I SA/Kr 1169/10
WyrokWSA w Krakowie2010-11-15
Skład orzekający: Bogusław Wolas, Stanisław Grzeszek, Jarosław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka, włączając do akt sprawy protokoły z innego postępowania, nie upewniając się, czy świadek faktycznie miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów?Ratio decidendi
Organy podatkowe nie mogą odmówić przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z przesłuchania świadka, powołując się na włączenie do akt sprawy protokołów z innego postępowania, jeśli nie zapewniono stronie czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Uchybienie tej zasadzie, wynikającej z art. 123 Ordynacji podatkowej, może mieć istotny wpływ na wynik sprawy, uzasadniając uchylenie zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujących w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego określające zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. oraz wysokość odsetek od zaniżonych zaliczek. Organy podatkowe zakwestionowały koszty uzyskania przychodów poniesione przez skarżącego, uznając faktury od niektórych kontrahentów za fikcyjne. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, w tym odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów z przesłuchania świadków.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji, zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących koszty postępowania i określił, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1169/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010r., sprawy ze skarg P, Ć. i B. Ć., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 19 maja 2010 r. Nr [...], [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r. oraz określenia wysokości odsetek od zaniżonych zaliczek na podatek, dochodowy od osób fizycznych za 2005r., I. uchyla zaskarżone decyzje, II. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących koszty postępowania w kwocie 6629, 00 zł (sześć tysięcy sześćset dwadzieścia dziewięć złotych 00/100).
Decyzją z dnia 17 sierpnia 2009 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego określił wysokość zobowiązania podatkowego P. i B. Ć. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. od dochodów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm.), określanej dalej jako "u.p.d.o.f.", w wysokości 78.081,00 zł. Ponadto decyzją z tego samego dnia, nr [...] określił wysokość odsetek za zwłokę od zaniżonych przez w/w podatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2005 r. obliczonych do dnia 27 kwietnia 2006 r. w wysokości 7383 zł.
W czasie prowadzonego postępowania kontrolnego organ I instancji ustalił, że P. Ć. w 2005 r. prowadził działalność gospodarczą pod firmą FPHU "S". W ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmował się handlem artykułami przemysłowymi, sprzedażą hurtową zboża, nasion, tłuszczy paszowych, pasz zwierząt oraz handlem artykułami przemysłowymi. Podatnik w złożonym wspólnie z żoną B. Ć. zeznaniu podatkowym PIT-36 o wysokości osiągniętego dochodu/poniesionej straty wykazał, że uzyskał w 2005 r. przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 2.882.881,05 zł i poniósł koszty podatkowe w wysokości 2.848.987,94 zł. Organ I instancji w toku prowadzonych czynności stwierdził, że przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej P. Ć. wyniosły 2.879.587,60 zł, natomiast koszty uzyskania przychodów wyniosły 2.635.976,27 zł. Swoje ustalenia organ I instancji oparł na materiale dowodowym składającym się z informacji nadesłanych przez Urzędy Skarbowe, Urzędy Kontroli Skarbowej, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Urząd Miasta K., przesłuchań świadków, wyjaśnień pełnomocnika oraz dokumentacji podatkowej. Stwierdzona przez organ różnica w zakresie kosztów uzyskania przychodów była wynikiem księgowania wydatków za usługi transportowe, usługi marketingowe oraz naprawę suszarni bębnowej, które faktycznie nie zostały wykonane. Dotyczyło to faktur wystawionych przez firmy: "A" Sp. z o.o. (później "V" Sp. z o.o.), "P" P. P., PHU "K" Sp. z o.o., PUHP "E" J. S. W trakcie postępowania ustalono, że spółka "A" (później "V" Sp. z o.o.) nie prowadziła działalności gospodarczej w latach 2004-2006, a adres siedziby spółki okazał się fikcyjny. Spółka nie regulowała za pośrednictwem posiadanych rachunków zobowiązań, nie posiadała środków trwałych (budynków, hal, maszyn, wyposażenia, a w szczególności środków transportu niezbędnych ze względu na charakter działalności), nie dokonywała zakupu usług transportowych, zakupu towarów, materiałów niezbędnych do realizacji dostaw towarów oraz świadczenia usług w zakresie opisanym na wystawionych fakturach. Praktycznie nie zatrudniała pracowników, co ze względu na zasięg terytorialny działalności zdecydowanie nie mogło być uznane za wystarczające. Organ zwrócił także uwagę, że P. Ć. nie wykazał min. jakie usługi marketingowe były świadczone przez ww. podmiot i jakie efekty osiągnęła w związku z tym jego firma. Jeżeli chodzi o podmioty PHU "K" Sp. z o.o., PHUP "E" J. S. oraz "P" P. P. nie było możliwości przeprowadzenia kontroli u tych podmiotów ze względu na brak kontaktu z tymi przedsiębiorcami. Ustalono również, że P. P. nie zarejestrował się jako podatnik podatku od towarów i usług mimo, iż z dniem 1 czerwca 2003 r. utracił zwolnienie od podatku VAT.
