenie zasady podziału władz i odrębności oraz niezależności władzy sądowniczej od władzy wykonawczej. Zadaniem organu jest wyłącznie przyjęcie oświadczenia sędziego i zawiadomienie go, że złożone przez sędziego oświadczenie woli zostało uznane za skuteczne, bądź zostało uznane za bezskuteczne. Samo zawiadomienie ma znaczenie przede wszystkim informacyjne. Nie rodzi żadnych skutków prawnych dla sędziego. Nie można zatem zawiadomieniu Ministra, przypisać znaczenia wyrażenia zgody. Odmienna interpretacja charakteru tego rodzaju zawiadomienia skutkowałoby uznaniem dopuszczalności ingerencji władzy wykonawczej w zakres sprawowania władzy sądowniczej. Wskazane zawiadomienie nie jest w związku z tym decyzją administracyjną, gdyż nie rozstrzyga o istocie sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył także, iż istotą nowelizacji art. 69 § 1 u.s.p. było uproszczenie wyżej przedstawionej procedury, więc z pewnością ustawodawca nie miał w tym przypadku zamiaru nadania jej charakteru postępowania administracyjnego.
Odnosząc się z kolei do rodzaju terminu określonego w art. 69 § 3 u.s.p. Sąd Wojewódzki wskazał, że nie podlega on przywróceniu. Niezłożenia wniosku przed upływem sześciu miesięcy przed ukończeniem przez sędziego 65 roku życia, powoduje, że sędzia przechodzi z mocy prawa w stan spoczynku. Z kolei, zgłoszenie wniosku po upływie terminu sześciu miesięcy jest równoznaczne z brakiem wniosku. Terminu tego nie można przywrócić na zasadach procesowych, gdyż nie ma żadnego przepisu postępowania pozwalającego na takie rozstrzygnięcie. Termin ten nie upływa w toku postępowania. Jest to termin prekluzyjny, który nie podlega przywróceniu. Jeżeli sędzia złoży w zakreślonym w art. 69 § 3 u.s.p. terminie oświadczenie o dalszym zajmowaniu stanowiska sędziego, następuje skutek materialnoprawny polegający na przejściu w stan spoczynku.
Sąd Wojewódzki ponadto podkreślił również, że nie każde pismo Ministra Sprawiedliwości odnoszące się do indywidualnej sytuacji prawnej adresata, stanowi decyzję administracyjną. Decyzja nie może być bowiem wydana, gdy organ administracyjny nie posiada, wynikającej z przepisów prawa, kompetencji do rozstrzygania danej sprawy w formie decyzji. W tym kontekście Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że o ile zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m. in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, to nie jest natomiast dopuszczalna kontrola przez sąd administracyjny treści pism organu. W związku z powyższym przedmiotowa skarga – jako niedopuszczalna – została przez sąd odrzucona.
Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł K. B. Zaskarżając w/w orzeczenie w całości zarzucił mu:
1. naruszenie prawa materialnego, na skutek błędnego zastosowania przepisu art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. i przyjęcia, że skarga na decyzję Ministra Sprawiedliwości w sprawie stwierdzenia bezskuteczności oświadczenia skarżącego sędziego w przedmiocie wyrażenia woli dalszego zajmowania stanowiska Sędziego Sądu Okręgowego nie należy do właściwości sądu administracyjnego,
2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a., na skutek przyjęcia, że pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...] nie stanowi decyzji administracyjnej i tym samym nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko dotyczące charakteru pism Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2010 r. i z dnia [...] sierpnia 2010 r., iż są one w istocie decyzjami administracyjnymi. Złożone przez niego oświadczenie stanowi wniosek w zakresie wykonywanej przez sędziego funkcji, zarówno w zakresie jej elementów publicznoprawnych, jak i tych związanych z istniejącym stosunkiem pracy. Jego przyjęcie bądź odrzucenie przez Ministra Sprawiedliwości następuje w drodze decyzji administracyjnej. