II SA/Łd 1113/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2010 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie uprawnienia do świadczenia pieniężnego - oddala skargę. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu wniosku K. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną wcześniejszą decyzję z dnia [...] roku, Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wniosku strony o rozpoznanie sprawy w trybie art. 155 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ prowadził już postępowanie administracyjne w sprawie przyznania K. D. uprawnienia do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z dnia 31 maja 1996 roku o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Postępowanie zostało zakończone decyzją z dnia [...] roku utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] roku o przyznaniu stronie świadczenia za okres od marca do sierpnia 1944 roku, łącznie 6 miesięcy. Strona nie skorzystała z przysługującego prawa złożenia skargi do sądu administracyjnego. W dniu [...] roku do organu wpłynęło pismo strony stanowiące wniosek o uchylenie decyzji w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku umorzył postępowanie w sprawie. Po rozpoznaniu wniosku K. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy własne wcześniejsze rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania. W motywach organ wyjaśnił, iż na wcześniejszym etapie postępowania K. D. wnosił już o zmianę decyzji w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. W tej sytuacji, w chwili obecnej mamy do czynienia ze sprawą już rozstrzygniętą decyzją ostateczną. Tożsamość sprawy administracyjnej istnieje w sytuacji, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż organ wydając kolejną decyzję na wniosek strony w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego orzekłby po raz drugi (w tym samym trybie) w tej samej sprawie administracyjnej. W dalszej części uzasadnienia organ napisał, iż przesłanką umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jest bezprzedmiotowość postępowania z jakiejkolwiek przyczyny, czyli z każdej przyczyny powodującej brak jednego z elementów materialnego stosunku w odniesieniu do jego strony podmiotowej lub przedmiotowej. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przedmiotem postępowania przewidzianego w art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego jest sprawa uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo. Złożenie w sprawie kolejnego wniosku w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, zdaniem organu, powinno prowadzić do umorzenia postępowania w sprawie. W skardze na powyższą decyzję K. D. wskazał, że na deportacji we Francji przebywał w okresie od marca 1944 roku do 26 października 1945 roku, zatem domaga się on przyznania stosownego świadczenia za okres 14 miesięcy, a nie 6 jak przyznał organ. Zdaniem skarżącego, przed ostatecznym zakończeniem wojny, zatem przed dniem 8 maja 1945 roku nie było szans na powrót do kraju. W znacznej części Europie nadal trwały działania wojenne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala. Oceniając legalność zaskarżonych decyzji Sąd zważył, że organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, ustalił stan faktyczny i wydał rozstrzygnięcia odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja o umorzeniu postępowania z wniosku o zmianę decyzji w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło stwierdzenie organu, iż skarżący już wcześniej składał na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego wniosek o zmianę tej samej decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznaniu skarżącemu uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji. Zgodnie z treścią art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zdaniem składu orzekającego, lektura dokumentów załączonych do akt administracyjnych jednoznacznie potwierdza stanowisko organu administracji. Okolicznością poza sporem jest fakt, iż skarżący już w roku 2005 wystąpił z wnioskiem o zmianę decyzji przyznającej mu uprawnienie do świadczenia pieniężnego w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosek ten został załatwiony przez organ w drodze decyzji z dnia [...] roku o odmowie zmiany decyzji przyznającej uprawnienie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy własne wcześniejsze rozstrzygnięcie datowane na dzień [...] roku. Decyzja ta jest ostateczna i nie była zaskarżona do sądu administracyjnego. Mimo ostatecznego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, skarżący na tej samej podstawie prawnej, jeszcze dwukrotnie wnosił o zmianę decyzji przyznającej mu świadczenie pieniężne z tytułu deportacji. W treści wszelkich pism skierowanych do organu w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego argumentacja skarżącego była identyczna. Wobec tego Sąd uznał, że rozstrzygnięcie organu o umorzeniu postępowania jest prawidłowe. Stosownie do art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Instytucję umorzenia postępowania wiąże się z powstaniem trwałej i nieusuwalnej przeszkody w kontynuacji postępowania, zastojem trwałym i ostatecznym postępowania. Przepis art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego kładzie jednak akcent nie na przeszkodę w prowadzeniu postępowania, lecz na bezprzedmiotowość, czyli brak przedmiotu postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem. Przenosząc te ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że jak już podkreślono powyżej, w sprawie nie ma przedmiotu postępowania, gdyż sprawa z wniosku skarżącego zgłoszonego w tym samym trybie i z tym samym uzasadnieniem została już rozpoznania w sposób ostateczny. Jest to okoliczność bezsporna. Stwierdzenie braku przedmiotu postępowania, obliguje organ administracji do umorzenia tegoż postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż zagadnienie podniesione w skardze nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. Zaskarżony w sprawie akt to decyzja o umorzeniu postępowania, zatem formalne zakończenie sprawy. Organ nie badał sprawy merytorycznie. Skarżący tymczasem zarówno w treści wniosku inicjującego postępowanie administracyjne, jak i w uzasadnieniu skargi, kontestuje końcową datę deportacji przyjętą przez organ w decyzji o przyznaniu mu uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Organ przyjął, że deportacja zakończyła się w maju 1945 roku, czyli wraz z datą zakończenia II wojny światowej. Tymczasem skarżący, z deportacji powrócił dopiero w październiku 1945 roku i z tego powodu domaga się przyznania mu świadczenia pieniężnego do tej daty. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sądów administracyjnych, datą końca okresu deportacji, a więc przymusowego wywiezienia z terytorium Polski, jest data oficjalnego zakończenia działań wojennych, nie zaś data wyzwolenia miejscowości, w której skarżący, wraz z rodzicami, przebywał bądź data powrotu do kraju (por. np. wyroki NSA z dnia 8 października 2009 roku, II OSK 1703/08, Lex Nr 573604; z dnia 23 stycznia 2009 roku, II OSK 1456/08, Lex Nr 515990; z dnia 6 czerwca 2008 roku, II OSK 396/07, Lex Nr 471531; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 maja 2009 roku, II SA/Bk 147/09, Lex Nr 558694 i inne). Konkludując rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. K.O.