W związku z powyższym, organ I instancji stwierdził, że ma wystarczające podstawy do stwierdzenia, że podmioty te trudniły się wystawianiem fikcyjnych faktur.
Niezależnie od powyższego, różnica obliczonych na podstawie księgi przychodów i rozchodów kosztów podatkowych wynikała z zawyżenia pozostałych wydatków poprzez księgowanie usług niezwiązanych z prowadzoną przez P. Ć. działalnością gospodarczą, podwójnego księgowania faktur oraz błędnego księgowania kwot określonych na fakturach i w deklaracjach składanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Na podstawie tych wszystkich ustaleń, organ I instancji uznał, że księga przychodów i rozchodów firmy FPHU "S" P. Ć. nie spełnia wymogów określonych w art. 193 § 2 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60), dalej określana jako "O.p." i zgodnie z art. 196 § 6 ww. ustawy okazaną księgę przychodów i rozchodów, w zakresie kosztów podatkowych, uznał za nierzetelną. Jednocześnie na podstawie art. 23 § 2 O.p. organ I instancji odstąpił od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, gdyż uznał, że zebrany w postępowaniu materiał dowodowy pozwolił na określenie podstawy opodatkowania. Ponieważ stwierdzone nieprawidłowości, w szczególności zawyżenie kosztów uzyskania przychodów, a w konsekwencji zaniżenie dochodu do opodatkowania, spowodowały zaniżenie miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy, organ I instancji określił również wysokość odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych wysokości 7 383 zł.
Małżonkowie Ć. wnieśli odwołania od wydanych przez organ I instancji decyzji, domagając się ich uchylenia i orzeczenia w tym zakresie co do istoty sprawy, względnie ich uchylenia i przekazania spraw do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a to: art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez wydanie rozstrzygnięcia opartego na ustaleniach nie znajdujących potwierdzenia w materiale dowodowym oraz błędną jego ocenę. Odwołujący się stwierdzili, że firma P. Ć. dokonywała dostaw towarów nie będąc ich producentem, a więc musiała je nabyć, aby potem móc dostarczyć je swoim kontrahentom. Ponieważ podatnik samodzielnie nie świadczył usług transportowych nabył je od podmiotu, który się tym trudnił, co powinno być dla organu I instancji potwierdzeniem faktycznego zakupu tych usług. W związku z tym podatnicy wnieśli o przeprowadzenie szeregu dowodów z dokumentów oraz zeznań świadków: J. S., byłego Prezesa Zarządu "V" Sp. z o.o. (dawniej "A" Sp. z o.o.), na okoliczność prowadzenia działalności oraz wykonywania usług transportowych przez tę firmę; M. K., wspólnika "M" s.c., na okoliczność ustalenia podmiotów wykonujących przewóz towarów oraz J.S. na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej, a także wykonania, przedmiotu i zakresu świadczonych usług transportowych.
Podatnicy podnieśli także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. w postaci jego błędnej wykładni i uzależnienia możliwości klasyfikowania poniesionych wydatków jako kosztów uzyskania przychodów od przesłanek nie wymienionych w przywołanym przepisie, a związanych z ich dokumentowaniem. Podatnicy wskazali także, że dla możliwości zaliczenia danego wydatku do kosztów uzyskania przychodów, obojętne jest, czy podmiot, na którego rzecz wydatek został poniesiony dopełnił obowiązków rejestrowych, czy też im nie zadośćuczynił.
Decyzjami z dnia 19 maja 2010 r., nr [...] i [...], Dyrektor Izby Skarbowej , utrzymał w mocy decyzje organu I instancji, podtrzymując zaprezentowane w nich stanowisko.
Organ podkreślił, że wszelkie wydatki mogą być uznane za koszt uzyskania przychodu pod zasadniczym warunkiem, że podatnik dysponuje wymaganym przez prawo dowodem, oraz wydatek (należycie opisany) poniesiono i był on niezbędny dla osiągnięcia przychodu firmy.
Dyrektor Izby Skarbowej podał, że z materiału dowodowego, w szczególności wyniku kontroli dotyczącej firmy "V" wynika, że Spółka ta w latach 2004 – 2006 nie prowadziła działalności gospodarczej lecz wystawiała faktury nie potwierdzające wykonania opisanych w nich zdarzeń gospodarczych. W toku postępowania kontrolnego oraz prowadzonej w ramach tego postępowania kontroli podatkowej Prezes "A" Sp. z o.o. – J.S., nie wskazał dowodów oraz okoliczności potwierdzających dokonanie zakupu towarów i usług. Ponadto adres siedziby spółki był adresem fikcyjnym. Z treści nadesłanych operacji bankowych wynika, że spółka nie regulowała żadnych operacji z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (poza zapłatą składek ZUS). Firma nie figuruje również jako właściciel pojazdów samochodowych, a więc nie mogła świadczyć usług przewozu osób i towarów na terenie całej Polski własnymi środkami. Nie zostały także wskazane żadne dowody, z których wynikałoby, że spółka środki transportu wynajmowała. Poza tym nie posiadała ona także gruntów, budynków, budowli, maszyn, urządzeń, materiałów oraz wyposażenia niezbędnego do świadczenia usług wykazanych na fakturach sprzedaży (wynajem miejsc pod reklamy, naprawy pojazdów). Wobec powyższego organ uznał, że firma ta zajmowała się jedynie wystawianiem fikcyjnych faktur kosztowych. Organ II instancji szczegółowo i obszernie uzasadnił także, dlaczego również faktury wystawione przez pozostałe firmy dokumentujące czynności sprzedaży usług transportowych, usług marketingowych oraz naprawy suszarni na rzecz firmy "S" nie mogą zostać uznane za dowód poniesienia kosztów uzyskania przychodów w wykazanej w nich wartości. W szczególności organ wskazał, odnosząc się do faktur wystawionych przez firmę P.P., że zgłoszona przez niego działalność miała być prowadzona w zakresie handlu sprzętem optycznym, a kwestionowane faktury dotycząc wykonania usług transportowych i napraw suszarni. Jeśli chodzi o faktury wystawione przez firmę "K", organ wskazał, że podmiot ten (podobnie zresztą jak firma wcześniej wymieniona) nie jest zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług. Próby skontaktowania się z prezesem zarządu J.L. nie powiodły się. Z pisma Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego wynika, że w/W nie ma wiedzy o pełnionej funkcji w spółce. Odnosząc się natomiast do faktur wystawionych przez PUHP "E" J.S., organ wskazał, opierając się na informacjach otrzymanych od Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., że nie było możliwości zbadania dokumentacji źródłowej firmy, gdyż została ona skradziona. Ponadto J.S. złożył pisemne oświadczenie, że nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie użyczał swojego nazwiska innej osobie, która taką działalność prowadziła. Oświadczył także, że nie jest mu wiadome w jakim zakresie była prowadzona działalność. W świetle powyższych ustaleń organ stwierdził, że kwestionowane faktury nie mogą zostać uznane za dowód poniesienia kosztów uzyskania przychodów w wykazanej w nich wartości.