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, wspomniane pisma zawierają przy tym minimum elementów, pozwalających przypisać im cechy decyzji administracyjnych. Skarżący kasacyjnie podkreślał też, że w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie ustawy nowelizującej odmowa przedłużenia prawa pozostawania sędziego w służbie, podjęta uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa, podlegała zaskarżeniu bezpośrednio do Sądu Najwyższego, z uwagi na specyficzny status prawny tego organu i związane z tym odpowiednie regulacje ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa (art. 13). W tym zatem okresie odwołanie nie było sprawą cywilną - w rozumieniu art. 1 k.p.c. K. B. i nie znajdował więc podstaw aby obecnie było inaczej. Z uwagi na brak rozwiązań ustawowych przekazujących uprawnienia odwoławcze na drogę postępowania przed sądem pracy, Sądem Najwyższym lub innym organem, właściwą według skarżącego kasacyjnie będzie droga postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do art. 69 § 1 u.s.p. K. B. stwierdził, iż analiza funkcjonalna tego przepisu nakazuje uznać, iż Minister Sprawiedliwości jest jednocześnie adresatem oświadczenia sędziego oraz dysponentem uprawnień do jego sprawdzenia pod względem formalnym. Wyniki zaś tego sprawdzenia komunikowane są zainteresowanemu sędziemu w drodze odpowiedniego aktu. Akt ten nie ma wyłącznie zatem znaczenia informacyjnego, lecz stanowi rozstrzygnięcie dokonanego sprawdzenia. Bez względu zatem, jaką formę przyjmie akt powiadamiający stronę o tym wyniku: decyzji administracyjnej, czy pisma, to i tak - w sensie prawnym - akt taki stanowi decyzję administracyjną. Zgodnie bowiem z art. 104 § 1 k.p.a. organ administracyjny załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej. W rozpoznawanej sprawie bezspornie zaś takich przepisów w Kodeksie nie ma.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, pozytywne stanowisko wspomnianego organu nie wymaga przy tym podejmowania jakichkolwiek dalszych czynności z jego strony, jednakże odmowa przyjęcia oświadczenia złożonego na podstawie art. 69 § 1 u.s.p., stanowi negatywne załatwienie podania strony (sędziego). Oświadczenie to nie ma charakteru abstrakcyjnego i obojętnego z punktu widzenia przesłanek procesowych, wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, ale w sensie i proceduralnym stanowi ono podanie o pozytywne, dla wnoszącego, załatwienie sprawy przedłużenia prawa wykonywania zawodu sędziego, po ukończeniu 65 roku życia. Tego rodzaju podanie musi zostać załatwione w ramach postępowania administracyjnego, przy czym dotyczy to zwłaszcza przypadku odmowy, która zawsze jest merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy co do jej istoty.
Przyjęcie odmiennej interpretacji – zdaniem skarżącego kasacyjnie - prowadzić by mogło do wniosku, że Minister Sprawiedliwości posiada pełną, ocierającą się o woluntaryzm, swobodę w kształtowaniu statusu sędziego znajdującego się w sytuacji prawnej, o której mowa w art. 69 § 1 u.s.p. nie podlegającą kontroli instancyjnej ani sądowoadministracyjnej. Tego rodzaju stanowisko naruszałoby także prawo skarżącego kasacyjnie do możliwości dochodzenia swoich praw związanych z dalszym pełnieniem obowiązków sędziowskich.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie. W pełni zaaprobował stanowisko Sądu I Instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej organ zwrócił uwagę, że skarżący kasacyjnie nie wskazał, który konkretnie przepis prawa materialnego został jego zdaniem naruszony przez Sąd I instancji, tj. błędne jego zastosowanie lub dokonanie błędnej jego wykładni. Przytoczony przez niego art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. jest przepisem prawa procesowego i naruszenie go mogłoby stanowić podstawę do zaskarżenia orzeczenia Sądu I instancji, ale jedynie w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ zaznaczał, iż pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 roku nie mieści się w katalogu aktów i czynności podlegających - zgodnie z brzmieniem art. 3 § 2 p.p.s.a. - kontroli sądów administracyjnych, a brak jest przepisów szczególnych, które przewidywałyby w tego rodzaju sprawach kontrolę sądowoadministracyjną.
Także odnośnie zarzutu dotyczącego art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 104 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. twierdzono w tym wypadku, że skarżący kasacyjnie nieprawidłowo zakwalifikował pisma informacyjne Ministra Sprawiedliwości z dni [...] lipca i [...] sierpnia 2010 roku jako decyzje administracyjne. Sprawa dalszego zajmowania stanowiska przez sędziego, który ukończył 65 lat, nie jest rozstrzygana w drodze decyzji administracyjnej, bowiem taki skutek prawny następuje wyłącznie w wyniku oświadczenia sędziego, który jest jedynym dysponentem tego oświadczenia. Żadna czynność administracyjna organu nie jest konieczna do wywołania takiego skutku, jak również nie może doprowadzić do jego zniweczenia.
