I OSK 617/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-04-18
Skład orzekający: Irena Kamińska, Izabella Kulig - Maciszewska, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, złożony po upływie terminu określonego w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, może zostać uwzględniony?Ratio decidendi
Wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, złożony po upływie sześciomiesięcznego terminu od skutecznego objęcia gruntu w posiadanie przez gminę, nie może zostać uwzględniony. Skuteczne objęcie gruntu w posiadanie przez gminę następuje z dniem ogłoszenia w dzienniku urzędowym, zgodnie z przepisami rozporządzeń wykonawczych do dekretu warszawskiego. Wadliwe objęcie gruntu w posiadanie nie wywołuje skutków prawnych i nie rozpoczyna biegu terminu do złożenia wniosku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu stanowiącego własność Miasta st. Warszawy. Organy administracji uznały, że dawni współwłaściciele nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w wymaganym terminie, wynikającym z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Kluczową kwestią było ustalenie daty skutecznego objęcia gruntu w posiadanie przez gminę. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszych decyzji, organy ustaliły, że skuteczne objęcie nastąpiło 25 listopada 1948 r., co oznaczało, że wniosek złożony w 1997 r. był spóźniony. NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska (spr.) sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 848/10 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 848/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2010 r. w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał, że Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] lutego 2008 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r., odmówił A. W., J. S., B. S., J. K. oraz Towarzystwu Opieki Nad Ociemniałymi – Zakład Dla Niewidomych w L. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntu stanowiącego własność Miasta st. Warszawy, włączonego w granice działki nr ew. [...] z obrębu [...], położonego przy ul. P. [...], ozn. hip. Nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż dawni współwłaściciele przedmiotowego gruntu J. i J. małżonkowie K. nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), a wnioski złożone w latach 1997 - 2002 przez Marlenę W. działającą w imieniu spadkobierców dawnych właścicieli gruntu A. W., B. S. i J. S. o zwrot nieruchomości położonej przy ul. P. [...] nie spełniają przesłanek z art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli Anna W., B. S. i J. S. oraz Towarzystwo Opieki Nad Ociemniałymi – Zakład Dla Niewidomych w L.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r., sprostowaną postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r., uchyliło zaskarżoną decyzję oraz orzekło o odmowie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu na rzecz M. W., A. W., B. S., J. K. oraz Towarzystwa Opieki Nad Ociemniałymi – Zakład Dla Niewidomych w L. Organ wskazał, że nieruchomość warszawska położona przy ul. P. [...], ozn. hip. Nr [...], objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, składająca się z pow. 876 m2, została włączona w granice działki nr [...] z obrębu [...]i stanowi własność Miasta st. Warszawy.
Organ zauważył, że przepis art. 7 dekretu stanowi, iż dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną.
Kolegium, wskazało, że prawidłowe ustalenie daty objęcia gruntu w posiadanie skutkuje rozpoczęciem biegu 6 - miesięcznego terminu do zgłoszenia wniosku o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Jak stanowi art. 4 dekretu terminy i tryb obejmowania w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów, określonych w art. 1, ustali w rozporządzeniu Minister Odbudowy w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej.
Prezydent Miasta st. Warszawy wskazał, że objęcie gruntu położonego w Warszawie przy ul. P. [...] w posiadanie przez Gminę Miasta st. Warszawy następowało na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia grunt uważa się za objęty przez gminę m. st. Warszawy w posiadanie w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dniem dokonania przez Zarząd Miejski w organie urzędowym Zarządu Miejskiego ogłoszenia o sporządzonym protokole oględzin, chociażby grunt ten znajdował się pod zarządem lub w faktycznym posiadaniu gminy.
Organ ustalił, że objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 31 marca 1947 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, w związku z czym termin składania wniosków mijał dnia 30 września 1947 r. Zarząd Miejski nie zawiadomił jednak dotychczasowych współwłaścicieli gruntu lub osoby ich prawa reprezentujące o przystąpieniu do obejmowania gruntu w posiadanie pomimo, iż posiadał o nich dane. Zatem, objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę zostało dokonane z naruszeniem § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. Z tych też względów organ I instancji prawidłowo uznał, iż objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie we wskazanym terminie należało uznać za nieskuteczne, tym samym data 31 lipca 1947 r. nie może stanowić początku biegu 6-miesięcznego prekluzyjnego terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu.
Kolegium wskazało, że opisane wyżej rozporządzenie zostało zastąpione rozporządzeniem Ministra Odbudowy wydanym w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43), które znacznie uprościło procedurę, bowiem przepis § 1 stanowi, że obejmowanie w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntów na obszarze m. st. Warszawy, nie objętych dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., następuje w drodze ogłoszeń Zarządu Miejskiego Miasta st. Warszawy, podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych wydawanych w Warszawie oraz przez rozplakatowanie.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale z dnia 5 czerwca 2000 r., sygn. akt OPK 32/99, stwierdził, że warunkiem skutecznego objęcia gruntów w posiadanie przez gminę Miasta st. Warszawy było zamieszczenie ogłoszenia w organie urzędowym Zarządu Miejskiego Miasta st. Warszawy, o którym mowa w § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę Miasta st. Warszawy. Skutek prawny objęcia gruntu w posiadanie przez gminę jednak nie wiąże się ze wszystkimi czynnościami, o których mowa w § 1 rozporządzenia, występującymi łącznie. Skutek taki bowiem został określony w § 3 rozporządzenia, który wprost stanowi, że grunty uważa się za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego. Oznacza to, że prawne znaczenie dla objęcia gruntu w posiadanie ma wyłącznie ogłoszenie dokonane w tym organie. Tym samym z dokonaniem ogłoszeń w poczytnym piśmie codziennym oraz rozplakatowaniem rozporządzenie nie łączy w istocie żadnych skutków prawnych.
Zdaniem Kolegium, należało przyjąć, że objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 10 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Miasta st. Warszawy, w związku z czym termin składania wniosków o przyznanie prawa własności czasowej upływał w dniu 19 października 1948 r.
Ponadto organ I instancji ustalił, że współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości nie złożyli stosownego wniosku w terminie i trybie przewidzianym w art. 7 ust. 1 dekretu. Zawarte w odwołaniu stwierdzenie, iż J. K. najprawdopodobniej w dniu 25 kwietnia 1947 r. złożyła wniosek dekretowy dotyczący nieruchomości przy ul. P. [...], nr hip. [...], nie zostało poparte żadnymi dowodami. Organ odwoławczy wskazał, że uprawnienie dotychczasowego właściciela gruntu do żądania przyznania mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy (własności czasowej) jest następstwem wejścia w życie dekretu i przejścia gruntu na własność gminy Miasta st. Warszawy. Tym samym, organ I instancji prawidłowo uznał, iż skutków takich nie wywołuje pismo byłej współwłaścicielki nieruchomości J. K. opatrzone datą 25 kwietnia 1945 r., gdyż w dacie tej nie obwiązywał jeszcze dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Dotychczasowa właścicielka nie zgłosiła żądania przyznania wieczystej dzierżawy (własności czasowej), lecz wniosła o przywrócenie prawa własności. W dacie zaś wynikającej z treści wyżej wymienionego pisma J. K. była właścicielką przedmiotowej nieruchomości. Dekret o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy wszedł natomiast w życie w dniu 21 listopada 1945 r. i od tej daty wszelkie grunty na obszarze Warszawy przeszły na własność gminy m. st. Warszawy.
Organ podał też, że wnioski złożone, nie spełniają przesłanek określonych w przepisach ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w związku z czym odmowa ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w odniesieniu do gruntu stanowiącego własność Miasta st. Warszawy, włączonego w granice działki nr [...] z obrębu [...], położonego przy ul. P. [...], ozn. hip. Nr [...], była uzasadniona.