Dyrektor Izby Skarbowej podał, że prawo organu podatkowego, poddającego kontroli prawidłowość zapisów w księgach podatkowych, do kontroli wiarygodności stanowiących podstawę zapisów dowodów księgowych nie ogranicza się wyłącznie do kontroli sposobu sporządzenia tych dowodów, ale rozciąga się także na kontrolę zgodności zawartych w tych dowodach zapisów ze stanem rzeczywistym, co oznacza też prawo do ustalenia, czy wskazany w dowodzie księgowym podmiot zdarzenia jest podmiotem istniejącym w sferze stosunków gospodarczych oraz czy dokumentuje rzeczywistą sprzedaż (rzeczywiste wykonanie usługi), a ustalenia tego organ może dokonać w oparciu o całokształt okoliczności faktycznych ujawnionych w postępowaniu podatkowym oraz ich swobodną ocenę. Ponieważ w toku postępowania nie zostały przedstawione żadne dowody potwierdzające rzeczywisty zakup usług transportowych, marketingowych oraz naprawy suszarni bębnowej, wydatków w kwocie 210 920 zł nie można uznać za koszt uzyskania przychodów.
Organ podkreślił, że oświadczenia podatnika nie mogły stanowić wystarczającego dowodu potwierdzającego faktyczne poniesienie wydatków na zakup towarów i usług wykazanych w kwestionowanych fakturach. Zebrany bowiem w trakcie postępowania materiał dowodowy nie potwierdził stanowiska prezentowanego przez P. Ć.. Organ zaznaczył przy tym, że nie neguje, iż firma "S" korzystała z przewozu towarów. Stwierdza jedynie, że w trakcie całego postępowania pełnomocnik nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających, że wynikające z kwestionowanych faktur wydatki na zakup usług zostały faktycznie poniesione. Organ wskazał także, że bez wpływu na ustalenia organów podatkowych pozostają podniesione w trakcie toczącego się postępowania okoliczności regulowania płatności za sporne transakcje oraz dysponowanie przez firmę "S" informacjami o rejestracji w/w firm i regulowaniu przez kontrahentów zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług.
Organ II instancji podał, że odmówił (postanowienie z dnia 22 kwietnia 2010 r.) przeprowadzenia dowodów z przesłuchania wskazanych przez podatnika świadków, tj. J. S. i M. K., gdyż postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2010 r. zostały włączone do akt sprawy protokoły przesłuchania tych samych świadków w ramach postępowania odwoławczego w podatku od towarów i usług za ten sam rok podatkowy, na te same okoliczności. Dlatego powtórne ich przesłuchanie nie znajduje uzasadnienia. Jednocześnie organ podał, odnośnie przesłuchania J.S., że w dniu 19 listopada 2009 r. pracownicy Izby Skarbowej próbowali doręczyć w/W wezwanie na przesłuchanie, jednakże nie zastano adresata w domu, a dorosły domownik dwukrotnie odmawiał przyjęcia przesyłki i jej przekazania. Dlatego wezwanie wysłano w dniu 20 listopada 2009r. za pośrednictwem poczty. Jednak to również nie przyniosło rezultatu, gdyż przesyłka nie została odebrana.
Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził także, że nie można oczekiwać od organów podatkowych, że będą w nieskończoność poszukiwać dowodów potwierdzających wersję odwołującego się, w sytuacji gdy on sam dowodów takich nie dostarcza, a domaga się jedynie powielenia dowodów już przeprowadzonych w innych postępowaniach. W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że organ I instancji podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i mając prawo oceniać dowody odmiennie niż strona postępowania wydał prawidłową decyzję.