Minister wywodził, że istotą nowelizacji art. 69 u.s.p. było uproszczenie omawianej procedury i nieprzenoszenie jej na ścieżkę administracyjną. Gdyby ustawodawca chciał, aby kwestia, o której mowa w art. 69 § 3 u.s.p., zależała od władczego rozstrzygnięcia określonego organu to ustanowiłby dla tego organu wyraźną kompetencję w tym zakresie tak jak to miało miejsce w poprzednim stanie prawnym. Ponadto organ ponownie wyraził stanowisko, iż termin o którym mowa w art. 69 § 3 u.s.p. jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Akcentowana też, że sędzia ma zapewnioną możliwość ochrony prawnej jego interesów przed sądem powszechnym, dlatego zbędnym jest kreowanie w drodze nieuzasadnionej wykładni dodatkowych środków ochrony prawnej poprzez przypisywanie waloru decyzji administracyjnej przedmiotowym pismom Ministra Sprawiedliwości. Może dochodzić swoich interesów związanych ze statusem służbowym, w tym dotyczących dalszego zajmowania stanowiska po ukończeniu 65 roku życia, przed sądem powszechnym. (art. 89 § 2 u.s.p. i np. art. 189 k.p.c.), Minister Sprawiedliwości wykonuje bowiem wobec sędziów czynności z zakresu stosunku pracy, reprezentując pracodawcę sędziego i ze skutkiem dla tego pracodawcy, choć sam pracodawcom sędziów nie jest.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej należy przypomnieć, że stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy przez ten Sąd, poza nieważnością postępowania, która w sprawie niniejszej nie zachodzi, jest ograniczony do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają podstawy kasacyjne, w których należy przywołać konkretne przepisy prawa, które naruszył Sąd pierwszej instancji oraz określić sposób naruszenia tych przepisów.
Z tego też względu na wstępie należy zauważyć, iż pierwszy spośród wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczący naruszenia prawa materialnego został wadliwie skonstruowany. Skarżący kasacyjnie nie wskazał konkretnego przepisu materialnoprawnego, który - jego zdaniem - został naruszony. Wskazane błędne zastosowanie przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. i przyjęcie, że w omawianej sprawie skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, stanowią de facto zarzut prawa procesowego. Był on zresztą ściśle powiązany z drugim spośród podniesionych przez K. B. zarzutów, a dotyczącym błędnego uznania, że pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. nie stanowi decyzji administracyjnej i tym samym nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Odnosząc się zatem do kluczowej kwestii, która w tej sprawie zachodziła, tj. do kwestii charakteru pism Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2010 r. oraz [...] sierpnia 2010 r., należy stwierdzić, że nie stanowią one decyzji administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie bowiem podniósł, że decyzja administracyjna nie może zostać wydana, gdy organ administracyjny nie posiada, wynikającej z przepisów prawa, kompetencji do rozstrzygania danej sprawy w formie decyzji. Tego rodzaju uprawnienie nie wynika zaś z treści art. 69 § 1 i § 3 u.s.p.
Przepis ten w brzmieniu obowiązującym przed dniem 10 maja 2007 r. stanowił, że organem uprawnionym do wyrażenia zgody na dalsze zajmowanie przez sędziego stanowiska (po złożeniu przez zainteresowanego sędziego w odpowiednim terminie stosowanego wniosku oraz zasięgnięcia opinii kolegium właściwego sądu) była Krajowa Rada Sądownictwa. Zgoda ta wyrażana była uchwałą (decyzją) Rady, od której przysługiwało sędziemu prawo wniesienia odwołania do Sądu Najwyższego (art. 73 § 2 u.s.p. w brzemieniu przed wejściem w życie ustawy nowelizującej). Od dnia 10 maja 2007 r. natomiast dalsze zajmowanie przez sędziego dotychczasowego stanowiska uzależnione jest wyłącznie od złożenia przez sędziego Ministrowi Sprawiedliwości stosownego oświadczenia wraz ze złożeniem odpowiedniego zaświadczenia dotyczącego stanu zdrowia sędziego. Aktualnie zatem Krajowa Rada Sądownictwa nie posiada kompetencji do decydowania w kwestii przedłużenia okresu na pozostawanie przez sędziego w służbie (art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 marca 2007 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 73, poz. 484 ze zm.). Kompetencja ta nie została również przeniesiona na inny organ. Zgodnie bowiem z treścią art. 69 § 1 u.s.p. sędzia przechodzi w stan spoczynku z dniem ukończenia 65 roku życia, chyba że nie później niż na sześć miesięcy przed ukończeniem 65 roku życia oświadczy Ministrowi Sprawiedliwości wolę dalszego zajmowania stanowiska i przedstawi zaświadczenie stwierdzające, że jest zdolny, ze względu na stan zdrowia, do pełnienia obowiązków sędziego, wydane na zasadach określonych dla kandydata na stanowisko sędziowskie. Dalsze zatem zajmowanie przez sędziego stanowiska zależy wyłącznie od dopełnienia przez sędziego w/w aktów staranności, a nie od woli organu, któremu sędzia składa oświadczenie. Termin przy tym dla jego złożenia ma charakter wyłącznie prawnomaterialny.
