I OZ 73/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S.H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Op 474/ 10 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie. W dniu 13 października 2010 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek S.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] 31 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia S.H. wniosła sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010 r. sygn. akt II SA/Op 474/ 10 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy ww. zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji odwołując się do treści art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." wskazał, że jedyną podstawę faktyczną udzielenia prawa pomocy stanowi sytuacja materialna wnioskodawcy. Natomiast ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających jej przyznanie spoczywa na wnioskodawcy. Z tego względu, wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierać powinien m.in. oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Sąd pierwszej instancji podał, że informacje zawarte we wniosku złożonym przez S.H. na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny tego wniosku w ramach kryteriów określonych w art. 246 § 1 P.p.s.a. W związku, z tym pismami z dnia 12 października 2010 r. oraz z dnia 24 października 2010 r. wezwano skarżącą do nadesłania stosownych dokumentów oraz złożenia dodatkowych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie pełnej analizy jej sytuacji materialnej. W odpowiedzi na ww. wezwania skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów. Tym samym nie potwierdziła, iż znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Nie przedstawiła żadnych dokumentów, ani też nie złożyła bliższych wyjaśnień dotyczących sprzedaży przez jej męża nieruchomości rolnej za cenę 360.000,00 zł (kserokopia aktu notarialnego nr rep [...] z dnia [...] marca 2008 r.) oraz sposobu rozdysponowania tej kwoty. Sąd pierwszej instancji uznał, że wyjaśnienie kwestii związanej z rozdysponowaniem tak znacznej kwoty ma istotne znaczenie dla oceny sytuacji materialnej skarżącej, z uwagi na możliwość wystąpienia przez nią o podwyższenie alimentów (alimenty przyznane na dzieci przed dwunastu laty wynoszą łącznie 80 zł). Ponadto, zdaniem Sądu pierwszej instancji skarżąca niewyjaśniła istotnych w niniejszej sprawie wątpliwości związanych z prowadzeniem wraz z mężem wspólnego gospodarstwa domowego. Wskazał, iż z zaświadczeń Urzędu Skarbowego w N. w roku 2008 i 2009 wynika, że skarżąca rozliczała się z podatku wspólnie z małżonkiem P.H. Nie przedstawiła również żadnych dowodów potwierdzających chorobę męża oraz wysokość związanych z tym wydatków. Poza tym, nie udokumentowała wszystkich źródeł dochodów w jej rodzinie, pomocy udzielanej przez osoby trzecie oraz wysokości ciążących na niej zobowiązań finansowych. W ocenie Sądu pierwszej instancji uniemożliwia to ustalenie rzeczywistych środków jakimi dysponuje skarżąca, ocenę jej faktycznej sytuacji bytowej i rzetelne ustalenie sytuacji majątkowej jej rodziny. Poza tym, wyjaśnił, iż przyznanie skarżącej prawa pomocy w innych sprawach sądowoadministracyjnych nie oznacza, iż w niniejszej sprawie Sąd ma obowiązek uwzględnienia jej wniosku. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia S.H. do Naczelnego Sadu Administracyjnego, w którym wnosząc o jego uchylenie podniosła, szereg argumentów związanych ze stanem zdrowia jej męża, jej sytuacją majątkową. Podkreśliła, iż korzysta ze świadczeń społecznych od 1991 r. Skarżąca nie przedłożyła jednak żadnych dodatkowych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zawsze zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, dodatkowo strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). W okolicznościach przedmiotowej sprawy Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 255 P.p.s.a., wezwał skarżącą do nadesłania dokumentów, które miałyby uprawdopodobnić składane przez nią oświadczenia. Skarżąca nie zastosowała się do powyższego wezwania. Powyższe dokumenty były zaś niezbędne, gdyż w okolicznościach niniejszej sprawy za niewystarczające należy uznać oświadczenie skarżącej, że nie prowadzi ona gospodarstwa domowego wraz z mężem, skoro z nadesłanego przez nią zaświadczenia o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku podatkowym 2008 i 2009 wynika, że rozlicza się ona wspólnie ze swoim małżonkiem. Potwierdza to fakt pozostawania z nim we wspólnym gospodarstwie. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, iż należało wyjaśnić, jakimi środkami dysponuje mąż skarżącej, i czy ma on środki na zapewnienie wsparcia finansowego rodzinie. Poza tym, pomimo wezwania skarżąca nie przedstawiła również żadnych dokumentów mogących potwierdzić fakt rozdysponowania kwoty pochodzącej ze sprzedaży nieruchomości. Natomiast choroba męża, na którą skarżąca wielokrotnie się powołuje, nie stanowi okoliczności niemożliwej do udowodnienia, albowiem nawet w przypadku, gdy nie gromadził on dokumentacji medycznej z prowadzonego leczenia to mógł uzyskać do niej dostęp. Z kolei ustalenie rzeczywistego składu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie oraz wysokości osiąganych przez nie dochodów ma bezpośrednie przełożenie na ustalenie, czy nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto skarżąca nie wyjaśniła, jak ponosząc koszty utrzymania lokalu mieszkalnego w kwocie 641,14 zł jest w stanie utrzymać rodzinę z wykazywanego dochodu w wysokości 659,24 zł. Może to jedynie oznaczać, że skarżąca lub członkowie jej rodziny posiadają inne jeszcze źródła dochodu, nieujawnione w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, Sąd pierwszej instancji trafnie wywiódł, iż złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinna bowiem liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz członków jej rodziny, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku okoliczności. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.