II OSK 766/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-07-06
Skład orzekający: Alicja Plucińska - Filipowicz, Maria Czapska - Górnikiewicz, Jerzy Krupiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, a w szczególności jego Zarząd, jest organem administracji publicznej właściwym do rozpoznania wniosku o zwrot opłaty recyklingowej i czy możliwe jest wniesienie skargi na bezczynność tego organu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że Zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie jest organem administracji publicznej nawet w znaczeniu funkcjonalnym i nie posiada kompetencji do rozpoznania wniosku o zwrot opłaty recyklingowej. Skarga na bezczynność tego organu jest zatem bezzasadna. Wniosek o zwrot opłaty powinien być rozpoznany przez sam Fundusz jako podmiot publiczny, a nie przez jego wewnętrzne organy. WSA błędnie zobowiązał Zarząd Funduszu do rozpoznania wniosku, co skutkowało uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
M. P. złożyła wniosek o zwrot opłaty recyklingowej uiszczonej za pojazdy marki Nissan Micra i Opel Agila do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Fundusz nie wydał decyzji administracyjnej, a jedynie przesłał pismo wyjaśniające, co skarżąca uznała za bezczynność organu. Skarżąca wniosła skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który zobowiązał Zarząd Funduszu do rozpoznania wniosku. Fundusz zaskarżył ten wyrok do NSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten sąd; odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 lipca 2011 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz /spr./ sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz sędzia del. NSA Jerzy Krupiński Protokolant Kamil Buliński po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2011 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska I Gospodarki Wodnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SAB/Wa 158/10 w sprawie ze skargi M. P. na bezczynność Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska I Gospodarki Wodnej w przedmiocie opłaty recyklingowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
II OSK 766/11 U z a s a d n i e n i e
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SAB/Wa 158/10 po rozpoznaniu skargi M. P. na bezczynność Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w przedmiocie rozpoznania wniosku o zwrot opłaty recyklingowej zobowiązał Zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 20 stycznia 2010 roku o zwrot przedmiotowej opłaty w terminie trzydziestu dni od otrzymania prawomocnego "odpisu" wyroku wraz z aktami sprawy.
W uzasadnieniu wyroku podano, że skarżąca złożyła wniosek o zwrot przedmiotowej opłaty uiszczonej za pojazdy marki Nissan Micra i Opel Agila podnosząc, że w jej ocenie przepisy w zakresie obowiązku uiszczenia przedmiotowej opłaty pozostają w sprzeczności z przepisami prawa wspólnotowego. Odpowiedź skierowaną do skarżącej wyjaśniającą, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku, podpisał ekspert Departamentu Księgowości i Rozliczeń w Biurze Funduszu. Skarżąca w związku z tym wniosła zażalenie do Ministra Środowiska na niezałatwienie jej wniosku przez wydanie decyzji administracyjnej co powoduje bezczynność organu.
Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podniosła, iż do dnia złożenia skargi "nie otrzymała żadnej decyzji" w sprawie zwrotu.
W odpowiedzi na skargę wskazano, iż Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie jest właściwy do zwrotu opłaty, jest bowiem jedynie jej beneficjentem. Nie jest przy tym organem administracji, a żaden z jego ustawowo powołanych organów nie jest kompetentny do orzekania w tym przedmiocie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Brak jest przy tym merytorycznych przesłanek do dokonania zwrotu wpłaconej opłaty, zaś odpowiedź merytoryczna na żądanie skarżącej została faktycznie udzielona pismem z dnia 10 lutego 2010 r. Tym samym skarga powinna być oddalona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną.
Sąd I instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 1608/09 wskazujący, iż zwrot wypłaty dokonanej na rachunek Funduszu jako wynikającej ze zobowiązania o charakterze publicznoprawnym /art. 12 ust. 2 ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji/ stanowi sprawę z zakresu administracji publicznej. Niezałatwienie takiej sprawy w terminie daje więc prawo wniesienia skargi na bezczynność do wojewódzkiego sądu administracyjnego w związku z art. 3 pkt 4 i 8 ppsa.
