II OZ 1123/10

Dnia 16 listopada 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.D., B.D. i R.S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 sierpnia 2010 roku, sygn. akt VII SA/Wa 2409/09 wzywające do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi J.D., B.S. i R.S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 roku znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 4 grudnia 2009 roku J.D., B.D. i R.S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2009 roku znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Zarządzeniem z dnia 20 sierpnia 2010 r. Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżących do solidarnego uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 złotych, stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Jednocześnie wezwano strony do ustanowienia – w terminie 2 miesięcy – pełnomocnika do doręczeń w Polsce, bowiem skarżący przebywają w Kanadzie, a przesyłki doręczane były za pośrednictwem konsulatu. Skarżący złożyli zażalenie na powyższe postanowienie. W zażaleniu podniesiono przede wszystkim szereg zarzutów dotyczących postępowania przed organami administracji. Skarżący wskazali także, że korespondencja powinna im być doręczana za pośrednictwem konsulatu i Sąd nie powinien im zamykać prawa do załatwienia sprawy. Wnieśli także o zwolnienie ze wszelkich opłat od prowadzenia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193), wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł. Zasadnie zatem Przewodniczący Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał skarżących do uiszczenia wpisu właśnie w tej wysokości, bowiem zaskarżona decyzja wydana została w trybie stwierdzenia nieważności. Skarżący w treści zażalenia nie podniośli żadnych argumentów zmierzających do zakwestionowania kwoty wpisu objętego wezwaniem, składając jednocześnie wniosek o zwolnienie z opłat. Wyjaśnić zatem należy, że trudna sytuacja materialna nie uzasadnia uchylenia zarządzenia o wezwaniu do wpisu. Zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem. Wyjątki od tej zasady w odniesieniu do określonych podmiotów zostały przewidziane w art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a - jednak przepis ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Kolejnym wyjątkiem od zasady obowiązku ponoszenia kosztów sądowych jest instytucja zwolnienia od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy. Jak wyżej wskazano, skarżący w zażaleniu wystąpili z wnioskiem o zwolnienie z opłat i będzie on mógł być przedmiotem rozpoznania przez Sąd, o ile zostaną dopełnione formalne warunki jego złożenia. Jednak samo złożenie wniosku nie ma wpływu na zasadność wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jedynie na marginesie należy wskazać, że stosownie do treści art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona mająca miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, obowiązana jest wraz z wniesieniem skargi ustanowić pełnomocnika do doręczeń mającego miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce. W razie niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w § 1, sąd wzywa stronę, aby uzupełniła ten brak w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi (art. 269 § 2 p.p.s.a.). Tym samym Sąd I instancji zobligowany był wezwać strony do ustanowienia pełnomocnika do doręczeń w kraju, bowiem taki obowiązek nakładają na niego przepisy ustawy i powyższe działanie nie może zostać potraktowane jako zamykanie drogi do sądu. Również konsekwencje zaniedbań strony w tym zakresie, o których pouczono skarżących, zostały określone w cytowanych przepisach i Sąd będzie zobowiązany odrzucić skargę, jeśli skarżący nie wykonają nałożonego na nich obowiązku. Podkreślenia przy tym wymaga, że cytowany wyżej przepis nie nakłada na stronę obowiązku ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego, a jedynie pełnomocnika do doręczeń, a zatem osoby, której obowiązkiem będzie otrzymywanie i przekazywanie korespondencji. Jednocześnie ustawodawca nie ogranicza zakresu osób, które mogą w roli takiego pełnomocnika występować. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.