II OSK 1781/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz /spr./ Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] w K. Spółka Akcyjna od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Po 12/10 w sprawie ze skargi [...] w K. Spółka Akcyjna na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną II OSK 1781 / 10 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę [...] S.A. w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2009 r., utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie choroby zawodowej. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] września 2009 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Koninie, działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.), art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.- zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.) oraz art. 104 k.p.a. stwierdził u J. J. chorobę zawodową w postaci przewlekłego zapalenia okołostawowego barku lewego, wymienioną pod pozycją 19 pkt 4 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła [...]. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swej decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów odwołania Inspektor wyjaśnił, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż wykonywane przez J. J. czynności zawodowe charakteryzowały się wymuszoną pozycją ciała i obciążeniem fizycznym, polegającym na podnoszeniu i przenoszeniu znacznych ciężarów. Powyższe okoliczności potwierdziły zeznania J. J. i świadków: T. S., M. W., B. M., M. D., J. S., Z. M., M. O. W dalszej kolejności wskazano, że orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w Koninie z dnia 23 lipca 2009 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej u pracownika zawiera właściwe i odpowiednio umotywowane uzasadnienie, a przede wszystkim wyjaśnia, dlaczego stwierdzone schorzenie spełnia warunki wymaganego kryterium do rozpoznania choroby zawodowej. W ocenie organu orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w Koninie pozostaje w spójności z pozostałym materiałem dowodowym, w tym zeznaniami świadków. Odnosząc się do zarzutu pominięcia przez organ I instancji zeznań Z. K. organ odwoławczy wskazał, iż należy uznać je za nieprzydatne do rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie uczestniczył on bezpośrednio w czynnościach, podczas których zainteresowany podnosił i przesuwał przedmioty. Analogiczne stanowisko organ zajął w odniesieniu do zeznań świadka A. I. Skargę na powyższą decyzję złożyła [...], wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W ocenie [...] naruszenie przepisów proceduralnych w toku postępowania administracyjnego przejawiało się w uznaniu za spójne z pozostałym materiałem dowodowym zeznań niektórych świadków, w nie przeprowadzeniu dowodu z obowiązującej w [...] instrukcji zakładowej "Technologia wymiany zestawów krążnikowych na przenośnikach taśmowych", nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru pracy, wykonywanych czynności i zagrożeń na stanowisku J. J. oraz nie wystąpienia do innej jednostki orzeczniczej w sytuacji, gdy ww. pracownik leczy się z powodu dolegliwości kręgosłupa od 1999 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wnioski i wywody zawarte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 16 kwietnia 2010 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniesioną skargę stwierdził, iż poza sporem pozostawało, że J. J. od 1 lipca 1968 r. jest pracownikiem [...] i od początku był w niej zatrudniony na różnych stanowiskach. Bezspornym pozostaje też fakt, że orzeczeniem lekarskim z dnia 23 lipca 2009 r. rozpoznano u J. J. przewlekłe zapalenie okołostawowe barku lewego. Sąd wskazał na definicję choroby zawodowej zawartą w art. 2351 Kodeksu pracy oraz na okoliczność, iż stwierdzone u J. J. przewlekłe zapalenie okołostawowe barku zostało wymienione pod pozycją 19 pkt 4 w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., stanowiącego wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zarzuty strony skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie, bowiem postępowanie dowodowe w przedmiotowej sprawie zostało przeprowadzone prawidłowo. I tak nie przeprowadzenie dodatkowej konsultacji lekarskiej u J. J. nie może być uznane za wadliwe, skoro organy zasadnie uznały załączone do akt orzeczenie lekarskie za obiektywne, uzasadnione i przekonujące. Orzeczenie lekarskie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy Ośrodek w Koninie z dnia 23 lipca 2007 r., stwierdzające u J. J. przewlekłe zapalenie okołostawowe barku lewego, wymienione pod poz. 19 pkt 4 ww. rozporządzenia, sporządzono po szczegółowym, specjalistycznym badaniu oraz ustaleniach, co do warunków pracy. W treści orzeczenia podano, że według ortopedy zmiany w obrębie przyczepów mięśni barku lewego mają podłoże przeciążeniowe i z tego powodu w 2006 r. zainteresowanemu zalecono zmianę stanowiska pracy, z ograniczeniem dźwigania ciężarów do 5 kg. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego wskazano także, że fakt wieloletniego narażenia na całodzienne dźwiganie ciężarów oraz niejednokrotnie wymuszoną pozycję ciała przyczynił się do powstania, a później nasilenia dolegliwości bólowych ze strony barku lewego. Lekarz wydający orzeczenie znał historię choroby J. J. i wiedział, że od 1999 r. leczy się on z powodu dolegliwości kręgosłupa szyjnego. Jak podkreślił Sąd, orzeczenia lekarskie placówek właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego. Stanowiące podstawę wydania decyzji w niniejszej sprawie orzeczenie lekarskie niewątpliwie odpowiadało zdaniem Sądu wymogom stawianym opinii biegłego, dlatego nie są zasadne wątpliwości strony skarżącej dotyczące tego orzeczenia. Odnosząc się z kolei do argumentu, iż J. J. był w istocie "pracownikiem umysłowym" i przez ponad 22 lata nie był narażony na żadne przeciążenia, Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, iż [...] nie zakwestionowała, podniesionej przez tego pracownika okoliczności, iż w latach 1974- 1987 był on czynnym ratownikiem górniczym i w związku z tym wykonywał prace związane z zabezpieczeniem odkrywki oraz przez wiele godzin trzy do pięciu razy w miesiącu dźwigał aparat tlenowy o wadze ok. 35 kg. W trakcie ćwiczeń przenosił także wraz z inną osobą różnego rodzaju elementy o wadze od 30 do 40 kg. Ponadto w świetle wyjaśnień uczestnika, wprawdzie w latach 1991 do 1999 r. pracował jako pracownik umysłowy jednak nadal w trakcie wykonywanych obowiązków podnosił różnego rodzaju elementy, urządzenia bądź ich części oraz w sposób ciągły uczestniczył w inwentaryzacji, która polegała na liczeniu stanu ilościowego zasobu magazynów, co niejednokrotnie wiązało się z podnoszeniem z podłoża, celem dokonania odczytu, oczyszczenia urządzeń, ich części. Waga elementów była różna od 30 do 50 kg. Nie sposób zdaniem Sądu było przyjąć zatem, by we wskazywanych okresach pracownik nie był narażony na przeciążenia, które według lekarza skutkowały zmianami w obrębie przyczepów mięśni barku lewego, doprowadzając do powstania zespołu bolesnego barku lewego. W ocenie Sądu ustalenia w tym zakresie nie podważały również zeznania świadków Z. K. i A. I., którzy wprawdzie nie potwierdzili faktu konieczności wielokrotnego podnoszenia materiałów zgromadzonych w magazynie celem ich spisania, jednakże żaden z nich nie uczestniczył wspólnie z J. J. w czynnościach spisu inwentarza. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że J. J. od 1 grudnia 1999 r. do 31 stycznia 2000 r. pracował jako konserwator tras, a od 1 lutego 2000 r. jako operator przenośników i starszy operator przenośników. Nie budziło w ocenie Sądu pierwszej instancji również wątpliwości, iż praca na tych stanowiskach związana była z dużym wysiłkiem fizycznym, koniecznością podnoszenia wielokilogramowego sprzętu, ręcznego przenoszenia części maszyn, ręcznego usuwania przesypów na przenośnikach taśmowych. Potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym także dokumentacja dostarczona przez [...], zaświadczenie z Działu DBH z dnia 29 sierpnia 2008 r. dotyczące J. J. oraz z dnia 28 sierpnia 2008 r. i pismo Głównego Inżyniera BHP z dnia 20 września 2009 r. Jak wskazał Sąd, wystąpienie pierwszych objawów chorobowych miało miejsce w trakcie wykonywania pracy w narażeniu zawodowym. Podjęcie leczenia z powodu bolesnego barku lewego nastąpiło po raz pierwszy w 2001 r. Nie zasługiwał również na uwzględnienie w świetle zgromadzonej dokumentacji argument [...], że zainteresowany nie wykonywał czynności wymagających wysiłku fizycznego, które w konsekwencji doprowadziły do stwierdzonej w orzeczeniu z dnia 23 lipca 2009 r. choroby. Także w ocenie Sądu pierwszej instancji zaniechanie przeprowadzenia dowodu, zgłoszonego po raz pierwszy przez [...] w odwołaniu z instrukcji zakładowej pt. "Technologia wymiany zestawów krążnikowych na przenośnikach taśmowych [...]" nie stanowiło w okolicznościach niniejszej sprawy naruszenia art.7 i art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.). W istocie, bowiem dokument ten nie mógł obrazować wszystkich obciążeń, jakim podlegał J. J. podczas pracy w [...], a których występowania [...] nie zakwestionowała. Wręcz przeciwnie część z tych obciążeń została nawet potwierdzona w opisanych wyżej zaświadczeniach. Dokument instrukcji wykonywania czynności nie mógł stanowić dowodu na okoliczność rzeczywistych czynności wykonywanych przez uczestnika przy wymianie krążników, a ta właśnie okoliczność ma zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie. W świetle zgromadzonego w aktach sprawy materiału, okoliczność, iż praca ww. pracownika niezmiennie wiązała się z obciążeniami fizycznym, które jak ocenił lekarz orzekający, stały się przyczyną choroby narządu ruchu, nie budziły wątpliwości Sądu. Zeznania świadków w tej kwestii, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, są spójne i nie budzą uzasadnionych wątpliwości oraz korelują z dokumentacją przedłożoną przez [...]. Podkreślając, iż dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest łączne wystąpienie elementów w postaci pracy w warunkach narażenia na czynnik chorobotwórczy, rozpoznania schorzenia jako choroby zawodowej przez upoważnioną placówkę lekarską oraz istnienie związku przyczynowego między dwoma wymienionymi elementami, Sąd pierwszej instancji doszedł do konkluzji, że analiza załączonego do akt sprawy materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż z wysokim prawdopodobieństwem, stwierdzić można, że zdiagnozowana u J. J. choroba pozostaje w związku ze sposobem wykonywania przez niego pracy. Zatem wydane w sprawie decyzje odpowiadają prawu, a Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów postępowania w sprawie. Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] w K., zaskarżając go w całości i zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i nieuwzględnienie zarzutów, że: a. zaskarżona decyzja naruszała § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. poprzez stwierdzenie chorób zawodowych u J. J. bez dokładnego wyjaśnienia sprawy i właściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, b. zaskarżona decyzja naruszyła art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez: - przyjęcie zeznań niektórych świadków za spójne z pozostałym materiałem dowodowym bez dokładnego wskazania, dlaczego jednym dowodom dano wiarę, a innym nie i w sytuacji wewnętrznej sprzeczności tych zeznań, - nie przeprowadzenie dowodu z obowiązującej w [...] w K. S.A. instrukcji zakładowej pt. "Technologia wymiany zestawów krążnikowych na przenośnikach taśmowych [...] w odniesieniu do zeznań świadków i wiarygodności tych zeznań. c. zaskarżona decyzja naruszyła art. 84 § 1 k.p.a. poprzez: - nie przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność charakteru pracy, wykonywanych czynności i zagrożeń na stanowiskach pracy J. J., - nie wystąpienie o opinię do innej jednostki orzeczniczej, w sytuacji, gdy J. J. leczy się z powodu dolegliwości kręgosłupa od 1999 r. i nie zostały przeprowadzone specjalistyczne badania na okoliczność choroby zawodowej, a orzeczenie Wielkopolskiego Centrum Medycyny Pracy w Poznaniu Ośrodek w Koninie zawiera w tym zakresie lakoniczne stwierdzenia bez wszechstronnego wyjaśnienia w uzasadnieniu orzeczenia, dostępnego i przekonującego dla stron, a ponadto orzeczenie jest wewnętrznie sprzeczne. Wskazując na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej [...] wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz uchylenie w całości decyzji organów obu instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie podkreślić należało, iż zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami kasacji, wyznaczonymi przedstawionymi w skardze kasacyjnej podstawami zaskarżenia. Mając, zatem na względzie ograniczony charakter postępowania kasacyjnego oraz odnosząc się do przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania t.j. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 i art. 84 k.p.a., zauważyć należało, iż ich istota sprowadzała się do zakwestionowania ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Analiza treści podstaw kasacyjnych, będących zasadniczo powtórzeniem zarzutów podniesionych w skardze do Sądu pierwszej instancji, prowadzi do przekonania, że w istocie zmierzają one do podważenia wiarygodności poszczególnych źródeł dowodowych i zakwestionowania wniosków wyprowadzonych na tej podstawie. Tymczasem, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstawą zarzutów kasacyjnych nie może być samo negowanie wiarygodności istniejących dowodów, będących oparciem dla dokonanych ustaleń faktycznych, tylko dlatego, że są niekorzystne dla strony skarżącej. Musi ona, bowiem przedstawić skonkretyzowane i oparte na określonych zarzutach fakty, pozwalające wykazać, że w sytuacji, w której to konkretne (lub te konkretne) uchybienia nie miałyby miejsca, końcowe rozstrzygnięcie sprawy byłoby odmienne, a tym samym, że uchybienie to miało wpływ na jego treść. Tylko w takim, bowiem przypadku może zostać wykazana dowolność oceny dowodów prowadzących do pełnej dyskwalifikacji lub istotnego podważenia trafności podjętych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych. Zauważyć należało, iż podnoszone w skardze kasacyjnej przez skarżącą [...] okoliczności, które w jej ocenie miałyby podważyć ustalony w sprawie stan faktyczny, a odnoszące się do dowodu ze świadków, nie przeprowadzenia dowodu z instrukcji zakładowej oraz nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych dotyczących okoliczności i warunków pracy, a także nie wystąpienie o przeprowadzenie ponownej opinii lekarskiej z powodu leczonych przez pracownika dolegliwości kręgosłupa, były uprzednio analizowane tak przez organ odwoławczy, jak i przez Sąd pierwszej instancji. Dokonana w tym zakresie ocena zaprezentowana w skarżonym wyroku jest prawidłowa, konsekwentna i wzajemnie spójna, a zarzuty przedstawione przez [...] tej oceny nie zdołały skutecznie we wniesionej kasacji podważyć. Ustalone w sprawie warunki pracy wykonywanej przez J. J. oraz stwierdzone u niego schorzenie, zasadnie przemawiały za rozpoznaniem u tegoż pracownika choroby zawodowej. Przy uwzględnieniu okoliczności wyżej przedstawionych za bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. Wbrew odmiennym wywodom strony skarżącej dokonane w sprawie ustalenia uprawniały Sąd pierwszej instancji do zaakceptowania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową u J. J. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wskazała we wniesionej skardze kasacyjnej, a wcześniej w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji, żadnych takich dowodów, które pozwoliłyby na przyjęcie innej diagnozy niż zawarta została w orzeczeniu lekarskim poprzedzającym wydanie kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji. Mając powyższe względy na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.