W ocenie Sądu I instancji, pomimo znowelizowana regulacji funkcjonowania Funduszu ustawą z dnia 20 listopada 2009 r. o zmianie ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw /Dz. U. Nr 216, poz. 1664/ nie wpływają na aktualność oceny dokonanej w powyższym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Treść nowoprzyjętych regulacji prawnych, jeżeli chodzi o funkcjonowanie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w kwestiach istotnych, pozostaje bez zmian.
W ocenie Sądu nie jest trafny wyrażony w powyższym orzeczeniu pogląd, iż organem administracji w znaczeniu funkcjonalnym pozostającym w bezczynności może być Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jako państwowa osoba prawna, gdyż atrybut osobowości prawnej wydaje się mieć wyłącznie wpływ na podmiotowość w sferze określonych praw i obowiązków w zakresie stosunków cywilnoprawnych. Czynności z zakresu administracji publicznej mogą natomiast wykonywać wyłącznie organy Funduszu powołane do wykonywania określonych funkcji publicznych w świetle stosownych aktów normatywnych. Zdaniem Sądu publicznoprawne zadania Funduszu są wykonywane odpowiednio przez Radę Nadzorczą i Zarząd /art. 300c ust. 1/ przy czym określone kompetencje przypisano również Prezesowi Funduszu /art. 50i ust. 16-18, art. 400l ust. 1/. Spośród nich tylko niektóre mają charakter władczy. Należy do nich dysponowanie środkami publicznymi, gdy z mocy przepisu szczególnego nie wynika, iż odbywa się to w innej formie niż władcza /np. zawarcie umowy/. Wniosek o rozdysponowanie wpływów przez dokonanie zwrotu opłaty należy do rozpoznania przez Zarząd Funduszu w myśl art. 400k ust. 1 pkt 3/. Potwierdził to obecny na rozprawie pełnomocnik organu, któremu udzielone pełnomocnictwo opiewało na reprezentowanie Funduszu obejmujące także reprezentowanie jego organu - Zarządu/. Organem administracji "o charakterze funkcjonalnym, gdy chodzi o dysponowanie środkami publicznymi /z wyjątkiem przypadków zastrzeżonych dla Rady Nadzorczej - co w niniejszej sprawie nie ma miejsca/ jest Zarząd Funduszu." Usytuowanie Funduszu, jako państwowej osoby prawnej w ocenie Sądu w strukturze podmiotów publicznych przyrównać można np. do statusu jednostek samorządu terytorialnego, którego organy są właściwe do załatwienia sprawy. Wniosek o zwrot opłaty musi być w pierwszym rzędzie rozstrzygany przez Zarząd Funduszu, który proceduje na posiedzeniach poprzez podejmowanie uchwał większością głosów /( 5 ust. 1 i ( 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie nadania statutu Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej /Dz. U. Nr 96, poz. 865/. Rozpoznanie wniosku powinno nastąpić poprzez przyjęcie aktu z zakresu administracji publicznej /uchwały/ a nie w formie czynności materialno-technicznej zwrotu opłaty. W tym zakresie Sąd I instancji nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II OSK 1608/09, jakoby przedmiotem skargi mogło być ewentualne pozostawanie w zwłoce w dokonaniu czynności materialno-technicznej zwrotu opłaty. Podlega zaskarżeniu wyłącznie nie podjęcie stosownej uchwały przez kompetentny organ. Jednocześnie przy tym Sąd I instancji opowiedział się za tym, że uchwała taka nie ma charakteru decyzji administracyjnej, gdyż musiałoby to wynikać z regulacji normatywnej wskazującej organ właściwy do orzekania w sprawie w konkretnej formie. Zasadnie w skardze wskazuje się na bezczynność organu. Wprawdzie w rozumieniu art. 3 ( 2 pkt 8 ppsa bezczynność występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana a w szczególności, czy bezczynność organu została spowodowana zawinioną lub niezawinioną przyczyną w ich podjęciu lub dokonaniu, leżącą po stronie organu. Nie ma wprawdzie szczegółowej regulacji określającej termin dokonania czynności z zakresu administracji publicznej w rozpoznawanym przypadku, czyli podjęcia przez Zarząd Funduszu uchwały w przedmiocie wniosku skarżącej, nie można jednakże stąd wywodzić, iż nie jest możliwe, aby wykonujący funkcję organ administracji - Zarząd Funduszu - pozostawał w bezczynności. Tego rodzaju wykładnia pozostawałaby w oczywistej sprzeczności z zasadami państwa prawnego /art. 2 Konstytucji RP/ i pozbawiałaby stronę należytej ochrony przed dowolnością działania organów. Zadaniem sądu jest ocena działania organu przez pryzmat zachowania "terminu rozsądnego", to jest czasu, który przy prawidłowym, bieżącym dokonywaniu czynności prawnych czy faktycznych jest niezbędny.
