I SA/Kr 1101/10
WyrokWSA w Krakowie2010-11-15
Skład orzekający: Bogusław Wolas, Stanisław Grzeszek, Jarosław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, opierając się na materiale dowodowym zgromadzonym w innych postępowaniach, jest zwolniony z obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i przeprowadzenia wnioskowanych przez nią dowodów, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Organ podatkowy, nawet opierając się na materiale dowodowym z innych postępowań, musi zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania i umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. Zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu, który może mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi uchybienie skutkujące wadliwością wydanej decyzji. Działania organu mające na celu przeprowadzenie wnioskowanego dowodu muszą być wystarczające, a przejściowe trudności z doręczeniem wezwania nie mogą usprawiedliwiać zaniechania jego przeprowadzenia, zwłaszcza gdy istnieją dowody na możliwość kontaktu ze świadkiem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za styczeń i lipiec 2005 roku. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy oraz wysokość zobowiązania podatkowego, stwierdzając nieprawidłowości w zakresie rozliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez firmy, które zdaniem organu nie prowadziły faktycznej działalności gospodarczej. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzje organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w tym zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej i określił, że nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1101/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 listopada 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Sędziowie: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Jarosław Wiśniewski, Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r., sprawy ze skarg P.C., na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30 kwietnia 2010 r. Nr [...],[...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń i lipiec 2005 roku, I. uchyla zaskarżone decyzje, II. określa, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 3632, 00 zł (trzy tysiące sześćset trzydzieści dwa złote 00/100).
Decyzją z dnia 9 września 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, § 3, art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst. jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), dalej określana jako "O.p." oraz art. 109 ust. 3, ust. 4, ust. 5, ust. 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.), dalej określana jako "ustawa o VAT", Naczelnik Urzędu Skarbowego określił wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc styczeń 2005 r. do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 0 zł tj. w kwocie niższej od wykazanej przez P.Ć. w deklaracji VAT-7 o 3.838 zł i określił wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za ten miesiąc w kwocie 1.112 zł tj. w kwocie wyższej od wykazanej przez podatnika o 1.112 zł. Ponadto decyzją z tego samego dnia, nr [...] wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1, §3, art. 207 O.p. oraz art. 109 ust. 3, ust. 5, ust. 6 ustawy o VAT organ określił wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za miesiąc lipiec 2005 r. do zwrotu na rachunek bankowy w kwocie 8.765 zł i określił wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w kwocie 3.073 zł tj. w kwocie niższej od wykazanej przez podatnika w deklaracji VAT-7 o 12.223 zł.
W czasie prowadzonego postępowania kontrolnego w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług organ I instancji ustalił, że P.Ć. w 2005 r. prowadził działalność gospodarczą pod firmą FPHU "S". W ramach prowadzonej działalności gospodarczej zajmował się handlem artykułami przemysłowymi, sprzedażą hurtową zboża, nasion, tłuszczy paszowych, pasz zwierząt oraz handlem artykułami przemysłowymi i świadczeniem usług transportowych. Nabywcami oferowanych przez niego towarów byli hodowcy drobiu i trzody chlewnej oraz rolnicy. Dostarczaniem bezpośrednio do odbiorców końcowych odsprzedawanych przez P.