I SA/Wa 1054/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Drukarni [..] sp. z o. o. w P. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [..] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku Drukarni [...] Sp. z o. o. w P. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. znak [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia [...] w W. działką nr [...] w obrębie [...], położoną w W. przy ul. [...], w części odnoszącej się do hipoteki [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) oraz art. 38 ust. 1 i 2, art. 39 ust. 1, art. 40 ust. 3 i 4 i art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), decyzją z dnia 19 stycznia 1994 r. nr 39/94 stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 oraz odpłatne nabycie prawa własności budynku biurowego i urządzeń położonych na tym gruncie. Wnioskiem z dnia 3 sierpnia 2006 r. Drukarnia [...] Sp. z o. o. w P., reprezentowana przez adwokata A. M., wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...], powołując się na tytuł wykonawczy Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] marca 1946 r. sygn. akt [...] o przywróceniu firmie Drukarnia [...] Sp. z o. o. w P. Oddział w W. posiadania nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], hipoteka [...] z wyłączeniem placu. Organ ustalił, że powyższa nieruchomość zapisana w aktach uwłaszczeniowych jako [...] o pow. [...] m2 weszła w skład działki nr [...] objętej decyzją uwłaszczeniową. Minister Budownictwa, po rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności, decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. znak [...] stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...], w części odnoszącej się do hipoteki [...], została wydana z naruszeniem prawa i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu wojewódzkiego, w tej części, z przyczyny określonej w art. 156 § 2 k.p.a. Drukarnia [...] Sp. z o. o. w P. w dniu [...] czerwca 2006 r. złożyła odrębny wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności umowy notarialnej z dnia [...] kwietnia 2001 r. rep. [...]. Wniosek ten został załatwiony poprzez wydanie postanowienia Ministra Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] utrzymującego w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [..] o zwrocie podania. Postanowienia te zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1531/06, w którym to wyroku Sąd wskazał, że zamiarem strony było wzruszenie decyzji administracyjnej, co wyraźnie wykazano w skardze do sądu. Drukarnia [...] Sp. z o. o. w P. pismem z dnia 10 października 2008 r. ponownie wystąpiła o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...] (co do dawnej hipoteki [...]) powołując się też na wcześniejszy wniosek z dnia 9 czerwca 2006 r. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzii uwłaszczeniowej we wskazanej części. Drukarnia [...] Sp. z o. o. w P., reprezentowana przez adw. A. M. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2008 r. znak [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że sprawa stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej pod względem merytorycznym była już rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...]. Decyzja ta kończyła postępowanie wszczęte wnioskiem Drukami [...] Sp. z o. o. w P. z dnia [...] sierpnia 2006 r. Organ stwierdził, że tym samym ponowne rozpatrzenie tej samej pod względem merytorycznym sprawy byłoby obarczone wadą zawartą w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją administracyjną. Zatem nie ma podstaw prawnych do ponownego rozpoznania pod względem merytorycznym sprawy o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. Oznacza to, iż nie jest możliwe ponowne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, skoro sprawa została już rozstrzygnięta decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła Drukarnia [...] Sp. z o. o. w P., reprezentowana przez adwokata A. M. Zaskarżonej decyzii zarzucono naruszenie zasady ogólnej postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 7 k.p.a. poprzez dopuszczenie, by w obrocie prawnym pozostawały decyzje obarczone wadą rażącego naruszenia prawa, co jest niezgodne z obowiązkiem stania przez organ na straży praworządności oraz interesem strony oraz zarzucono naruszenie zasady ogólnej postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 8 k.p.a. poprzez spowodowanie braku zaufania obywateli do organów Państwa. Zarzucając powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 roku oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. i zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania. Ponadto w skardze wskazano, że decyzja Minister Infrastruktury spowodowała, że skarżąca Spółka znalazła się w sytuacji, w której nie ma możliwości dochodzenia swoich uzasadnionych praw. Z jednej strony nie może uzyskać stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, gdyż Minister Infrastruktury powołuje się na swoje wcześniejsze rozstrzygniecie odmawiające takiego stwierdzenia, z drugiej zaś strony nie może podważyć czynności prawnych będących konsekwencją wydania wadliwej decyzji. Uniemożliwia to nie tylko wpisanie praw rzeczowych do nieruchomości do księgi wieczystej, ale również podważenie ważności umowy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz spółki [...] S.A. z dnia [...] kwietnia 2001 roku. Wskazana umowa jest bowiem nieważna z uwagi na fakt, iż Skarb Państwa zadysponował nieruchomością mimo braku praw do niej - do takiej konkluzji skłania bowiem wydanie decyzji uwłaszczeniowej z naruszeniem praw poprzedniego właściciela - i wbrew przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. art. 34 ustawy, zgodnie z którym przypadku zbywania nieruchomości osobom fizycznym i prawnym pierwszeństwo w ich nabyciu przysługuje poprzedniemu właścicielowi zbywanej nieruchomości pozbawionego prawa własności przed dniem 5 grudnia 1990 r. albo jego spadkobiercy. Minister Infrastruktury w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zarzuty naruszenia przez ograny orzekające przepisów postępowania można w istocie sprowadzić do oceny, czy w kontekście rozpatrywanej sprawy zaistniała przesłanka, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Jest to konstrukcja przyjmowana we wszystkich procedurach prawnych, polegająca na ochronie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata). Dotyczy ona sytuacji, gdy kolejno po sobie zostały wydane dwie decyzje załatwiające sprawę co do istoty, z których pierwsza ma charakter ostateczny (A. Matan, G. Łaszczyca, C. Martysz, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego LEX 2010). Warunkiem koniecznym do stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie rei iudicatae, ma stwierdzenie tożsamości obu spraw. Decyzja ostateczna ma bowiem powagę rzeczy osadzonej jedynie co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, tj. podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony. Tożsamość spraw musi dodatkowo dotyczyć podmiotów obu postępowań. W obu sprawach dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji musi występować również element tzw. podmiotowoprawnej tożsamości sprawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że sprawa stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...] w części objętej hip. [...] została rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją Ministra Budownictwa z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] wydaną w związku z wnioskiem Drukarni [...] Sp. z o. o. w P. z dnia [...] sierpnia 2006 r. Decyzja ta stała się ostateczna. Wszczynający postępowanie w niniejszej sprawie wniosek Drukarni [...] Sp. z o. o. w P. z dnia [...] czerwca 2006 r., ponowiony w dniu [...] października 2008 r., zawiera żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...] w części objętej hip.[...]. A zatem nie może budzić wątpliwości tożsamość podmiotu i przedmiotu postępowania w obu sprawach, gdyż oba postępowania wszczęte zostały na żądanie Drukarni [...] Sp. z o. o. w P. i dotyczyły decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2 oraz odpłatne nabycie prawa własności budynku biurowego i urządzeń położonych na tym gruncie – w części objętej hip. [...]. Żądanie w takiej sytuacji wydania przez ten sam organ następnej decyzji, w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną i prawomocną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r., która pozostaje w obiegu prawnym, należy uznać za całkowicie bezpodstawne i niedopuszczalne, ponieważ wydana w tych okolicznościach decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zgodnie z powołaną normą ogólnego postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (tzw. res iudicata). Oznacza to, że ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną, możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. M. Jaśkowska (w:), M. Jaśkowska, B. Wróbel, "Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz", Kraków 2005 r., s. 968). Dodać należy, że wskazana regulacja stanowi wyraz zasady trwałości decyzji administracyjnej określonej w art. 16 k.p.a. W tym stanie rzeczy organ orzekający prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i doktrynie przyjmuje się, że na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. organ nadzorczy orzeka o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Do wymienionych przyczyn zalicza się m.in. wystąpienie z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku, gdy sprawa została już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że większość z nich dotyczy zgodności z prawem decyzji z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1994 r. Decyzja ta nie może jednak być przedmiotem kontroli Sądu w ramach rozpoznawanej sprawy. Przypomnieć należy, że rozpoznawana sprawa dotyczy zgodności z prawem decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 1994 r. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można więc zarzucić organowi naruszenia przepisów art. 7 i art. 8 k.p.a. Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.