W związku z faktem, że utrzymana w mocy została decyzja określająca zobowiązanie podatkowe, organ odwoławczy nie stwierdził przesłanek do uchylenia decyzji określającej wysokość odsetek od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
W skargach skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w całości wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący podnieśli zarzut naruszenia przepisu prawa procesowego, a to art. 200 §1 O.p., poprzez zaniechanie wyznaczenia stronie bezpośrednio przed wydaniem decyzji siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W ocenie strony skarżącej poszerzenie przez organ materiału dowodowego (postanowienie z dnia 15 kwietnia 2010 r.) po wyznaczeniu terminu na zapoznanie się z nim (pismo z dnia 12 kwietnia 2010 r.) powinno skutkować wyznaczeniem nowego terminu czego organ odwoławczy zaniechał. Okoliczność ta mogła mieć wpływ na wynik postępowania, gdyż nie zachodziła tożsamość strony podmiotowej w przedmiotowym postępowaniu i postępowaniu, z którego akt przeprowadzono dowód, gdyż jego stroną nie była B. Ć.. W związku z powyższym nie miała ona możliwości zapoznania się z dopuszczonymi dowodami.
Strona skarżąca podniosła również (w sprawie dotyczącej określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych) zarzut naruszenia art. 188 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu z zeznań świadka J.S. na istotne w sprawie okoliczności. Odmowę przeprowadzenia tego dowodu w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 2010 r., organ uzasadnił uprzednim włączeniem do akt sprawy protokołu jego zeznań z akt postępowania dotyczącego podatku od towarów i usług. W decyzji jednak odmowa ta została uzasadniona odmiennie, a mianowicie brakiem odbioru przez świadka wezwania. Skarżący podali, że trudno zgodzić się z takim uzasadnieniem organu odwoławczego, zwłaszcza że doręczenie zastępcze nie przesądza o braku możliwości przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka, skoro organ dysponuje środkami prawnymi służącymi dyscyplinowaniu świadków. Dodatkowo ww. wezwanie do stawiennictwa zostało wysłane w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług, a nie w niniejszej sprawie. Tym bardziej więc nie było podstaw do odmowy przeprowadzenia wnioskowanego dowodu.
W sprawie dotyczącej określenia odsetek od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy strona skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 210§1 pkt 6 w zw. z §4 O.p. poprzez brak uzasadnienia faktycznego zawierającego wskazanie faktów uznanych za udowodnione, dowodów, którym organ dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, co uniemożliwia stronie ocenę prawidłowości rozstrzygnięcia. W zaskarżonej decyzji opis ustaleń faktycznych sprowadza się natomiast do zreferowania treści decyzji organu I instancji. Prawidłowe uzasadnienie decyzji powinno natomiast wskazywać argumentację wskazującą przesłanki, którymi kierował się organ, rozstrzygając sprawę. Zaniechanie wskazania w uzasadnieniu elementów wyszczególnionych w art. 210§4 O.p. uniemożliwia podjęcie polemiki ze stanowiskiem organu oraz podniesienie ewentualnych dalszych zarzutów przeciwko rozstrzygnięciu, co stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Ponadto strona skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego w sprawie oraz wadliwą ocenę materiału zebranego. Skarżący kwestionują twierdzenie organu, jakoby okoliczność realizacji kwestionowanych przez organ transakcji znajdowała potwierdzenie jedynie w oświadczeniach P.Ć., gdyż potwierdzały ją również inne dowody. Zarzucili, że organ skupił się wyłącznie na braku jednoznacznego wskazania konkretnych osób świadczących usługi i samochodów, za pomocą których były one wykonywane zamiast na tym, czy były one faktycznie wykonane. Zdaniem podatników ten fakt znajduje potwierdzenie we wszystkich przywołanych przez organ dowodach. W sprawie dotyczącej określenia wysokości odsetek za zwłokę od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, strona uzasadniła ten zarzut faktem oparcia rozstrzygnięcia na treści wadliwiej decyzji i tym samym powielenie jej uchybień w zakresie ustaleń faktycznych.