Ć. towarów zajmowała się firma, w której podatnik zamawiał towary. Koszt transportu uwzględniony był w cenie płaconej przez ostatecznego odbiorcę. Na podstawie zebranego materiału dowodowego, na który oprócz dokumentów zebranych w toku postępowania podatkowego w firmie podatnika składały się także materiały zebrane w toku innych postępowań, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Wadowicach stwierdził nieprawidłowości w zakresie rozliczenia podatku naliczonego za miesiące styczeń i lipiec 2005 r. polegające na obniżeniu podatku należnego o podatek naliczony wykazany w fakturach dokumentujących transakcje, które nie zostały dokonane. Podatnik w miesiącu styczniu odliczył podatek naliczony z faktur VAT wystawionych przez firmę "A" Sp. z o.o. (później "V" Sp. z o.o.) oraz PHUP "E" J.C., natomiast w miesiącu lipcu 2005 r. z faktur VAT wystawionych również przez "A" Sp. z o.o. (później "V" Sp. z o.o.) i PHUP "E" J.C., a także firmę "P" P. P. Organ I instancji ustalił, że spółka "A" (później "V") nie prowadziła działalności gospodarczej w latach 2004-2006, lecz wystawiała faktury VAT nie potwierdzające wykonania opisanych na nich zdarzeń gospodarczych. Świadczy o tym min. fakt, że adres siedziby spółki okazał się fikcyjny, spółka nie regulowała za pośrednictwem posiadanych rachunków zobowiązań, nie posiadała środków trwałych (budynków, hal, maszyn, wyposażenia, a w szczególności środków transportu niezbędnych ze względu na charakter działalności), nie dokonywała zakupu usług transportowych, zakupu towarów, materiałów niezbędnych do realizacji dostaw towarów oraz świadczenia usług w zakresie opisanym na wystawionych fakturach. Spółka zatrudniała jedynie do 2 lub 3 pracowników, w tym prezesa zarządu, co ze względu na zasięg terytorialny działalności zdecydowanie nie mogło być uznane za wystarczające. Jeżeli chodzi o podmioty PHUP "E" J.C. oraz "P" P. P. organ w szczególności wskazał, że nie było możliwości przeprowadzenia u nich kontroli ze względu na brak kontaktu z tymi przedsiębiorcami. Organ ustalił min. że P. P. nie zarejestrował się jako podatnik podatku od towarów i usług mimo, iż z dniem 1 czerwca 2003 r. utracił zwolnienie od podatku VAT.
W związku z powyższym, Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że ma wystarczające podstawy do stwierdzenia, że podmioty te trudniły się wystawianiem fikcyjnych faktur, które zgodnie z art. 88 ust. 3a ustawy o VAT (§14 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 97, poz. 970 ze zm.)) nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w nich zawarty. Ponadto organ wskazał, że do odliczenia podatku naliczonego nie wystarczy samo posiadanie umowy czy faktury, ale dokumenty te muszę odzwierciedlać faktycznie dokonane czynności pomiędzy podmiotami gospodarczymi. Organ wskazał, że poniesienie tak wysokich kosztów za usługi transportowe rzekomo świadczone przez ww. podmioty nie ma racjonalnego uzasadnienia, gdyż podstawowy towar handlowy podatnika zamawiany w firmie "S" Sp. z o.o., a następnie odsprzedawany do firmy "M" s.c., dostarczany był bezpośrednio do ostatecznego odbiorcy, również przez firmę "S". Organ, biorąc pod uwagę normy prawa unijnego oraz orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dokonał analizy przedmiotowej sprawy pod kątem czy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja stanowi nadużycie prawa. W związku z powyższym, oceniając sposób nawiązania współpracy i kontaktowania się z kontrahentem, brak weryfikacji kontrahenta, sposób płatności oraz obieg faktur, organ I instancji wskazał, że P.Ć. mógł wiedzieć o niezgodności rzeczywistego przebiegu transakcji z dokumentami. W związku z powyższym, na podstawie art. 193 § 2 O.p., Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że rejestr VAT zakupu za miesiące styczeń i lipiec 2005 r. był nierzetelny, gdyż dokonywane w nim zapisy nie odzwierciedlały stanu faktycznego.
P.Ć wniósł odwołania od wydanych 9 września 2009 r. decyzji domagając się ich uchylenia i orzeczenia co do istoty sprawy, zarzucając naruszenie przepisu postępowania, a mianowicie art. 120 O.p. poprzez wydanie decyzji w oparciu o uchylony 1 grudnia 2008 r. przepis art. 109 ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 8 ustawy o VAT. Ponadto zarzucił naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na ustaleniach nie znajdujących potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym oraz poprzez błędną jego ocenę. Uzasadniając powyższe zarzuty podatnik stwierdził, że dokonywał dostaw towarów nie będąc ich producentem tj. musiał je nabyć, aby potem móc dostarczyć je swoim kontrahentom. Ponieważ podatnik samodzielnie nie świadczył usług transportowych nabył je od podmiotu, który się tym trudnił, co powinno być dla organu I instancji potwierdzeniem faktycznego zakupu tych usług. Tymczasem organ I instancji ograniczył się jedynie do oceny statusu kontrahentów podatnika, pomijając wszelkie okoliczności i dowody, wskazujące na fakt rzeczywistego wykonania przedmiotowych czynności. W związku z tym podatnik wniósł o przeprowadzenie szeregu dowodów z dokumentów oraz zeznań świadków: J.S., byłego Prezesa Zarządu ""V"" Sp. z o.o. (dawniej ""A"" Sp. z o.o.), na okoliczność prowadzenia działalności oraz wykonywania usług transportowych przez tę firmę; M. K., wspólnika "M" s.c., na okoliczność ustalenia podmiotów wykonujących przewóz towarów oraz J.S. na okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej, a także wykonania, przedmiotu i zakresu świadczonych usług transportowych.