Nie można również wyprowadzać uprawnienia dla Ministra Sprawiedliwości do rozstrzygnięcia w analizowanej sprawie w formie decyzji z treści art. 72 u.s.p. Wskazuje na to zarówno wykładnia językowa w/w przepisu, który stanowi, że o rozwiązaniu stosunku służbowego, o którym mowa w art. 68 § 1 u.s.p., lub o wygaśnięciu stosunku służbowego, o którym mowa w art. 68 § 2 u.s.p., albo o przejściu sędziego w stan spoczynku na podstawie art. 69 u.s.p. sędziego zawiadamia Minister Sprawiedliwości, jak również wykładnia systemowa i porównawcza. Jak stwierdził bowiem Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 maja 2010 r. (sygn. akt. III PO 1/10, Lex nr 602062) w razie złożenia powyższego zaświadczenia i oświadczenia, sędzia który ukończył 65 rok życia, niejako "automatycznie" pozostaje nadal na stanowisku sędziego, podczas, gdy dalsze zajmowanie stanowiska (w analogicznej sytuacji) przez prokuratora, wymaga uzyskania przez niego pozytywnej decyzji Prokuratora Generalnego. W myśl bowiem art. 62a ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (tekst jednolity Dz. U. z 2008, Nr 7, poz. 39 ze zm.) w zw. z art. 69 § 1 u.s.p., dalsze pełnienie stanowiska w służbie czynnej przez prokuratora, który ukończył 65 rok życia wymaga uzyskania zgody Prokuratora Generalnego. Zgoda ta wyrażana jest w formie decyzji administracyjnej.
W tej sytuacji – jak wywodził Sąd Najwyższy – sytuacja prawna sędziów w tym zakresie jest korzystniejsza od sytuacji prokuratorów, co ma swoje źródło w regulacji konstytucyjnej tj. zasadzie nieusuwalności sędziów (art. 180 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
Powyższe zróżnicowanie regulacji prawnej w stosunku do sędziów i prokuratorów ewidentnie wskazuje zatem, że Minister Sprawiedliwości nie ma kompetencji do wydawania w analizowanym stanie faktycznym decyzji administracyjnej. Takiego charakteru nie ma również pismo Ministra z dnia [...] sierpnia 2010 r., gdyż organ ten nie może w sposób samodzielny i władczy rozstrzygać o statusie służbowym sędziego.
Wskazać też trzeba, że w tej mierze sędzia może – jak słusznie zauważa Minister Sprawiedliwości – dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym, co wynika z treści art. 89 § 2 u.s.p. i art. 189 k.p.c. W myśl pierwszego z wymienionych artykułów w sprawach o roszczenia ze stosunku służbowego sędziemu przysługuje droga sądowa.
Z uwagi na treść zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej, w powiązaniu z faktem, że skarżący kasacyjnie skargę do sądu administracyjnego wniósł od pisma Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. (stanowiącego odpowiedź na jego pismo wniesione w związku z powiadomieniem go przez organ o bezskuteczności oświadczenia w sprawie zajmowania stanowiska sędziego) zwalniało to Naczelny Sąd Administracyjny od rozważenia, czy stwierdzenie Ministra Sprawiedliwości zawarte w piśmie z dnia [...] lipca 2010 r., iż oświadczenie K. B. – sędziego Sądu Okręgowego w O., złożone w trybie art. 69 § 1 u.s.p. w dniu [...] czerwca 2010 r., nie spełniało wymogów formalnych, a zatem było bezskuteczne, stanowiło ewentualnie akt (czynność) określoną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W przypadku bowiem wniesienia skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej określony w w/w przepisie, skarga winna być wniesiona na ten akt. Skarżący zaś, jak wspomniano zaskarżył do Sądu Wojewódzkiego pismo Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r.
Biorąc pod uwagę, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw – Naczelny Sąd Administracyjny – na zasadzie art.184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło