I OSK 1133/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2139/10 odrzucającego skargę M. K. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2010., nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...]. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2009 r., nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie wydania nieruchomości położonej w obrębie B. Ł., gmina S. B., oznaczonej jako działka nr [...]. Skargę na postanowienie Ministra Infrastruktury wnieśli S. K. i M. K., domagając się jego uchylenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 listopada 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 2139/10, odrzucił skargę M. K. na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." uznając, że nie miała ona legitymacji do jej wniesienia. Sąd wskazał, że skarga M. K. jest niedopuszczalna, bowiem złożyła ją osoba nie będąca adresatem zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. Nie brała ona udziału w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, które skierowane było do S. K.. W ocenie Sądu pierwszej instancji tylko on, jako uczestnik postępowania egzekucyjnego i jako adresat postanowień organu obu instancji, ma interes prawny w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm..), do zaskarżenia postanowienia do Sądu. Od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2010 r. skargę kasacyjną złożyła M. K., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o przyznanie na rzecz radcy prawnego K. J. wynagrodzenia za zastępstwo prawne M. K. wykonane na zasadzie prawa pomocy za drugą instancję. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.): a) art. 33 § 1 w zw. z art. 106 § 3 P.p.s.a. przez pozbawienie M.K. możliwości wzięcia udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania (strony) wskutek niedopuszczenia z urzędu niezbędnego do określenia katalogu uczestników postępowania egzekucyjnego w administracji dokumentu upomnienia z dnia 3 sierpnia 2009 r.; b) art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. przez przedwczesne odrzucenie skargi w sytuacji, gdy postanowienie Ministra Infrastruktury wydane zostało z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. i nie miało przymiotu kompletnego materiału dowodowego; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.): a) art. 28 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez odmówienie przymiotu strony postępowania skarżącej pomimo istnienia bezpośredniego związku między sferą jej indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością; b) art. 28 K.p.a. w zw. z art. 18 w zw. z art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez odmówienie przymiotu strony postępowania skarżącej, pomimo istnienia bezpośredniego związku między sferą jej indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością; c) art. 28 w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez odmówienie przymiotu strony postępowania skarżącej pomimo braku w aktach sprawy dokumentu, z którego wynikałoby kto (wobec nieuregulowanego stanu prawnego działki [...]) faktycznie włada przedmiotową nieruchomością, a tym samym przedwczesne przesądzenie przez Sąd o braku przymiotu strony dla M. K. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Wojewoda Mazowiecki wystąpił zarówno do M. K. , jak i S.K. o wydanie nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 0,0303 ha, obręb B. Ł. na podstawie doręczonego im upomnienia nr 1 z dnia 3 sierpnia 2009 r. Zdaniem skarżącej, Sąd pomijając w sprawie ten dokument uchybił art. 106 § 3 P.p.s.a. Powołując się na art. 33 § 1 P.p.s.a. podniesiono, że skoro M. K.była adresatem wskazanego upomnienia, to tym samym była zobowiązaną w rozumieniu ustawy o egzekucji w administracji i brała udział w tymże postępowaniu egzekucyjnym mającym za przedmiot objętą sprawą nieruchomość, to z mocy prawa przysługiwał jej przymiot uczestnika postępowania na prawach strony. Skarżąca stwierdziła, iż nie można uznać, co założył Sąd, że o tym kto jest stroną postępowania egzekucyjnego w administracji, a kto nie, decyduje fakt, na kogo wystawiono i komu doręczono tytuł wykonawczy. Organ mógł bowiem pomylić się lub celowo wystawiać i doręczać tytuł na jednego ze zobowiązanych by uprościć procedurę egzekucji z nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 listopada 2011 r. przywrócił termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty podniesione w tej skardze mogły być uznane za usprawiedliwione. Wobec nie wystąpienia w sprawie przesłanek stwierdzenia nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., w pierwszej kolejności rozważeniu podlegały zarzuty oparte na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Za całkowicie chybiony uznać należało zarzut naruszenia art. 33 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym: "Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony." Przytoczona regulacja w żaden sposób nie może odnosić się do skarżącej M. K. Zaskarżone postanowienie wydane zostało bowiem w postępowaniu, które formalnie toczyło się wyłącznie z udziałem S. K. i był on jedynym adresatem kwestionowanego postanowienia. W oparciu o twierdzenie, że również M. K. – z uwagi na skierowanie do obojga małżonków upomnienia nr 1 z dnia 3 sierpnia 2009 r. – winna być stroną postępowania, w którym wydano zaskarżoną decyzję, skarżąca wystąpiła ze skargą kasacyjną na to postanowienie. Sytuacja procesowa M. K. jest więc odmienna od podmiotów, o których mowa w art. 33 § 1 P.p.s.a. Również zarzut naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. nie mógł być skuteczny już chociażby z tej przyczyny, że wspomniane upomnienie znajduje się w aktach sprawy. Za zasadny natomiast uznać należało zarzut dotyczący naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wskazano w art. 58 § 1 pkt 1-5 wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji, że brak przymiotu strony winien skutkować odrzuceniem wniesionej przez ten podmiot skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Brak przymiotu strony, a więc uprawnienia do złożenia skargi oceniony być musi jako brak przesłanki materialnej, której skutkiem jest oddalenie skargi, a nie jej odrzucenie (por. analogiczne stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 227/11, lex 1071206). Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie, bowiem uchybienie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi M. K. miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie winien w toku dalszego rozpoznania sprawy ze skargi M. K. i S. K. rozważyć w stosunku do M. K., czy jest ona podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 50 § 1 P.p.s.a. Sąd winien mieć przy tym na uwadze odrębność postępowania prowadzonego w oparciu przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) wynikające między innymi z art. 18 tej ustawy, zgodnie z którym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego mają w tym postępowaniu odpowiednie zastosowanie wyłącznie wówczas, jeżeli przepisy powołanej ustawy nie stanowią inaczej, co dotyczy także określenia podmiotów, którym przysługuje przymiot strony postępowania. Gdyby przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocena co do przysługiwania M. K. w niniejszej sprawie legitymacji skargowej dała negatywny dla skarżącej wynik, to jej skarga powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje wniosków dotyczących wynagrodzenia dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Wynagrodzenie dla takiego pełnomocnika za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 250 tej ustawy, przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.