Decyzjami z dnia 30 kwietnia 2010 r., nr [...] i [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone decyzje, podtrzymując zaprezentowane w nich stanowisko.
Dyrektor Izby Skarbowej podał, że z materiału dowodowego, w szczególności wyniku kontroli dotyczącej firmy "V" wynika, że spółka ta w latach 2004 – 2006 nie prowadziła działalności gospodarczej lecz wystawiała faktury nie potwierdzające wykonania opisanych w nich zdarzeń gospodarczych. W toku postępowania kontrolnego oraz prowadzonej w ramach tego postępowania kontroli podatkowej Prezes "A" Sp. z o.o. – J. S., nie był w stanie w wiarygodny sposób opisać w jaki sposób spółka świadczyła usługi udokumentowane wystawionymi przez nią fakturami. Twierdził, że były one wykonane jej własnymi siłami i środkami lub zostały podzlecone. Jego zdaniem potwierdzeniem wykonania usług były same faktury, nie sporządzano innych dokumentów. Ponadto organy podatkowe ustaliły, że adres siedziby spółki był adresem fikcyjnym. Z analizy zapisów na rachunkach bankowych wynika, że spółka nie regulowała żadnych zobowiązań z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (poza zapłatą składek ZUS), nie dokonywała płatności za żadne zakupy, nie regulowała kosztów związanych z prowadzeniem działalności i wykonaniem prac przez firmy podwykonawcze. Firma nie figuruje również jako właściciel pojazdów samochodowych, a więc nie mogła świadczyć usług przewozu osób i towarów na terenie całej Polski własnymi środkami. Nie zostały także wskazane żadne dowody, z których wynikałoby, że środki transportu wynajmowała. Poza tym spółka nie posiadała gruntów, budynków, budowli, maszyn, urządzeń, materiałów oraz wyposażenia niezbędnego do świadczenia usług wykazanych na fakturach sprzedaży. Wobec powyższego organ uznał, że w kontrolowanym okresie spółka "A" nie mogła uczestniczyć w świadczeniu usług transportowych i marketingowych wykazanych na kwestionowanych fakturach. Dyrektor Izby Skarbowej podał, że wezwał celem przesłuchania w charakterze świadka J.S., jednak wezwanie z dnia 18 listopada 2009 r. - pomimo dwukrotnej próby doręczenia przez pracowników Izby Skarbowej (odmowa przekazania przesyłki listowej przez syna) oraz za pośrednictwem poczty - nie zostało odebrane. Organ odwoławczy wskazał także, że z doświadczenia życiowego wynika, że przy wyborze kontrahenta do wykonania określonych usług weryfikacji winny podlegać przede wszystkim posiadane przez niego uprawnienia, dysponowanie właściwym zapleczem technicznym i osobowym. Z zeznań podatnika wynika natomiast, że nie miał wiedzy na temat spółki ""A"", ani ewentualnych jej podwykonawców. Organ II instancji szczegółowo i obszernie uzasadnił także, dlaczego również faktury wystawione przez pozostałe firmy dokumentujące czynności sprzedaży usług transportowych, usług marketingowych oraz naprawy suszarni na rzecz firmy "S" nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o wykazany w nich podatek naliczony. W szczególności, odnosząc się do faktur wystawionych przez PUHP "E" J. S., organ wskazał, opierając się na informacjach otrzymanych od Naczelnik Urzędu Skarbowego, że nie było możliwości zbadania dokumentacji źródłowej firmy, gdyż została ona skradziona. Ponadto J. S. złożył pisemne oświadczenie, że nie prowadził działalności gospodarczej, a jedynie użyczał swojego nazwiska innej osobie, która taką działalność prowadziła. Oświadczył także, że nie jest mu wiadome w jakim zakresie była prowadzona działalność. Okoliczności powyższe potwierdził także w trakcie przesłuchania w charakterze świadka (w ramach pomocy prawnej) w Urzędzie Skarbowym w B. Odnosząc się natomiast do faktur wystawionych przez firmę P.P., organ zwrócił uwagę na fakt, że pod wskazanym przez niego adresem nie była prowadzona działalność gospodarcza. Nie dokonał on też rejestracji w zakresie podatku od towarów i usług, pomimo że składał deklaracje podatkowe VAT-7. W dacie wystawiania faktur, wystawca posługiwał się nieaktualnym adresem zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej oraz różnymi numerami NIP. Również skarżący nie posiadał żadnej wiedzy na temat działalności tej firmy i nie weryfikował jej jako przedsiębiorcy.
Organ II instancji podkreślił, ze charakter transakcji i sposób ich przeprowadzania (nawiązania współpracy i kontaktowania się z kontrahentami, sposób dokonania płatności, obieg faktur), wskazuje, że skarżący mógł wiedzieć o niezgodności rzeczywistego przebiegu transakcji z dokumentami. Organ wskazał także, że faktura jako dokument potwierdzający zaistnienie określonej transakcji ma być poprawna pod względem formalnym (musi odpowiadać ściśle określonym wymogom co do formy) i materialnym (jej treść musi odpowiadać rzeczywistym zdarzeniom gospodarczym). Sam fakt posiadania faktury nie jest więc samoistną podstawą dającą prawo do odliczenia wynikającego z niej podatku. Organ podkreślił, że w niniejszych sprawach postępowanie wykazało, że wystawione faktury dokumentują czynności, które faktycznie nie miały miejsca pomiędzy wymienionymi w niej podmiotami. Nie spełniona zatem została przesłanka uprawniającą do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wykazany na tych fakturach.
Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył także, że organ I instancji wydając decyzje wskazał na brzmienie art. 109 ust. 5 ustawy o VAT w części dotyczącej decyzji określającej, a nie ustalającej (tworzącej) dodatkowe zobowiązanie.
W skargach skierowanych do tut. Sądu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 188 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu z zeznań świadka J.S. na istotne w sprawie okoliczności. P.Ć. wskazał, że uwzględnienie dowodu z przesłuchania świadka bynajmniej nie ogranicza się do jego wezwania. Nie przeprowadzając dowodu, mimo posiadanych możliwości jego przeprowadzenia, na okoliczności mające istotne znaczenie dla sprawy, organ naruszył w/w przepis. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 122 w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie zebrania całego materiału dowodowego w sprawie oraz wadliwą ocenę materiału zebranego. Według strony, nieprzeprowadzenie przez organ II instancji ww. dowodu z przesłuchania J.S. skutkuje brakiem zebrania całego materiału dowodowego w sprawie. Skarżący podniósł poza tym, że błędna ocena materiału dowodowego przez organ polegała na kierowaniu się przy jego ocenie ogólnymi danymi, niepotwierdzonymi przez biegłych informacjami. Zarzucił organom nieznajomość zwyczajów handlowych, które nie przewidują szczegółowej weryfikacji tożsamości kontrahentów, ze względu na obowiązywanie co do zasady założenia dobrej wiary przy ocenie ich tożsamości. Co więcej, ze względu na to, że objęte postępowaniem czynności dotyczyły 2005 r. nie można oczekiwać od świadków, że będą oni pamiętać wszystkie szczegóły z tamtego okresu i dlatego, nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że zeznania świadków są niewiarygodne ze względu na rozbieżności.
Ponadto strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 120 O.p. poprzez przyjęcie, że mimo uchylenia z dniem 1 grudnia 2008 r. stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia art. 109 ust. 4, ust. 5, ust. 6, ust. 8 ustawy o VAT, przepisy te znajdują zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu 30 listopada 2008 r. Jak podniósł skarżący, ww. przepisy ze względu na to, że dotyczą postępowania a nie praw lub obowiązków podatników stanowią przepisy prawa procesowego. Ponadto przepisy art. 109 - 111 zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008 r., Nr 209, poz. 1320), znajdują zastosowanie w brzmieniu znowelizowanym do postępowań wszczętych i nie zakończonych ostateczną decyzją przed dniem 1 grudnia 2008. W związku z powyższym strona skarżąca wskazała, że nie można zgodzić się z twierdzeniem organu II instancji, że w niniejszej sprawie wszczętej po dniu 1 grudnia 2008 r. zastosowanie mają ww. przepisy w brzmieniu sprzed nowelizacji.
W odpowiedziach na skargi organ, wnosząc o oddalenie skarg, w całości podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach, wskazując w szczególności, że podniesione przez stronę skarżącą zarzuty są jedynie niczym nie potwierdzoną polemiką z dokonaną w toku postępowania odwoławczego oceną zgromadzonego materiału dowodowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargi są zasadne, gdyż Sąd stwierdził uchybienia w sposobie prowadzenia postępowania dowodowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik spraw.
W rozpoznanych sprawach, organy w znacznym stopniu oparły się na materiale dowodowym zgromadzonym w toku innych postępowań, w szczególności materiałach zebranych w toku kontroli podatkowych u kontrahentów skarżącego. W związku z powyższym Sąd zauważa, że jedną z podstawowych zasad postępowania jest wynikająca z art. 123 O.p. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym. Zgodnie z §1 tego przepisu, organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Ponadto, zgodnie z art. 122 wskazanej ustawy, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z art. 187§1 O.p. wynika natomiast, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stosownie do art. 191 O.p., organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z art. 192 O.p. wynika natomiast, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Sąd orzekający w niniejszych sprawach nie kwestionuje uprawnienia organów podatkowych do oparcia ustaleń faktycznych na materiale dowodowym zgromadzonym w innym postępowaniu. Znajduje to potwierdzenie w art. 180§1 O.p. który stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie natomiast z art. 181 O.p., dowodami w postępowaniu podatkowym mogą być w szczególności księgi podatkowe, deklaracje złożone przez stronę, zeznania świadków, opinie biegłych, materiały i informacje zebrane w wyniku oględzin, informacje podatkowe oraz inne dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej, z zastrzeżeniem art. 284a § 3, art. 284b § 3 i art. 288 § 2, oraz materiały zgromadzone w toku postępowania karnego albo postępowania w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe. Sąd podkreśla jednak, że dopuszczenie tak zgromadzonych materiałów nie zwalnia organu od zachowania zasad obowiązujących w postępowaniu podatkowym.
W rozpoznanych sprawach w odwołaniach od decyzji organu I instancji pełnomocnik podatników wniósł o przesłuchanie w charakterze świadka J.S. oraz J. S. i M. K.. Wniosek dowodowy odnośnie J.S. został wniesiony na okoliczność prowadzenia przez świadka w ramach spółki "V" działalności gospodarczej oraz wykonania usług transportowych udokumentowanych kwestionowanymi przez organ fakturami. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotem dowodu miały być okoliczności istotne dla sprawy. Organ zgadzając się z tą oceną wezwał J.S. celem przesłuchania w charakterze świadka. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że pracownicy organu próbowali doręczyć wezwanie, jednakże dorosły syn świadka, odmówił przyjęcia przesyłki i jej przekazania. Również wysłanie wezwania za pośrednictwem poczty nie przyniosło rezultatu. W związku z tym dowód ten nie został przeprowadzony. Analiza akt postępowania pokazuje, że nie zostały podjęte żadne dodatkowe działania mające na celu przeprowadzenie zawnioskowanego przez stronę dowodu. W związku z tym Sąd stwierdza, że zaniechanie przez organ podjęcia w toku postępowania czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy podatnik, tak jak to miało miejsce w rozpoznanych sprawach, powołuje się na określone i ważne dla niego okoliczności, jest uchybieniem skutkującym wadliwością wydanej decyzji. Podkreślić bowiem należy, w kontekście wyżej wskazanych podstawowych zasad prowadzenia postępowania podatkowego, że organy podatkowe są zobligowane dbać o zachowanie należytej staranności w celu skutecznego przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę dowodu. Podkreślić również należy, że żądanie przeprowadzenia dowodu jest podstawową gwarancją procesową, która urzeczywistnia min. wskazaną wcześniej w art. 123 O.p. zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Oczywiście obowiązek gromadzenia dowodów ciążący na organach orzekających nie ma charakteru nieograniczonego, tak więc organ nie jest zobowiązany do prowadzenia w sposób nieskończony postępowania dowodowego zwłaszcza w sytuacji, gdy już zgromadzone dowody pozwalają na przyjęcie, że dana okoliczność została udowodniona. Zwrócić jednak należy uwagę, że jeżeli strona zgłasza dowód, to w świetle art. 188 O.p. organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną (tak jak w sprawach niniejszych), taki dowód powinien być dopuszczony. Sąd stoi na stanowisku, że tylko w sytuacji gdy z przyczyn obiektywnych i niezależnych od organu, nie było możliwe przeprowadzenie wnioskowanego przez stronę dowodu, pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych w tym zakresie starań, organ mógłby zaniechać jego przeprowadzenia. Dotyczy to zatem sytuacji wyjątkowych gdy świadek np. trwale uchyla się od stawienia przed organami czy też nie można ustalić jednego adresu. W świetle powyższych uwag, zdaniem Sądu podjęte przez organ podatkowy działania mające na celu przesłuchanie świadka były niewystarczające. To że syn J.S.odmówił przyjęcia wezwania pozostaje bez znaczenia dla oceny zachowania świadka i aktywności organu w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, gdyż okoliczność ta dotyczyła zachowania osoby trzeciej. Również jednokrotne wysłanie wezwania pocztą nie pozwala na przyjęcie, że organ podjął wszelkie możliwie działania mające na celu skuteczne przeprowadzenie dowodu. Skoro organ włączył do materiału dowodowego spraw, dokumenty dotyczące firmy "V" (w szczególności wynik kontroli oraz decyzje w przedmiocie podatku od towarów i usług dotyczące tej firmy), z których wynika, że w/w świadek był przesłuchiwany przez organy skarbowe zarówno w charakterze świadka jak i strony w innych postępowań, oznacza to, że skontaktowanie się ze świadkiem było jednak możliwe. A zatem przejściowe trudności z doręczeniem wezwania na przesłuchanie nie mogą usprawiedliwiać zaniechania przeprowadzenia tego dowodu w sprawach niniejszych.
W świetle stwierdzonych uchybień Sąd stwierdza, że wniosek dowody strony zawarty w odwołaniach od decyzji organu I instancji nie został załatwiony prawidłowo.
Wyżej wymienione naruszenia przepisów postępowania mogły niewątpliwie mieć wpływ na wynik spraw i w konsekwencji stanowiły uzasadnioną podstawę do uchylenia zaskarżonych decyzji. Przy ponownym rozpoznaniu spraw, organ podatkowy zobligowany będzie do przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób niewadliwy. W związku z wykazanymi uchybieniami, wypowiadanie się Sądu co do pozostałych kwestii, w szczególności oceny zebranego materiału dowodowego byłoby przedwczesne.
Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, Sąd działając w oparciu o art. 145§1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Co należy do nich zaliczyć określa natomiast art. 205 wyżej powołanej ustawy. Na tej podstawie zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpisy od skarg, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone zgodnie z § 6 pkt 3 i 5 w zw. z §18 ust. 1 pkt 1lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) oraz opłaty od pełnomocnictw.
Zarządzając połączenie spraw dotyczących podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i lipiec 2005 roku, oparto się na art. 111 § 2 p.p.s.a., który to przepis stanowi, że Sąd może zarządzić połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Z uwagi na tożsamość stanu faktycznego oraz zawarte w skargach zarzuty, zaistniał pomiędzy tymi sprawami związek, o którym mowa w art. 111 § 2 w/w ustawy, a względy ekonomii procesowej i szybkości postępowania dodatkowo przemawiały za połączeniem spraw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło