IV SA/Wa 1880/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) marca 2010 roku nr (...) w przedmiocie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącej A. G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. IV SA/Wa 1880/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2010r. po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez A. G. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] stycznia 2010r. orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. L. z dnia [...] marca 1976r. W uzasadnieniu wskazano, że wymieniona wyżej decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. L. orzekała o uchyleniu decyzji Państwowej Komisji ds. Uwłaszczenia w L. Nr [...] z dnia [...] maja 1975r. jako nieważnej i stwierdzała, że Z. G. nie nabył z mocy prawa własności nieruchomości o obszarze 0,78 ha, położonej w R. Została ona wydana na podstawie art. 1 ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250). Stosownie do art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tj. Dz. U. z 2007r, Nr 231, poz. 1700) do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nie stosuje się przepisów kpa dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Oznacza to, że od dnia wejścia w życie tego przepisu tj. od dnia 1 stycznia 1992r. nie ma prawnej możliwości skutecznego wzruszenia w postępowaniach nadzwyczajnych decyzji wydanych na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r., a postępowanie w tego rodzaju sprawach należy umorzyć. Skargę do sądu administracyjnego wniosła A. G., podnosząc, że "oskarża" wymienionych z imienia i nazwiska urzędników Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że przerwali postępowanie nieważnościowe wszczęte przez innego urzędnika, jak również odsunęli tego pracownika od czynności. Dalej rozpatrzyli wniosek skarżącej w oparciu o art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Tymczasem wcześniej zażądano od niej postanowienia spadkowego po Z. G., co skarżąca wykonała występując ze stosownym wnioskiem do Sądu Rejonowego i składając postanowienie spadkowe do akt. Czekała na zawiadomienie o terminie rozprawy, tymczasem otrzymała decyzję o umorzeniu postępowania nieważnościowego. Wniosła o "anulowanie" wydanych decyzji i rozpatrzenie jej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w myśl art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt IV S.A./Wa 597/10) odrzucił skargę, uznając, że sprawa skargi na urzędników Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie należy do właściwości sądów administracyjnych, jako że zakres kognicji tych sądów wynika z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Tymczasem sprawa skargi na działania urzędników nie została w tym przepisie wymieniona. Wskutek skargi kasacyjnej wniesionej przez A. G. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 października 2010r. (sygn. akt II OSK 1894/10) uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. akt IV S.A./Wa 597/10). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że przedmiotem skargi wniesionej przez skarżącą była niewątpliwie decyzja administracyjna z dnia [...] marca 2010r., nie zaś działanie urzędników Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wobec tego sąd I instancji niezasadnie odrzucił skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś jedynie argumentację podniesioną przez stronę skarżącą. Przy czym reguła powyższa doznaje istotnej modyfikacji, która wynika z brzmienia art. 190 p.p.s.a., bowiem obecnie sąd I instancji proceduje w warunkach wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia uchylającego poprzednie rozstrzygnięcie wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Przywołany przepis stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z tego względu poza rozważaniem Sądu obecnie orzekającego pozostała kwestia przedmiotu zaskarżenia. W świetle bowiem przywołanego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga A. G. została wniesiona na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2010r. nr [...]. Badając zaś zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, iż przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przede wszystkim, jak wynika z samej treści decyzji będącej obecnie przedmiotem wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego, decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. L. z dnia [...] marca 1976r. wydana została jako orzeczenie w trybie nadzwyczajnym. Otóż jako podstawę prawną decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. L. z dnia [...] marca 1976r. przywołano art. 137 § 1 pkt 7 kpa. Na datę [...] marca 1976r., czyli dzień wydania inkryminowanej decyzji przepisów brzmiał następująco: "podlega uchyleniu jako nieważna decyzja, która zawiera wadę powodującą nieważność tej decyzji z mocy wyraźnego przepisu prawa". Organ zatem orzekał w trybie przepisów regulujących nadzwyczajne tryby wzruszania decyzji administracyjnej. Przepis art. 137 kpa odpowiadał w swojej konstrukcji obecnemu art. 156 kpa, wymieniającemu podstawy nieważności decyzji administracyjnej, nie przewidywał jedynie wydania orzeczenia stwierdzającego nieważność, lecz - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - uchylenie takiej decyzji jako nieważnej. Niezależnie jednak od sformułowania zawartego w ustawie, przywołany art. 137 kpa regulował tryb nadzwyczajny, jakim było postępowanie nieważnościowe. Natomiast przepisy ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych stanowiły jedynie normę prawa materialnego, która była oceniana w toku tego postępowania nadzwyczajnego. Z tych względów, w ocenie Sądu, decyzja Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. L. z dnia [...] marca 1976r. została wydana na podstawie przepisów kpa jako decyzja nieważnościowa, nie zaś na podstawie przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Te ostatnio przywołane przepisy nie stanowiły same w sobie podstawy prawnej wydania ocenianej decyzji, lecz zostały powołane z tego względu, iż organ rozstrzygając ówcześnie w przedmiocie nieważności zastosował art. 137 § 1 pkt 7 kpa, który odnosił się przepisu prawa. Czy zasadnie przepisy ustawy z dnia 26 października 1971r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych zostały powołane w omawianym orzeczeniu jest już odrębną kwestią, która winna zostać wyjaśniona i oceniona w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji, wydanej także w postępowaniu nieważnościowym w oparciu o art. 137 § 1 pkt 7 kpa. Z tych też względów decyzja, której stwierdzenia nieważności obecnie domaga się skarżąca nie została wydana na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971r, lecz w oparciu o art. 137 § 1 pkt 7 kpa. Powołany natomiast art. 63 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tj. Dz. U. z 2007r, Nr 231, poz. 1700) wyklucza prowadzenie postępowań nadzwyczajnych w stosunku do decyzji wydanych w oparciu o ustawę o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Tym samym organ wadliwie zastosował przepis prawa materialnego, mianowicie art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Minister zatem będzie zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji do Spraw Uwłaszczenia przy Prezydencie m. L. z dnia [...] marca 1976r., z jakim skutkiem jest już zupełnie odrębną kwestią. Niedopuszczalne będzie natomiast umorzenie postępowania z przyczyny wskazanej w zaskarżonej decyzji. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 wskazanej ustawy.