I OSK 78/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 550/10 odrzucające skargę P. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania podania według właściwości Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanawia oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 8 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Wr 550/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę P.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie przekazania podania według właściwości Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. W uzasadnieniu wskazano, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie z dnia [...] maja 2010 r. jest przykładem aktu administracyjnego wydanego w pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na które nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o odwołaniu, o czym skarżący został prawidłowo pouczony. Powyższe oznacza, że dopiero wydane po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozparzenie sprawy postanowienie może zostać zaskarżone do sądu administracyjnego. Zgodnie zatem z dyspozycją przepisu art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie, od którego przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarga jako przedwczesna podlega odrzuceniu. Ponadto wskazano, że skarżący, wbrew wyrażonemu w odpowiedzi na skargę stanowisku Kolegium, w terminie otwartym do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniósł pismo z dnia [...] czerwca 2010 r. zatytułowane: ,,Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", żądając w nim usunięcia przez Kolegium naruszenia prawa polegającego na wydaniu postanowienia z dnia [...] maja 2010 r. doręczonego skarżącemu dnia [...] czerwca 2010 r. Stwierdzono wobec powyższego, że Kolegium powinno wyjaśnić, jaki charakter ma pismo skarżącego. Od ustalenia, czy opisane pismo należy potraktować jako wniosek o ponowne rozparzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r., czy też jako środek zaskarżenia służący zwalczaniu bezczynności, zależeć będzie dalszy przebieg postępowania przed Kolegium, a następnie dopuszczalność złożenia nowej skargi do WSA we Wrocławiu. Skargę kasacyjną złożył P.M., działający za pośrednictwem pełnomocnika. Zarzucił on Sądowi I Instancji naruszenie przepisów postępowania poprzez niewłaściwe zastosowanie: - art. 52 § 1 i 2 oraz art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej p.p.s.a.), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że od postanowienia SKO z dnia [...].05.2010 r. przysługiwał środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o odwołaniu, o czym skarżący miał zostać prawidłowo pouczony i wobec faktu, że skarżący przedmiotem skargi uczynił postanowienie od którego przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarga jako przedwczesna została odrzucona tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt. 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, - art. 47 § 1 i art. 65 § 1 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niedoręczenie skarżącemu przed wydaniem zaskarżonego postanowienia odpisu odpowiedzi Samorządowego Kolegium Odwoławczego na skargę, co pozbawiło skarżącego możliwości ustosunkowania się do argumentów zawartych w tej odpowiedzi i równocześnie pozbawiło go możności obrony swych praw, co skutkuje zgodnie z art. 183 § 2 pkt 5 nieważnością postępowania tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania faktycznie poniesionych przez skarżącego zgodnie z załączonym spisem kosztów i załączonymi dowodami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty naruszenia art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. są niezasadne. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, który w zaistniałym stanie faktycznym odrzucił skargę. Wskazać trzeba, że w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego, sąd ten zobowiązany jest w pierwszej kolejności do zbadania przesłanek dopuszczalności jej wniesienia. W myśl art. 52 § 1 p.p.s.a. dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego uwarunkowana jest uprzednim wyczerpaniem środków zaskarżenia służących skarżącemu w postępowaniu przed organem administracji, jeżeli przysługiwały mu one w postępowaniu przed organem administracyjnym. Przez środek zaskarżenia rozumie się zażalenie, odwołanie oraz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jeżeli zaś ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, wniesienie skargi do sądu administracyjnego musi być poprzedzone wniesieniem do właściwego organu wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Postawiony w art. 52 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności skargi ma charakter bezwzględny. Oznacza to, że niewykorzystanie przez stronę dostępnych środków zaskarżenia powoduje, iż złożona do sądu administracyjnego skarga oceniona zostaje jako niedopuszczalna, co z kolei skutkuje jej odrzuceniem (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest postanowienie z dnia [...] maja 2010 r. o przekazaniu według właściwości Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we Wrocławiu zażalenia w sprawie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończoną decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. orzekającą o dokonaniu zmian w klasyfikacji gruntów (pismo k.20 akt WSA). Zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a. jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Skarżący powołując się na ten przepis starał się wykazać, że na gruncie przedmiotowej sprawy odnajduje on zastosowanie, zgodnie ze swym literalnym brzmieniem. Nie dostrzegł jednak, że ustawodawca w art. 144 k.p.a. zawarł delegację ustawową, zgodnie z którą do zażaleń stosuje się odpowiednio przepisy o odwołaniach od decyzji w sprawach nieuregulowanych w Rozdziale 11 Dziale II Kodeksu postępowania administracyjnego zatytułowanym ,,Zażalenie". Wskazany rozdział nie reguluje sposobu procedowania organu w przypadku, gdy strona niezadowolona jest z rozstrzygnięcia sko w zakresie przekazania sprawy według właściwości, zatem odnajduje tu zastosowanie art. 127 § 3 k.p.a. (Rdz 10 zatytułowany ,,Odwołania"), zgodnie z którym od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub sko nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W świetle tego przepisu strona zmierzając do uchylenia bądź zmiany postanowienia sko nie może wnieść zażalenia do organu nadrzędnego (organ nadrzędny w takim rozumieniu nad sko nie istnieje), lecz może złożyć jedynie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez sko. Skoro sko uznało się niewłaściwe i na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. wydało w tym przedmiocie stosownie postanowienie na mocy delegacji z art. 144 od tego orzeczenia nie przysługuje zażalenie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w świetle art. 127 § 3 k.p.a. Powyższe oznacza, że skarga w niniejszej sprawie mogłaby zostać skutecznie wniesiona dopiero na wydane po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (o czym skarżący został prawidłowo pouczony). W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca. Kolegium bowiem wydało postanowienie (w pierwszej instancji) w dniu [...] maja 2010 r. o przekazaniu pisma P.M. do rozpatrzenia Dolnośląskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego we Wrocławiu. Nie wydało natomiast postanowienia po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku złożonego w tym przedmiocie. W sytuacji, w której skarżący przedmiotem skargi uczynił postanowienie, od którego przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zasadnie Sąd I instancji skargę potraktował jako przedwczesną i niedopuszczalną. Prawidłowo przy tym Sąd I instancji zwrócił uwagę, że kwestią wymagającą wyjaśnienia w niniejszej sprawie jest charakter wniesionego przez skarżącego w dniu [...] czerwca 2010 r. pisma (nazwanego ,,wezwanie do usunięcia naruszenia prawa") w kontekście przysługujących skarżącemu środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym. Okoliczność powyższa może bowiem mieć wpływ na dalszy przebieg postępowania administracyjnego i sądowego. Drugi zarzut skargi kasacyjnej jest również nietrafny. Odpowiedź na skargę została doręczona skarżącemu przy piśmie z dnia [...] grudnia 2010 r., lecz ten fakt nie mógł doprowadzić do uznania, że z doręczeniem w tej dacie wiązać należy pozbawienie strony możliwości obrony jej prawa. Pismo to, jak i wskazana w nim argumentacja, nie zawierały takich informacji, które nie byłyby znane skarżącemu z prowadzonego w tej sprawie postępowania. Ta okoliczność rozpoznawanej sprawy nie pozwala uznać, iż skarżący został w sprawie pozbawiony możliwości obrony swych praw. Tym samym nie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania w opisanym wyżej zakresie. Nie wystąpiły również w pozostałym zakresie inne przesłanki nieważności, co pozwalało na rozpoznanie wniesionej skargi zgodnie z treścią podniesionych zarzutów. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.