Skargę od decyzji powyższej decyzji wnieśli J. K., M. W., A. W. i B. S.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 maja 2009 r. sygn. I SA/Wa 156/09 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd uznał, iż poza sporem jest, że objęcie przez Gminę Miasta st. Warszawy gruntu położonego przy ul. P. [...], nr hip. [...], w dniu 31 marca 1947 r. na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy było nieskuteczne, ponieważ odbyło się z naruszeniem § 5 ust. 1 rozporządzenia. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Zarząd Miejski przesłał współwłaścicielce gruntu J. K. zawiadomienia o przystąpieniu do objęcia gruntu w posiadanie, mimo że Zarząd Miejski i inne organy Miasta st. Warszawy posiadały informację o jej adresie zamieszkania, co wynika z pisma Zarządu Miejskiego z dnia 19 marca 1945 r. i pisma Biura Odbudowy Stolicy z dnia 4 kwietnia 1946 r. Nie budzi zatem wątpliwości, że ogłoszenie o objęciu dokonane w dniu 31 marca 1947 r. nie uruchomiło terminu 6 - miesięcznego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.
Sąd podał, że J. K. i pełnoletni spadkobiercy J. K. nie złożyli wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy, prawa zabudowy, czy prawa własności czasowej. Okoliczności tej nie potwierdzają informacje uzyskane przez organ pierwszej instancji od Wojewody Mazowieckiego (pisma z dnia 27 sierpnia 1998 r. i z dnia 25 października 2006 r., z Urzędu Gminy Warszawa - Centrum (pisma z dnia 28 lutego 2002 r. i z dnia 17 lipca 2002 r.), z Archiwum Państwowego m. st. Warszawy (pismo z dnia 13 czerwca 2007 r.) i z Biura Gospodarki Nieruchomościami m. st. Warszawy Delegatury w Dzielnicy Wola (pismo z dnia 17 maja 2007 r.). Brak złożenia wniosku dekretowego wynika też z faktu wystąpienia przez spadkobierców dawnych właścicieli gruntu wnioskiem z dnia 10 lutego 1986 r. o odszkodowanie za przejęty w trybie dekretu warszawskiego grunt, w którym brak informacji o złożeniu wniosku dekretowego. O nie złożeniu przez J. K. wniosku dekretowego informowała też wielokrotnie organ pełnomocnik spadkobierców dawnych właścicieli gruntu M. W., co wynika chociażby z jej pism z dnia 1 czerwca 1998 r., 7 stycznia 1999 r., 13 lutego 2002 r., 11 czerwca 2002 r. Ponadto za wniosek złożony w trybie art. 7 ust. 1 dekretu nie mogła być uznana kserokopia wniosku J. K. z dnia 25 kwietnia 1945 r. o przywrócenie prawa własności gruntu przy ul. P. [...], skoro żądanie tego wniosku dotyczy przywrócenia prawa własności, które przysługiwało w dacie jego złożenia J. K., a wniosek ten był złożony przed wejściem w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntu na obszarze m. st. Warszawy.
Sąd za zasadny uznał zarzut skarżących, że organ bez jakiejkolwiek analizy treści Dziennika Urzędowego Nr 10 z dnia 19 kwietnia 1948 r. przyjął, że objęcie gruntu przy ul. P. [...] w posiadanie przez Gminę Miasta st. Warszawy nastąpiło w dniu 19 kwietnia 1948 r. zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Odbudowy w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m. st. Warszawy z dnia 27 stycznia 1948 r. (Dz. U. Nr 6, poz. 43), z dniem wydania przez Zarząd Miejski tegoż Dziennika Urzędowego.
Sąd zauważył, że w Dzienniku tym ul. P. i W. wymienione są wielokrotnie w różnych konfiguracjach z innymi ulicami (pkt I ppkt 15, 20, 29, 39 ogłoszenia). Tymczasem z uzasadnienia decyzji Kolegium nie wynika na jakiej podstawie organ ten przyjął, że grunt oznaczony nr hip. [...] został objęty ogłoszeniem zamieszczonym w Dzienniku Urzędowym Nr 10 i z którego konkretnie punktu tego ogłoszenia wynika, że przedmiotowy grunt został objęty w posiadanie w dniu 19 kwietnia 1948 r. Do kwestii tej nie odniósł się też Prezydent Miasta st. Warszawy w decyzji z dnia 11 lutego 2008 r. Sąd podkreślił, że treść rozporządzenia z 1948 r. nie zawiera przepisu, z którego wynikałoby, że grunty nieobjęte w posiadanie bądź nieobjęte skutecznie na podstawie rozporządzenia z 1946 r., z mocy prawa stają się objętymi w posiadanie na podstawie § 3 rozporządzenia z 1948 r. Zdaniem Sądu, nowa regulacja z 1948 r. uprościła procedurę obejmowania gruntów w posiadanie przez Gminę, ale nie sanowała skutków wadliwie dokonanych przez Zarząd Miejski ogłoszeń.
Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. odmówił M. W., A. W., B. S., J. K. oraz Towarzystwu Opieki Nad Ociemniałymi – Zakład Dla Niewidomych w L. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu dawnej nieruchomości hip. [...] o powierzchni [...] m2, stanowiącego obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], położonego przy ul. P. [...] będącego własnością m. st. Warszawy. Prezydent uznał, że skuteczne objęcie w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r., tj. z dniem zamieszczenia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy wydanego na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. R.P. Nr 6, poz. 43). Jak stwierdził organ I instancji na podstawie § 1 tego rozporządzenia (w istocie na podstawie pkt I ogłoszenia) posiadaniem zostały objęte grunty położone na obszarze lewobrzeżnej Warszawy, nie objęte dotychczas w posiadanie gminy m. st. Warszawy w trybie rozporządzenia niniejszego i rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. Organ przyjął więc, że dawni właściciele nieruchomości nie złożyli w terminie stosownego wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich. Przyjmując nieskuteczność objęcia w posiadanie w/w gruntu w trybie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r., wniosek o przyznanie własności czasowej powinien zostać złożony do dnia 25 maja 1949 r. Za taki wniosek nie zostało uznane pismo J. K. opatrzone datą 25 kwietnia 1945 r. Organ odwołał się w tej mierze do oceny wyrażonej przez sąd administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2009 r. i uznał, że złożenie wniosku przed dniem wejścia w życie dekretu o gruntach warszawskich z dnia 26 października 1945 r. nie może być skuteczne, nawet gdyby uznać, że pismo to rzeczywiście zostało złożone, na co nie ma dowodów. Wnioski złożone w dniu 21 listopada 1997 r. i później należy uznać za bezskuteczne, jako złożone po upływie 6-miesięcznego terminu.
Odwołanie od tej decyzji wnieśli Jacek Kostkowski oraz M. W. w imieniu własnym i jako pełnomocnik A. W.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2010 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. SKO stwierdziło, że stosownie do art. 153 p.p.s.a. jest związane oceną prawną przyjętą przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 maja 2009 r. I SA/Wa 156/09. Sąd przesądził tam bowiem, że ogłoszenie z dnia 31 marca 1947 r. o objęciu w posiadanie przedmiotowej nieruchomości było nieskuteczne. Sąd wskazał również, że J. K. oraz pełnoletni spadkobiercy J. K. nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Kluczowa zatem była kwestia ustalenia daty objęcia w posiadanie przez gminę przedmiotowej nieruchomości.
Zdaniem SKO organ I instancji zasadnie przyjął, że skuteczne objęcie w posiadanie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r. Ogłoszenie z tej daty obejmowało bowiem grunty położone na obszarze ograniczonym zachodnim brzegiem Wisły oraz południową, zachodnią i północną granicą miasta. Nieruchomość przy ul. P. [...] niewątpliwie znajdowała się na tym terenie. Skoro objęcie w posiadanie nieruchomości w dniu 31 marca 1947 r. nie było skuteczne, to nie można mówić o "ponownym" objęciu w posiadanie tej samej nieruchomości, gdyż to wcześniejsze nie wywołało skutków prawnych. Zatem objęcie w posiadanie w dniu 25 listopada 1948 r. było objęciem pierwszym. Objęcie w posiadanie nastąpiło z mocy ogłoszenia, a nie z mocy samego rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r., zatem odwoływanie się do fragmentu uzasadnienia wyroku z 25 maja 2009 r. o tym, że rozporządzenie to w § 3 nie przewidywało objęcia w posiadanie z mocy prawa gruntów nie objętych w posiadanie wcześniej, nie pozostaje w sprzeczności z ustaleniami organu I instancji. SKO wytknęło też sprzeczność w rozumowaniu odwołujących, którzy z jednej strony wspominają o nieskutecznym objęciu w posiadanie nieruchomości w dniu 31 marca 1947 r., a o objęcie w posiadanie tej nieruchomości w dniu 25 listopada 1948 r. nazywają powtórnym.
Skargę na powyższą decyzję wniosła M. W..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Sąd zważył, iż pewne istotne dla rozstrzygnięcia kwestie zostały już przesądzone w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2009 r. sygn. I SA/Wa 156/09. Ocenami prawnymi i wskazaniami tam wyrażonymi zarówno organy wydające decyzje po tym wyroku, jak i sąd w niniejszej sprawie jest związany, stosownie do art. 153 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, o czym m. in. przesądził Sąd w powyższym wyroku i stwierdził, że w zaskarżonej decyzji oraz w decyzji ją poprzedzającej organy ustaliły, że objęcie w posiadanie nieruchomości przy ul. P. [...] w Warszawie przez gminę m. st. Warszawy nastąpiło w dniu 25 listopada 1948 r. w oparciu o ogłoszenie zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy, wydane na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27.01.1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. R.P. Nr 6, poz. 43). Tym samym organy uznały, że do objęcia w posiadanie przedmiotowego gruntu nie doszło wcześniej, w oparciu o ogłoszenie zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Nr 10 z dnia 19 kwietnia 1948 r., jak przyjęto w poprzednich rozstrzygnięciach, uchylonych wyrokiem z dnia 25 maja 2009 r. Skoro do skutecznego objęcia w posiadanie gruntu przy ul. P. [...] doszło w dniu 25 listopada 1948 r., to termin do złożenia wniosku w oparciu o art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich upływał w dniu 25 maja 1949 r.
Sąd stwierdził, że wniosek złożony przez A. W. w dniu 21 listopada 1997 r. był wnioskiem złożonym po terminie. § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m. st. Warszawy stanowił o trybie obejmowania w posiadanie gruntów "nie objętych dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 112)". Sąd zważył, że ogłoszenie opublikowane w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy obejmowało w pkt I całą lewobrzeżną Warszawę i w związku z tym uznał, że najpóźniej z dniem 25 listopada 1948 r. gmina m. st. Warszawy weszła w posiadanie nieruchomości hip. [...] przy ul. P. nr [...]. Za grunty "nie objęte dotychczas na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. (Dz. U. R. P. Nr 16, poz. 112)" należy, w ocenie Sądu, uznać również takie grunty, które nie zostały skutecznie objęte w posiadanie przez gminę, mimo wcześniej czynionych, ale nieskutecznych, prób objęcia w posiadanie.
Sąd wskazał także, iż z uwagi na datę złożenia wniosku dekretowego (21 listopada 1997 r.), nawet najpóźniejsza z możliwych dat objęcia nieruchomości przez gminę m. st. Warszawy, udokumentowana przez organ ogłoszeniem zamieszczonym w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy z 25 listopada 1948 r. nie spowodowała, że wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie. Termin do jego złożenia otworzył się bowiem w tej dacie, a zakończył w dniu 25 maja 1949 r.
Sąd nie podzielił stanowiska skarżącej, że nieskuteczność ogłoszenia z 31 marca 1947 r. (o czym przesądził już sąd w wyroku z dnia 25 maja 2009 r.) oznacza jedynie, że nie otworzył się z tą datą termin do złożenia wniosku dekretowego, natomiast doszło w tym dniu do objęcia w posiadanie gruntu przez gminę m.st. Warszawy. Gdyby doszło w tym dniu (31 marca 1947 r.) do objęcia nieruchomości w posiadanie, to z całą pewnością rozpocząłby też bieg termin sześciomiesięczny (zob. art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich). Objęcie w posiadanie nieruchomości w dniu 25 listopada 1948 r. nie było więc powtórnym objęciem, jak sugeruje to skarżąca.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła M. W., zarzucając naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, tj. § 8 ust.1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112) na podstawie art. 4 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279).
W oparciu o powyższy zarzut kasacyjny wniesiono uchylenie zaskarżonego wyroku.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, iż Sąd dokonał błędnej wykładni § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r., bowiem przy prawidłowej wykładni należało przyjąć, iż objęcie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło tylko raz w dniu 31 marca 1947 r. lecz bez skutku rozpoczęcia 6 miesięcznego terminu na złożenie wniosku dekretowego.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu.
Zarzut skargi kasacyjnej został sformułowany w odniesieniu do § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania gruntów w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 16, poz. 112).
Zgodnie z tym przepisem grunt uważa się za objęty w posiadanie - w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - z dniem dokonania przez Zarząd Miejski ogłoszenia o sporządzonym protokole w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie. A zatem, paragraf ten określa w jakim momencie następuje objęcie gruntu w posiadanie.
Nie ulega wątpliwości, iż na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia w dniu 31 marca 1947 r. zostało wydane stosowne ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy o objęciu w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy gruntu położonego przy ul. P. [...] w Warszawie. W wyroku z dnia 25 maja 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 156/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził prawomocnie kwestie, iż to objęcie było objęciem wadliwym, bowiem nastąpiło z naruszeniem przepisów powołanego rozporządzenia, tj. § 5 ust. 1 rozporządzenia.
Należy wskazać, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, iż w momencie kiedy objęcie gruntu w posiadanie, które nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946 r. było wadliwe, to nie było ono skuteczne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1622/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie uzależnia tej bezskuteczności od ewentualnego, w jakikolwiek sposób wyeliminowania tego objęcia z ogłoszenia, a jedynie przyjmuje, iż nie nastąpiło to objęcie. Taką koncepcję przyjął również Sąd I instancji rozpoznając niniejszą sprawę i prawidłowo wskazał, że nie objęto przedmiotowego gruntu przy ul. P. [...] w Warszawie na podstawie przepisów rozporządzenia z 1946 r., gdyż ogłoszenie o objęciu zamieszczone w Dzienniku Urzędowym Nr 5 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy było bezskuteczne.
Wskazać należy, że rozporządzenie z dnia 7 kwietnia 1946 r. zostało zastąpione rozporządzeniem z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 6, poz. 43), które weszło w życie z dniem 10 lutego 1948 r. Przepisy nowego rozporządzenia znacznie uprościły procedurę obejmowania gruntów stanowiąc, że obejmowanie w posiadanie przez gminę m.st. Warszawy gruntów na obszarze tej gminy, nie objętych dotychczas w posiadanie na podstawie rozporządzenia z dnia 7 kwietnia 1946 r. następuje w drodze ogłoszenia Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, podanych do publicznej wiadomości przez zamieszczenie w organie urzędowym Zarządu Miejskiego i w jednym z poczytnych pism codziennych, wydawanych w Warszawie oraz przez rozplakatowanie. Przepis § 3 rozporządzenia wprowadzał zasadę, w myśl której grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie.
W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie także przyjął, iż objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez gminę m. st. Warszawy nastąpiło w terminie późniejszym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że takie ogłoszenie o objęciu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Nr 27 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy. Ogłoszenie to obejmowało w pkt I całą lewobrzeżną Warszawę i w związku z tym najpóźniej w dniu 25 listopada 1948 r. gmina m. st. Warszawy weszła w posiadanie gruntu położonego przy ul. P. [...] w Warszawie i od tego momentu powinien być liczony 6 – miesięczny termin, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach warszawskich. A zatem stwierdzić należy, że 6 - miesięczny termin do złożenia wniosku, upływał w dniu 25 maja 1949 r. Bezsprzeczne jest, iż w niniejszej sprawie wniosek taki nie został złożony.
Z tych też względów uznając, że skarga nie ma usprawiedliwionej podstawy, Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło