II OZ 686/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 637/10 cofające skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu oraz zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Małopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 23 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił A. F. o od kosztów sądowych oraz ustanowił dla niego adwokata z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 29 lutego 2012 r. wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną M. F. oraz dwiema córkami: I. i B. Miesięczny dochód rodziny wynosi 2.000 zł brutto i stanowi go wynagrodzenie za pracę M. F. Wnioskodawca wskazał, że w skład majątku skarżącego wchodzi jedynie dom o powierzchni poniżej 60 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 32 arów. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że jest osobą schorowaną, po przebytych trzech zawałach serca, z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Do końca stycznia 2012 roku A. F. pobierał rentę w wysokości ok. 700 zł. Od lutego 2012 r. nie otrzymuje tego świadczenia i oczekuje na komisję lekarską. Skarżący ma na utrzymaniu dwie córki pobierające naukę w szkołach. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 6 czerwca 2012 r., na podstawie art. 249 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej p.p.s.a., cofną skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący wprowadził Sąd w błąd co do swojej sytuacji majątkowej. Przede wszystkim w oświadczeniu majątkowym złożonym w dniu 27 lutego 2012 r. (k. 126 - 127 akt sądowych), stanowiącym podstawę przyznania prawa pomocy, zataił fakt, że jest wraz z żoną M. F. współwłaścicielem działki o funkcji handlowo – usługowej nr [...] obr. [...] położonych w L. o powierzchni 0.0858 ha, co jednoznacznie wynika ze znajdujących się w aktach sprawy: protokołu przesłuchania stron z dnia 9 września 2008 r. (k. 106 akt adm.) oraz wypisu z rejestru gruntów (k. 94 akt administracyjnych). W w/w oświadczeniu majątkowym skarżący wskazał jedynie, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 32 arów. Ponadto Sąd na podstawie akt sprawy prowadzonych do sygn. II SA/Kr 1/08 stwierdził, że A. F. jest również współwłaścicielem działek nr [...] położonych w L. Zdaniem Sądu skarżący w w/w sprawie także usiłował wprowadzić Sąd w błąd podając nieprawdziwe dane na temat swojej sytuacji majątkowej. Podobnie wyglądał sytuacja w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 400/09 gdzie we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zataił informacje o swojej rzeczywistej sytuacji majątkowej, mimo oświadczenia złożonego w pkt 13 wniosku, iż znana mu jest treść art. 233 § 1 kk. A. F. pismem z dnia 17 lipca 2012 r. wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Krakowie z dnia 6 czerwca 2012 r. podnosząc, iż działka nr [...] jest w posiadaniu jego synów, którzy prowadzą na tej nieruchomości pizzerię. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także piśmiennictwie prawniczym podkreśla się, że: "Sąd każdorazowo powinien cofnąć przyznanie prawa pomocy, jeżeli strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych" (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2010 r. sygn. akt II FZ 104/10 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka - Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", LexisNexis Warszawa 2007, str. 271). Oznacza to, że cofnięcie prawa pomocy może nastąpić w wypadku, gdy strona wprowadziła sąd w błąd, co do swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej czy zdolności płatniczych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, że skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości o funkcji handlowo – usługowej nr ew. [...] obr. [...] w L. o powierzchni 0,0858 ha, co wynika z akt administracyjnych sprawy. Dodatkowo, z akt sprawy II SA/Kr 1/08 wynika, że skarzmy jest współwłaścicielem działek [...] położonych w L. Oznacza to, że Sąd I instancji trafnie przyjął, iż okoliczności, na podstawie których przyznano mu prawo pomocy nie istniały. Ponadto, z nadesłanych przez skarżącego dokumentów przy piśmie z dnia 18 lipca 2011 r. wynika, iż orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma charakter trwały i zostało mu przyznane od dnia 1 marca 1998 r. Natomiast skarżący w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy, podniósł iż nie pobiera już świadczenia rentowego, bez wyjaśnienia okoliczności, czy świadczenie to zostało mu cofnięte. Również należy zauważyć, że skarżący nie nadesłał jakichkolwiek dokumentów wskazujących na dochody gospodarstwa domowego które skarżący prowadzi. Wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (art. 200 p.p.s.a.). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Zwolnienie z tego rodzaju opłaty stanowi bowiem wyjątkowe odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia (art. 84 Konstytucji RP), a wyjątek ten odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie trafnie uznał, że skoro skarżący w złożonym przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i prawdziwy, to na podstawie art. 249 p.p.s.a należało orzec o cofnięciu przyznanego mu prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.