Sąd I instancji uznał, że wniosek skarżącej ze stycznia 2010 roku nie został załatwiony, bowiem nie można za załatwienie tego wniosku potraktować pisma skierowanego do skarżącej, podpisanego przez pracownika aparatu administracyjnego Funduszu /eksperta/. Bezzasadne jest natomiast twierdzenie skargi, że powinna być w sprawie wydana decyzja administracyjna.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie podnosząc zarzuty naruszenia:
1/ prawa materialnego, to jest:
a/ art. 400k ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska /tekst jednolity z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm./ poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż jest on przepisem stanowiącym normę kompetencyjną do dokonania poprzez Zarząd Narodowego Funduszu czynności o charakterze władczym w zakresie zwrotu opłaty recyklingowej,
b/ art. 401 ust. 7 pkt 9 oraz art. 401c ust. 9 ww. ustawy poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do ustalenia w zaskarżonym wyroku, iż "rozdysponowanie wpływów" następuje również poprzez zwrot opłaty recyklingowej podczas, gdy opłata ta stanowi przychód Funduszu, zaś jego środki mogą być przeznaczane na enumeratywnie wymienione w ustawie działania i przedsięwzięcia w zakresie ochrony środowiska i gospodarki wodnej, nie zaś na "zwroty",
c/ tytułu VII ustawy Prawo o ochronie środowiska, w szczególności art. 376 oraz art. 386 poprzez niezastosowanie, co doprowadziło do ustalenia, że Narodowy Fundusz jako instytucja ochrony środowiska, wyraźnie przez ustawodawcę wyłączona z kręgu organów administracji publicznej, został zrównany z organami ochrony środowiska, co skutkowało ustaleniem Sądu I instancji, iż jest podmiotem posiadającym kompetencje do załatwienia spraw w ramach sprawowanego władztwa administracyjnego,
2/ prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
a/ - art. 58 ( 1 ppsa poprzez jego niezastosowanie w związku z błędną wykładnią art. 400c ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska oraz błędną wykładnią art. 400k ust. 1 pkt 4 tej ustawy, co doprowadziło do wydania wyroku uwzględniającego skargę, która podlegała odrzuceniu ze względów podmiotowych w związku z art. 386 ww. ustawy: Sąd orzekł o bezczynności Zarządu Narodowego Funduszu, któremu żadna norma prawa materialnego nie przypisuje kompetencji organu administracji publicznej, co więcej sam Narodowy Fundusz wolą ustawodawcy statuuje się obok organów ochrony środowiska, nie będąc jednym z nich,
b/ art. 51 ( 1 pkt 6 ppsa poprzez jego niezastosowanie w związku z błędną wykładnią art. 400k ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz nie zastosowaniem art. 401 ust. 7 pkt 9 i art. 401 c ust. 9 tej ustawy, co doprowadziło do uwzględnienia skargi, która podlegała odrzuceniu ze względu na brak obowiązku w zakresie rozpatrzenia wniosku o zwrot opłaty recyklingowej.
Z ostrożności procesowej na wypadek nieuznania przez NSA powyższego stanowiska w zakresie podstaw do odrzucenia skargi dodatkowo podniesiono zarzuty:
1/ naruszenia art. 149 ppsa poprzez zastosowanie tego przepisu jako samodzielnej podstawy do stwierdzenia obowiązku "rozpoznania wniosku skarżącej’, bez wskazania normy prawa materialnego,
2/ naruszenie art. 133 ( 1 ppsa poprzez pominięcie udzielenia przez Narodowy Fundusz odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 10 lutego 2010 r. czego konsekwencją było przyjęcie, że sprawa w ogóle nie została załatwiona a więc wystąpiła bezczynność w sytuacji, gdy nie istnieje żadna norma prawa, która regulowałaby kwestie związane z terminem i sposobem rozpatrzenia wniosku o zwrot opłaty recyklingowej, co przyznaje sam Sąd I instancji.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wywodzi się, iż Narodowy Fundusz nie ma legitymacji materialnej w zakresie zwrotu przedmiotowej opłaty z czym wiąże się również brak legitymacji procesowej w niniejszej sprawie. W doktrynie wyrażany jest pogląd, że zewnętrzny akt administracyjny o charakterze władczym musi być oparty na szczegółowym upoważnieniu ustawowym. Pojęcie kompetencji odróżnia się przy tym od pojęcia zadań czy zakresu działania organu administracji publicznej. Z określenia zadań nie wynika automatycznie upoważnienie /kompetencja/ do podejmowania określonych czynności lub aktów. Samo określenie zakresu działania organu nie może też stanowić podstawy do działań władczych organu administracji. Narodowy Fundusz jest państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych utworzoną na podstawie ustawy Prawo ochrony środowiska w celu wykonywania określonych zadań. Żaden z przepisów nie nadaje Narodowemu Funduszowi statusu organu administracji publicznej. Realizuje on wprawdzie zadania o charakterze publicznoprawnym, jednak nie został upoważniony przez normy prawne do podejmowania określonych czynności lub aktów stanowiących podstawę do działań władczych jako organ administracji w przedmiocie zwrotu opłaty recyklingowej. Tym bardziej Zarząd Narodowego Funduszu, będący organem wykonawczym osoby prawnej, nie może być uznany za organ administracji publicznej nawet w znaczeniu funkcjonalnym. Nie można przyjmować zasady domniemania kompetencji publiczno-prawnej, jeżeli przepisy ustawowe w tym względzie milczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowi jednak, iż wszystko, co publiczne jest administracją, wbrew powszechnie przyjętym zasadom prawa. Powołany przez Sąd I instancji wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 1608/09 jest rozstrzygnięciem w konkretnej, indywidualnej sprawie, które nie powinno być traktowane jako podstawa prawna rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej. Okoliczność, iż przedmiotowa opłata jest przychodem Narodowego Funduszu, którym tenże gospodaruje nie uzasadnia przyjęcia, że ma on również obowiązki administracyjne w kwestii zwrotu opłaty. Brak jest podstaw do poczynienia takiej analogii, jakiej dokonał Sąd I instancji, w kwestii przyrównania do działalności organów samorządowych. Niedopuszczalna jest też skarga na bezczynność w niniejszej sprawie, gdy zwrot opłaty nie jest obowiązkowy w rozumieniu przepisów ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz ustawy - Prawo ochrony środowiska.
Z tych względów w skardze kasacyjnej wnosi się o uchylenie zaskarżonego wyroku i odrzucenie skargi w trybie art. 189 w zw. z art. 58 ( 1 pkt 6 ppsa.
Skoro ustawa nie przewiduje formy w jakiej następuje rozpatrzenie wniosku o zwrot opłaty recyklingowej, to każda odpowiedź pisemna skierowana do strony czy też doręczona jej za pośrednictwem sądu, musi być uznana za dopuszczalną i wystarczającą z punktu widzenia oceny, czy organ pozostaje w bezczynności. Tym samym pismo z dnia 10 lutego 2010 r. stanowiące odpowiedź na wniosek skarżącej, załatwiło sprawę. Niespornie w tych sprawach nie ma zastosowania Kodeks postępowania administracyjnego. Narodowy Fundusz nie pozostawał więc bezczynny, zaś nie usatysfakcjonowanie skarżącej uzyskaną odpowiedzią nie może być traktowane jako wystąpienie bezczynności.
Odpowiedź na skargę kasacyjną wniosła M. P. wnosząc o jej oddalenie. Jeżeli Narodowy Fundusz uznał się niewłaściwy w sprawie, to powinien wniosek skarżącej przekazać organowi właściwemu. W ocenie skarżącej nie uzyskała ona w ogóle odpowiedzi na swój wniosek od Narodowego Funduszu, stąd twierdzenie, iż nie było bezczynności, jest bezpodstawne. Skarżącej nie jest znana kwestia, czy rzeczoznawca M. N., który podpisał pismo skierowane do niej, był do tego upoważniony.
Obecny na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie podtrzymał zarzuty skargi kasacyjnej i jej wnioski. Podniósł, iż żądanie skarżącej dotyczące zwrotu uiszczonej opłaty recyklingowej w ogóle nie może być załatwione jako sprawa administracyjna, bowiem skarżąca w tej kwestii może się zwrócić wyłącznie do sądu powszechnego. Na tę okoliczność złożył pismo Ministerstwa Ochrony Środowiska z dnia 5 maja 2010 roku.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, chociaż nie wszystkie wnioski w niej podniesione są uzasadnione.
W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien był szczegółowo przeanalizować wniosek skarżącej, który w jego ocenie spowodował wszczęcie sprawy przed Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz rozpoznać zawarte w nim żądanie stosownie do jego treści. We wniosku tym, jednoznacznie skarżąca żąda zwrotu uiszczonej na rzecz tego Funduszu, w ocenie skarżącej nie znajdującej oparcia w przepisach prawa, opłaty recyklingowej. Dalsze działania skarżącej, a to zwrócenie się do Ministra Ochrony Środowiska, a następnie ze skargą na bezczynność Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, świadczą o tym, że skarżąca domaga się zwrotu przedmiotowej opłaty jako świadczenia o charakterze publicznoprawnym przez podmiot publiczny będący dysponentem środków, do których należy ta opłata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny jednakże nie rozpoznał skargi zgodnie z jej treścią, a także zgodnie z wnioskiem skarżącej zawierającym stosowne żądanie skierowane pod adresem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, lecz w istocie bez jakiejkolwiek podstawy prawnej dokonał własnych ustaleń co do tego, iż to żądanie powinno być rozpoznane przez Zarząd tego Funduszu, tylko z tej przyczyny, iż ustawowo została uregulowana organizacja wewnętrzna Funduszu i kompetencje poszczególnych wewnętrznych jego organów. Ustawowo również określa się, że przedsiębiorstwem kieruje jego dyrektor, a z tej przyczyny nie można uznać, że wewnętrzny organ, dyrektor przedsiębiorstwa, jest tym podmiotem, do którego są kierowane żądania czy roszczenia innych podmiotów, a nie do przedsiębiorstwa. Czynienie w tym zakresie odniesień do organów samorządowych jest całkowicie nieprawidłowe. Jeżeli bowiem ustawą wskazuje się, iż w pewnych sprawach jest właściwy do rozstrzygania np. wójt, burmistrz czy prezydent, to dlatego tylko, iż ustawodawca czyni ten z natury rzeczy wewnętrzny organ wykonawczy gminy jednocześnie organem administracji publicznej mającym własne kompetencje do załatwiania określonych również ustawowo spraw /jest tzw. nośnikiem kompetencji/. Nie można natomiast takiego rozwiązania ze sfery prawa administracyjnego przenosić ani wprost, ani też odpowiednio, na kwestię funkcjonowania Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz jego wewnętrznych organów. Twierdzenie przy tym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż to Zarząd Funduszu podejmuje uchwałę w sprawie rozpoznania wniosku skarżącej a ta uchwała nie jest decyzją administracyjną ani też czynnością administracyjną, lecz pewnym nienazwanym w prawie administracyjnym aktem nie może być w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaakceptowane.
Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni natomiast podziela stanowisko wyrażone w wyroku tego Sądu z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 1608/09, w którym wskazano jako organ właściwy do rozpoznania wniosku w sprawie zwrotu opłaty recyklingowej pełniący w tym zakresie funkcję podmiotu publiczno-prawnego Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Także jako w pełni zasadne i mogące stanowić w niniejszej sprawie wzorzec, jest stanowisko wyrażone w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 dotyczące wprawdzie żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, iż kierowane do organu żądanie zwrotu tej opłaty uiszczonej w oparciu o określony przepis prawa materialnego, organ ten załatwia w formie aktu lub czynności. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, iż to w istocie od woli uprawnionego zależy, czy skieruje swoje żądanie na drogę postępowania sądowego /sprawa cywilna przed sądem powszechnym/, czy też na drogę administracyjnoprawną, to jest do właściwego organu administracji publicznej.
Wprawdzie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie jest ze względu na jego kompetencje co do zasady organem administracji publicznej, jednakże powierzono mu ustawowo niektóre zadania o charakterze publicznoprawnym, które dotyczą tego, iż jest dysponentem środków kierowanych na ten Fundusz a skoro tak, to tylko do tego podmiotu mogą być adresowane wnioski takie, jak w niniejszej sprawie. Ani przed Sądem I instancji ani też przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie twierdzi się, iż mógłby być to inny podmiot publicznoprawny, a jedynie podnosi, że żądanie skarżącej może być realizowane wyłącznie na drodze sądowej. Należy jednak w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznać za niedopuszczalne, aby pozbawiać stronę możliwości wyboru drogi /sądowej czy też administracyjnej/, jak to w istocie wskazano w cytowanym wyroku NSA z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 1608/09, oraz w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powołanej pomocniczo, który i w tym zakresie skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela.
Powołując w skardze kasacyjnej odpowiednie przepisy prawa materialnego, to jest ustawy Prawo ochrony środowiska słusznie twierdząc, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej nie jest wprawdzie jednostką ochrony środowiska, jest to bowiem wyodrębniony Fundusz celowy gromadzący środki i dysponujący środkami na cele ochrony środowiska, jednakże pełni w Państwie ważną funkcję podmiotu publicznego /a nie prywatnego/, w związku z czym nie dostrzeżono, iż o tym, że przedmiotowa sprawa w zależności od treści żądania wnioskodawcy, może podlegać załatwieniu w drodze administracyjnej. Słuszne jest natomiast takie stanowisko, iż rozpatrując skargę na bezczynność w załatwieniu wniosku, nie można wchodzić w uregulowanie wewnętrznej struktury Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska, jak to uczynił Sąd I instancji w niniejszej sprawie.
Ze względu zatem na to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił się zasadniczego błędu, to jest zobowiązał do załatwienia wniosku skarżącej Zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który nie może być traktowany jako podmiot właściwy w tej sprawie, będąc organem wewnętrznym, nie mającym kompetencji w sprawie rozpoznania wniosku, należało orzec jak w sentencji wyroku z mocy art. 185 ( 1 kpa. Należy podzielić stanowisko wnoszącego skargę kasacyjną, iż Zarząd Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, będący organem wykonawczym tej osoby prawnej, nie może być uznany za organ administracji publicznej nawet w znaczeniu funkcjonalnym. Nie można bowiem w tym zakresie domniemywać kompetencji publicznoprawnej tego Zarządu przy braku w przepisach ustawowych podstaw do takiego wnioskowania.
Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił na podstawie art. 207 ( 2 ppsa od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej jako podmiotu wnoszącego uzasadnioną skargę kasacyjną z tej przyczyny, iż wyłącznie przez Sąd I instancji popełnione błędy skutkujące uchyleniem wyroku tego Sądu i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji nie mogą skutkować obciążeniem kosztami postępowania kasacyjnego strony skarżącej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło