II SA/Rz 813/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska /spr./ Sędziowie SO (del.) Anna Bembenek WSA Grzegorz Panek Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Gminy Miasto [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] Wojewoda [...] działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] orzekającą w pkt 1 i 2 o zwrocie odpowiednio na rzecz K. W. i J. W. prawa własności nieruchomości położonych w R. obr. [...] oznaczonych jako działka nr 520 o pow. 0,0427 ha i nr 519 o pow. 0,0464 ha stanowiących własność Gminy Miasta [...], w pkt 3 i 4 odpowiednio o ustaleniu i zwrocie przez w/w osoby odszkodowania za zwrot prawa własności działek w kwocie 15 386 zł. i 16721 zł. oraz w pkt 5 o ustaleniu i zwrocie przez nie odszkodowania za ogrodzenia znajdujące się na tych działkach - odpowiednio 3758 zł. i 4963 zł. Orzekając o zwrocie przedmiotowych nieruchomości organ I instancji wskazał w uzasadnieniu swojej decyzji, że pomimo upływu ponad 20 lat, nie zrealizowano na nich celu na jaki zostały wywłaszczone, tj. nie rozpoczęto realizacji II-go etapu budowy szkoły podstawowej w postaci hali sportowej. Budowy nigdy nie rozpoczęto, a obecnie działki są zagospodarowane jako koszony trawnik i przebiega przez nie ogrodzenie szkoły (teren przy szkole poszerzono poprzez przesunięcie lub wybudowanie nowego ogrodzenia). Od decyzji Starosty z dnia [...] marca 2010 r. odwołanie wniósł działający w imieniu Gminy Miasta [...] Prezydent tego Miasta. Zarzucił w nim, że organ błędnie ocenił, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, ponieważ teren znajdujący się w granicach ogrodzenia jest wykorzystywany przez szkołę. W wyniku rozpatrzenia odwołania Wojewoda [...] wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, uznając ją za zgodną z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Bezsporne w sprawie jest, że aktami notarialnymi z dnia 16 marca 1988 r. zawartymi w trybie art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) K. W. i J. W. zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości oznaczone odpowiednio jako działki nr 81 i 110 położone w R. z przeznaczeniem pod budowę hali sportowej przy Zespole Szkół Nr [...] przy ul. W. W toku postępowania administracyjnego ustalono też, że spadek po J. W. nabyła w całości J. W., wywłaszczone działki nr 81 i 110 zmieniły oznaczenie odpowiednio na nr 520 i 519, a ich własność przeszła na Gminę Miasto [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1995 r. Przytaczając treść art. 137 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami określającego przesłanki uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia Wojewoda podtrzymał ustalenia Starosty, że cel nabycia nieruchomości w postaci budowy hali sportowej nie został zrealizowany. Właściwie zatem organ I instancji orzekł o ich zwrocie. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut Gminy Miasta [...], że wywłaszczone nieruchomości znajdują się w granicach ogrodzenia szkoły i są przez nią wykorzystywane. Ogrodzenie z metalowymi przęsłami na podmurówce przebiega przez środek obydwu działek. Działka nr 519 w części ogrodzonej utwardzona jest betonowymi płytami i stanowi parking, na pozostałej znajduje się koszony trawnik. Działka nr 520 porośnięta jest trawą i czterema kilkuletnimi wierzbami. Taki sposób zagospodarowania nie stanowi przeszkody do zwrotu, gdyż nie ma on charakteru trwałego. Odnosząc się do zarzutu wadliwości całości decyzji Wojewoda nie dopatrzył się również błędów w części dot. wyliczenia zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oraz nakładów związanych z budową ogrodzenia. Decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie Gmina Miasto [...] wnosząc o jej uchylenie w całości i zarzucając jej naruszenie art. 216 ust. 2 pkt 3 w/z z art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżąca Gmina podniosła, że nieruchomości zbyte aktem notarialnym na podstawie art. 8 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie są nieruchomościami wywłaszczonymi, co wynika m.in. z wyroku NSA z dnia 20 listopada 2008 r. I OSK 1507/07 i uchwały SN z dnia 24 września 1992 r. III AZP 11/92; umowy dotyczące nabycia nieruchomości na cel publiczny zawarte w czasie obowiązywania tej ustawy nie mogą być traktowane jako prowadzące w istocie do wywłaszczenia. Ponadto strona skarżąca wskazała na błędne, wydane bez podstawy prawnej orzeczenie organu I instancji w zakresie ustalonego w pkt 3, 4, i 5 terminu zapłaty odszkodowania (płatnego jednorazowo w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna); organy orzekające o zwrocie nie mają kompetencji w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda powołując się na wyjaśnienia przedstawione w zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty wniósł o jej oddalenie, ponawiając zawartą w nich argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie bezspornym między stronami jest że nieruchomości, których postępowanie dotyczy zostały nabyte przez Skarb Państwa aktami notarialnymi z dnia 16 marca 1988 r. Rep. A numer [...] i Rep. A numer [...] w oparciu o treść art. 8 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz. U. nr 22, poz. 99/, jako niezbędne pod budowę II etapu szkoły podstawowej i na ten cel mogły być wywłaszczone. Z opisu koncepcji zagospodarowania terenu z 1989r oraz aneksu do planu realizacyjnego hali sportowej szkoły podstawowej II etapu realizacji wynika, że etap ten miał polegać na budowie hali sportowej. Rozpoznając wniosek K. W. i J. W. z dnia 6 lipca 2009 r. o zwrot wywłaszczonych działek nr 519 i nr 520 orzekające w sprawie