W odpowiedziach na skargi organ w całości podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach i wniósł o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi są zasadne, gdyż Sąd stwierdził uchybienia w sposobie prowadzenia postępowania dowodowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik spraw.
W rozpoznanych sprawach, organy w znacznym stopniu oparły się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku innych postępowań, w szczególności materiałach zebranych w toku kontroli podatkowych u kontrahentów, z którymi skarżący P. Ć. zawierał transakcje zakupu towarów handlowych oraz usług transportowych. Włączone zostały także materiały z postępowania dotyczącego podatku od towarów i usług prowadzonego wobec P. Ć. W związku z powyższym Sąd zauważa, że jedną z podstawowych zasad postępowania jest wynikająca z art. 123 O.p. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z §1 tego przepisu, organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto, zgodnie z art. 122 wskazanej ustawy, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z art. 187§1 O.p. wynika natomiast, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do art. 191 O.p., organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z art. 192 O.p. wynika natomiast, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Sąd orzekający w niniejszych sprawach nie kwestionuje uprawnienia organów podatkowych do oparcia ustaleń faktycznych na materiale dowodowym zgromadzonym w innym postępowaniu. Znajduje to potwierdzenie w art. 180§1 O.p. który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie natomiast z art. 181 O.p., dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Sąd podkreśla jednak, że dopuszczenie tak zgromadzonych materiałów nie zwalnia organu od zachowania zasad obowiązujących w postępowaniu podatkowym.
W rozpoznanych sprawach w odwołaniach od decyzji organu I instancji pełnomocnik podatników wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków J. S. oraz J. S. i M. K.. Wniosek dowodowy odnośnie J. S. został wniesiony na okoliczność prowadzenia przez świadka w ramach spółki "V" działalności gospodarczej oraz wykonania usług transportowych udokumentowanych kwestionowanymi przez organ fakturami. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotem dowodu miały być okoliczności istotne dla sprawy. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2010 r., powołując się na treść art. 188 O.p., odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków E. K., J. S. i M. K., wskazując, że postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2010 r. zostały włączone do akt sprawy protokoły przesłuchania tych samych świadków, złożone w ramach postępowania odwoławczego dotyczącego podatku od towarów i usług za ten sam rok podatkowy, na tą samą okoliczność. Organ podkreślił, że powtórne ich przesłuchanie nie znajduje uzasadnienia. Stanowisko takie zasługiwałoby na aprobatę, gdyby dowód z przesłuchania J. S. w toku postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług został przeprowadzony. Analiza akt postępowania wskazuje jednak, że tak się nie stało. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji podaje, że pracownicy organu próbowali doręczyć świadkowi wezwanie na przesłuchanie, jednakże dorosły syn świadka, odmówił przyjęcia przesyłki i jej przekazania. Również wysłanie wezwania za pośrednictwem poczty nie przyniosło rezultatu. Sąd podkreśla jednak, że wskazane przez organ próby doręczenia wezwania zostały podjęte w toku postępowania dotyczącego podatku od towarów i usług. W sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych żadne działania organu mające na celu przesłuchanie prezesa zarządu spółki "V" nie zostały podjęte. Rację należy przyznać skarżącym, że nie może być usprawiedliwiającą przeszkodą do rezygnacji z przeprowadzenia dowodu okoliczność, że w toku innego postępowania świadek nie podjął wezwania, a tym samym nie stawił się na przesłuchanie. W świetle powyższych uwag Sąd stwierdza, że wniosek podatnika o przesłuchanie świadka został załatwiony błędnie w świetle przesłanek wynikających z art. 188 O.p. Podkreślić należy, że żądanie przeprowadzenia dowodu jest podstawową gwarancją procesową, która urzeczywistnia min. wskazaną wcześniej w art. 123 O.p. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Sąd podziela oczywiście stanowisko organu, z którego wynika, że obowiązek gromadzenia dowodów ciążący na organach orzekających nie ma charakteru nieograniczonego. Organ nie jest więc zobowiązany do prowadzenia w sposób nieskończony postępowania dowodowego zwłaszcza w sytuacji, gdy już zgromadzone dowody pozwalają na przyjęcie, że dana okoliczność została udowodniona. Zgłoszony przez stronę dowód dotyczył jednak tezy dowodowej odmiennej, a zatem powinien być przeprowadzony. Jedynie gdyby z przyczyn obiektywnych i niezależnych od organu, nie było możliwe przeprowadzenie tego dowodu, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych w tym zakresie starań, organ mógłby zaniechać jego przeprowadzenia. Taka sytuacja nie miała jednak, jak to już zostało wspomniane, miejsca w rozpoznanych sprawach. Zauważyć także należy, że organ odwoławczy w ogóle nie ustosunkował się do zawartego w odwołaniu wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka J. S. Podatnicy domagali się przeprowadzenia tego dowodu na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej, a także wykonania przedmiotu i zakresu świadczonych usług transportowych. Z akt sprawy nie wynika także, aby jakiekolwiek działania mające na celu jego przesłuchanie zostały przez organ podjęte. Poza tym wspomnianym wyżej postanowieniem organ odmówił przesłuchania w charakterze świadka E. K., mimo iż strona nie wnosiła o przeprowadzenie tego dowodu. Powyższe uchybienia dodatkowo potwierdzają stanowisko, że wniosek dowody strony zawarty w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie został załatwiony prawidłowo.
Wyżej wymienione naruszenia przepisów postępowania mogły niewątpliwie mieć wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji stanowiły uzasadnioną podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ podatkowy zobligowany będzie do uzupełnienia postępowania dowodowego w powyższym zakresie. Ponieważ decyzja w sprawie określenia wysokości odsetek od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2005 r. pozostaje w niewątpliwym związku podmiotowym i przedmiotowym z decyzją określającą zobowiązanie podatkowe za ten rok, tak więc konsekwencją uchylenia decyzji "wymiarowej" musiało być uchylenie także decyzji "odsetkowej".
W związku z wykazanymi uchybieniami natury proceduralnej i koniecznością uzupełnienia postępowania dowodowego, wypowiadanie się Sądu w kwestii oceny zebranego materiału dowodowego byłoby przedwczesne.
Na marginesie Sąd zauważa, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200§1 O.p., że słusznie strona wskazała, że po zawiadomieniu strony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym w sprawach, były jeszcze podejmowane przez organ czynności dowodowe. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2010 r. organ włączył bowiem jako dowód w sprawie szereg dokumentów z postępowania odwoławczego dotyczącego podatku od towarów i usług, prowadzonego wobec P. Ć. Niewątpliwie strona powinna mieć zapewnioną możliwość zapoznania się z tym materiałami. Sąd zauważa jednak, że zawiadomienie o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 15 kwietnia 2010 r. Tak więc gdyby strona z uprawnienia tego skorzystała, to mimo braku odrębnego zawiadomienia, miałaby możliwość zapoznania się z materiałami włączonymi do postępowania w dniu 15 kwietnia 2010 r. Sąd zauważa także, że w/w postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi podatników w dniu 23 kwietnia 2010 r., a więc przed wydaniem decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej. Strona mogła także i wtedy wypowiedzieć się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, Sąd działając w oparciu o art. 145§1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpisy od skarg, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 6 pkt 4 i 6 w zw. z §18 ust. 1 pkt 1lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz opłaty od pełnomocnictw.
Zarządzając połączenie spraw dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. oraz określenia wysokości odsetek od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy za ten rok, oparto się na art. 111 § 2 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Decyzja "odsetkowa" stanowi konsekwencję rocznego rozliczenia tego podatku stąd, zdaniem orzekającego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, jak również z uwagi na zawarte w skargach zarzuty, zaistniał pomiędzy tymi sprawami związek, o którym mowa w art. 111 § 2 ustawy, a względy ekonomii procesowej i szybkości postępowania dodatkowo przemawiały za połączeniem spraw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło