IV SA/Gl 572/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Stanisław Nitecki Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w D. z dnia [...] Nr [...] odmówiono M. J. stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu wym. w poz. 21 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105, poz. 869) Decyzję tą wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenie zawodowe na hałas w środowisku pracy, orzeczenie lekarskie Poradni Chorób Zawodowych w S. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] oraz orzeczenie Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] odmawiające rozpoznania schorzenia zawodowego. Odwołanie od tej decyzji złożył Pan M. J. Wskazywał, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji. Podnosił zastrzeżenia do orzeczeń lekarskich, uważając, że ich uzasadnienia odbiegają od stanu faktycznego wymaganego w przepisach o chorobach zawodowych. Wskazywał na niedopuszczalne wykorzystanie przez orzeczników IMPiZŚ audiogramu z 1994 r., który nie był sporządzony dla potrzeb sprawy dot. choroby zawodowej narządu słuchu. Wnosił o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 Nr 21, poz. 94, ze zm.) oraz § 8 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 poz. 869) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. orzekł utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 03 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych. Na mocy § 11 ust. 1 tego rozporządzenia do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wskazał, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem. Podniesiono, ze w sprawie M. J. postępowanie wyjaśniające wykazało, że pracował on w narażeniu na hałas stwarzający ryzyko powstania zawodowego uszkodzenia słuchu w latach: 1965- 1969 w Zakładzie A w Z. jako stróż, manewrowy, ustawiacz, zwrotniczy, 1970-1971 w Elektrowni "B" w B. jako maszynista urządzeń pomocniczych, 1974-1980 w Zakładzie C jako instalator wod-kan, 1980-1983 w WPK - Zakład D jako monter urządzeń wod.- kan. i gazowych, 1984-1985 w Zakładzie E w K. jako ślusarz instalator, 1985-1988 w Zakładzie F w D. jako ślusarz spawacz, 1988-1990 w Zakładzie G w D. jako ślusarz -spawacz, 1990-1991 r. w Zarządzie H (obecna nazwa [...] Sp. z o.o. w D.) jako ślusarz. Podkreślono, że M. J. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...] gdzie lekarze specjaliści na podstawie przepisów rozporządzenia R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych orzekli o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, gdyż mimo, że przeprowadzona diagnostyka audiologiczna wykazała obustronny głęboki niedosłuch odbiorczy (UP- 73dB, UL-88dB), to jednak fakt ustania narażenia zawodowego w/w na hałas w 1991 roku i fakt przekroczenia 2-letniego okresu upoważniającego do rozpoznania choroby zawodowej wymaganego przepisami rozporządzenia R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych -nie uzasadniał rozpoznania zawodowej etiologii uszkodzenia słuchu u w/w. Podniesiono, iż w/wym. następnie był badany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] wydanym na podstawie przepisów rozporządzenia RM z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych - również nie znaleźli podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu, gdyż stwierdzony badaniami stan narządu słuchu (niedosłuch odbiorczy w uchu prawym, niedosłuch mieszany w uchu lewym) nie upoważniał do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w poz. 21 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia R.M. z dnia 30 lipca 2002 r.. Jednocześnie wskazali, że już w okresie po zakończeniu w 1991 roku pracy w narażeniu (audiogram z 1994 roku) nie stwierdzono skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej narządu słuchu u strony. Podsumowując organ odwoławczy wskazał, że pomimo udokumentowanego narażenia zawodowego M. J. na hałas w miejscu pracy stwarzający ryzyko powstania zawodowego uszkodzenia słuchu -zważywszy na obowiązujące w zakresie chorób zawodowych kryteria diagnostyczno-orzecznicze -lekarze specjaliści WaMP i IMPiZŚ w S. nie znaleźli podstaw do rozpoznania u w/w uszkodzenia narządu słuchu pochodzenia zawodowego. Podkreślono przy tym, iż orzeczenia lekarskie WaMP z dnia [...] i lMPiZŚ w S. z dnia [...] wydane na podstawie nieobowiązującego już rozporządzenia R.M. z dnia 30 lipca 2002 r. dot. chorób zawodowych, w świetle obecnie obowiązujących przepisów zachowują swoją ważność, gdyż zakres badań i ich metodologia nie uległy zmianie (§11 ust. 1 rozporządzenia R.M. z dnia 30.06.2009r. w sprawie chorób zawodowych). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący M. J. domagał się "unieważnienia decyzji", która była "szablonowa" i "niezgodna z przepisami". Wskazał, ze nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji. Domagał się rozpoznania schorzenia zawodowego. Podnosił, że istnieją duże rozbieżności między wynikami badań. Szeroko polemizował z ustaleniami opinii diagnostycznych. Ponownie wskazywał na niedopuszczalne wykorzystanie przez audiogramu z 1994 r., który nie był sporządzony dla potrzeb sprawy dot. choroby zawodowej narządu słuchu. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko w obszernym piśmie procesowym z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotowa skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności z przyjdzie zauważyć, iż Kodeks pracy w art. 235¹ stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje tym samym, jak zgodnie przyjęły organy sanitarne obydwu instancji, zachowanie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r., którego postanowienia weszły w życie w dniu 03 lipca 2009 r. i obowiązywały już w chwili wydania decyzji przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy. W rezultacie to według zapisów rozporządzenia należy oceniać postępowanie przedmiotowe postępowanie organów administracji wszczęte w czerwcu 2009 r.. Wskazuje na to § 11 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r., który stanowi, że z zastrzeżeniem postępowań wszczętych i nie zakończonych przed dniem 03 września 2002 r., do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym, że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. W tym stanie rzeczy, nie można odmówić mocy dowodowej orzeczeniom lekarskim, wydanym na podstawie rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r., które mocą wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 23/07 (Dz. U. z 2008 r. Nr 116, poz. 740) utraciło moc z dniem 03 lipca 2009r., albowiem czynności dokonane w toku postępowań wszczętych przed dniem 03 lipca 2009 r. pozostają skuteczne, a określenie definicji choroby zawodowej zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w całości bez wprowadzenia w nim zmian przejął art. 235¹ Kodeksu pracy. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Analiza materiału dowodowego wskazuje, że skarżący pracował on w narażeniu na hałas stwarzający ryzyko powstania zawodowego uszkodzenia słuchu w latach: 1965 - 1969 w Zakładzie A w Z. jako stróż, manewrowy, ustawiacz, zwrotniczy, 1970-1971 w Elektrowni B w B. jako maszynista urządzeń pomocniczych, 1974-1980 w Zakładzie C, 1980-1983 w WPK - Zakład D jako monter urządzeń wod.- kan. i gazowych, 1984-1985 w Zakładzie E w K. jako ślusarz instalator, 1985-1988 w Zakładzie F w D. jako ślusarz spawacz, 1988-1990 w Zakładzie "Budorem" G w D. jako ślusarz -spawacz, 1990-1991 r. w Zarządzie H (obecna nazwa [...] Sp. z o.o. w D.) jako ślusarz. Bezsporna jest w związku z tym okoliczność wykonywania przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających potencjalne ryzyko powstania schorzenia określonego w pozycji 21 wykazu chorób zawodowych załącznika do rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r.. W toku postępowania skarżący był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., gdzie lekarze specjaliści w orzeczeniu lekarskim rozpoznali obustronne, głębokie, odbiorcze uszkodzenie słuchu z ubytkiem w UP – 73 dB, w UL – 88 dB oraz stwierdzili, że fakt ustania narażenia zawodowego w 1991 r. nie uzasadnia rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Z kolei lekarze specjaliści z Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu lekarskim z dnia [...] wskazali, ze jedyny dostępny im wynik badania audiometrycznego pochodzi z 21 grudnia 1994 r. i przedstawia obustronny niedosłuch mieszany z większą rezerwą kostna w uchu lewym. Podnieśli, że stwierdzany badaniami stan narządu słuchu skarżącego - niedosłuch odbiorczy ucha prawego o cechach lokalizacji ślimakowej (68 dB) i niedosłuch mieszany ucha lewego, próba SISI nieoznaczalna (84 dB), objaw Metza obustronnie o cechach lokalizacji ślimakowej - nie spełnia określonych w wykazie chorób zawodowych kryteriów do rozpoznania choroby narządu słuchu, a nadto po zakończeniu pracy w narażeniu (audiogram z 1994 r.) nie stwierdzono skutków zdrowotnych uzasadniających rozpoznanie choroby zawodowej. Bez pozytywnych opinii lekarskich bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Oczywiście nie oznacza to zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 k.p.a. Organ nie może bowiem oprzeć swego rozstrzygnięcia w sprawie na opinii lekarskiej o lakonicznej treści, nie zawierającej przekonywającego i należytego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. W przedmiotowej sprawie wymagania te zostały spełnione, gdyż wydane w sprawie opinie są należycie uzasadnione. W szczególności jednostka medycyny pracy II szczebla w sposób przekonywający wyjaśniła z jakich przyczyn choroby strony skarżącej nie można uznać za chorobę zawodową. Zatem z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy administracji choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej, co prowadzić musiało do odmowy stwierdzenia u strony skarżącej choroby zawodowej. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany był powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. i zachowuje ono nadal aktualność (OPS 3/02, publ. ONSA 2003/1/4). Trzeba także zaakcentować, iż narażenie na hałas ustało w przypadku skarżącego w dacie 29 lipca 1991 r.. Jedyny obiektywny dokument dotyczący stanu słuchu skarżącego z okresu poprzedniego - pochodzi z dnia 21 grudnia 1994 r.. To audiogram – opisany przez IMPiZŚ - wskazujący na występowanie u skarżącego (w tej dacie) obustronnego niedosłuchu o charakterze mieszanym. Dokument ten obrazuje stan narządu słuchu skarżącego po upływie prawie 3 lat i 5 miesięcy od daty ustania narażenia zawodowego. Tymczasem obowiązujące rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych przewiduje, iż w przypadku choroby zawodowej narządu słuchu (poz. 21 wykazu chorób zawodowych) okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 2 lata. Wbrew mniemaniu skarżącego nie jest dokumentem potwierdzającym wystąpienie objawów choroby słuchu orzeczenie Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...]. Analiza tego dokumentu wskazuje bowiem, że jest jednej strony (wskazania do zatrudnienia) zaleca się skarżącemu pracę "lekką, bez dźwigania, wymagającą dobrego słuchu", a z drugiej strony (przeciwwskazania do zatrudnienia) wskazuje, że skarżący nie powinien wykonywać prac "ciężkich, ruchliwych w hałasie". Stąd też to orzeczenie nie stanowi dokumentu obrazującego - wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych - schorzenia opisanego w pkt 21 wykazu chorób zawodowych w okresie 2 lat od ustania narażenia zawodowego. Niezasadny jest także zarzut skarżącego, iż zarówno IMPiZŚ, jak i organ odwoławczy miały na uwadze audiogram z 1994 r., niesporządzony dla potrzeb niniejszej sprawy, albowiem przepis art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wprost nakazuje organom orzekającym, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).