organy przeprowadziły postępowanie administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz. U. z 2004r Nr 261, poz. 2603 ze zm./. Artykuł 136 ust. 3 tej ustawy stanowi o uprawnieniu poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego do żądania zwrotu wywłaszczone nie ruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu 137 ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, zawiera ustawową definicję zbędności wskazując, że wywłaszczoną nieruchomość można uznać za zbędną w sensie faktycznym wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany . Przepis zaś art. 137 ust. 2 stanowi, że w przypadku upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel wywłaszczenia zrealizowany został tylko na części wywłaszczone nie ruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Wbrew twierdzeniom skarżącej , na podstawie art. 216 ust. 2 pkt. 3 przytoczone wyżej przepisy stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz. U. z 1991rNr 30, poz. 127 ze zm./. Z akt sprawy wynika, że cel na jaki wywłaszczono działki /obecnie nr 519 i 520 położony w obr. [...] nie został zrealizowany. Dokonane w toku postępowania administracyjnego ustalenia doprowadziły do doprecyzowania celu wywłaszczenia - budowa hali sportowej, która nie została zrealizowana. O niezrealizowaniu celu wywłaszczonych działek nr 519 i nr 520 pod kątem realizacji hali sportowej przesądza również protokół końcowy odbioru i przekazanie obiektu do eksploatacji z dnia 31 sierpnia 1988r podczas gdy przewidywany termin ukończenia realizacji obiektu przewidziany był na dzień 31 sierpnia 1990 r. Orzekające w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości organy przeprowadzając w dniu 10 września 2009 r. oględziny na działkach będących przedmiotem wniosku o zwrot nieruchomości ustaliły, że działki te są częściowo zagrodzone ogrodzeniem na podmurówce z metalowymi przęsłami, przebiegającym przez środek obu działek. Działka nr 519 w części wyłożona jest płytami betonowymi i służy za parking, w pozostałej części jest porośnięta trawą. Działka nr 520 w całości jest porośnięta trawą i w tej części znajdują się cztery kilkuletnie wierzby. Okoliczności te, zdaniem organu przemawiają za oceną zbędności tych działek albowiem cel na jaki zostały wywłaszczone nie został zrealizowany, zaś urządzenie tych działek w chwili obecnej nie jest trwałe a tym samym nie stoi w sprzeczności z decyzją o zwrocie tej nieruchomości. W ocenie Sądu nie można orzekającym w tym zakresie organom zarzucić naruszenia prawa albowiem nie ulega wątpliwości, że cel na jaki dokonano wywłaszczenia przedmiotowych działek nie został zrealizowany. Nie można również przyjąć zmiany celu czy modyfikacji celu wywłaszczenia jeżeli zagospodarowaniem tego terenu jest prowizoryczne /ułożone płyty betonowe/ czy też nietrwałe, do jakich można zaliczyć ogrodzenie na podmurówce betonowej. Za takim stanowiskiem przemawia liczne orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego i godnym przytoczenia jest teza Sądu Najwyższego wyrażona w wyroku z dnia 23 lutego 2007 r. III CSK 391/06, z której wynika, że zbędność nieruchomości wywłaszczonej pod rządami przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości należy oceniać przez pryzmat charakteru inwestycji, z powodu której doszło do wywłaszczenia i charakteru inwestycji, która ma być zrealizowana zamiast zamierzonej lub też obok niej. Nie znajduje uzasadnienia zarzut skarżącej w przedmiocie ustalania zakresu stosowania art. 216 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami gdyż treść tego przepisu jest jednoznaczna, zaś powołane w skardze orzecznictwo na poparcie stanowiska dotyczyło stanu prawnego sprzed 22 września 2004 r., zmienionego ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw /Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492/. Przepisami tej ostatniej ustawy został, między innymi dodany przepis art. 216 ust. 2 pkt. 3 uwzględniający przepisy rozdziału 6 działu III odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wydając zaskarżoną decyzję orzekające w sprawie organy prawidłowo zastosowały przepisy art. 140 ust. 1 , ust. 2 i ust. 6 , art. 141 oraz art. 142 ustawy o gospodarce nieruchomościami i prawidłowo ustaliły wysokość odszkodowania za zwrot prawa własności nieruchomości zarówno oznaczonej jako działka nr 519 jak i działka nr 520, o czym również świadczy brak zastrzeżeń do tej wyceny. Nie mniej w ocenie Sądu organ, jak to słusznie zarzuca skarga nieprawidłowo ustalił terminy zapłaty odszkodowania określając je jako płatne w okresie 30 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. Takie określenie daty wykonania decyzji pozostaje w sprzeczności z treścią art. 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami z którego wynika, że w sprawach o których mowa w przepisach działu III, z wyłączeniami które nie mają zastosowania w rozpoznawanej sprawie, wykonanie decyzji następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. Uchybienie to, jako niestanowiące zasadniczej kwestii zaskarżonego rozstrzygnięcia, w ocenie Sądu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Dodatkowo za takim stanowiskiem przemawia zdanie 2 przywołanego wyżej przepisy art. 9 ustawy który stanowi, że w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tych sprawach organ, który wydał decyzję, wstrzymuje z urzędu jej wykonanie, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Takie postanowienie w rozpoznawanej sprawie zostało wydane.. Z przyczyn wyżej naprowadzonych Sąd działając na podstawie art. 151 przywołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.