I SA/Lu 538/10
WyrokWSA w Lublinie2010-12-07
Skład orzekający: Irena Szarewicz-Iwaniuk, Jerzy Drwal, Wojciech Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż nieruchomości gruntowych zabudowanych domami jednorodzinnymi, wybudowanymi przez osobę fizyczną nieprowadzącą formalnie zarejestrowanej działalności gospodarczej, na działkach pochodzących z majątku osobistego, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako działalność gospodarcza?Ratio decidendi
Sprzedaż nieruchomości gruntowych zabudowanych domami jednorodzinnymi, wybudowanymi przez osobę fizyczną nieprowadzącą formalnie zarejestrowanej działalności gospodarczej, może być uznana za działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu VAT, jeśli obiektywne okoliczności wskazują na zamiar osiągnięcia korzyści majątkowych, a nie wyłącznie zaspokojenie potrzeb osobistych. Kluczowe jest badanie zamiaru i okoliczności towarzyszących budowie i sprzedaży, a nie tylko formalny status podatnika.Stan faktyczny
Podatnik P. J. otrzymał w drodze darowizny działkę, na której wybudował dom jednorodzinny. Z powodu trudności finansowych sprzedał ten dom, zobowiązując się do przeznaczenia środków na cele mieszkaniowe. Następnie na pozostałej części działki wybudował trzy kolejne domy jednorodzinne, które zamierzał sprzedać. Podatnik uważał, że sprzedaż ta nie podlega VAT, gdyż dotyczy majątku osobistego i jest wymuszona sytuacją losową. Organ podatkowy uznał jednak, że budowa i sprzedaż kilku domów świadczy o zamiarze prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Sędziowie WSA Jerzy Drwal, WSA Wojciech Kręcisz, Protokolant Referent stażysta Bartłomiej Pastucha, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi P. J. na interpretację indywidualną Ministra Finansów - Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług - oddala skargę.
Zaskarżoną interpretacją indywidualną z dnia 26 lutego 2010 r. Minister Finansów - Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, uznał za nieprawidłowe stanowisko P. J.. przedstawione we wniosku z dnia 7 grudnia 2009 r. o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 23 listopada 2009 r. P. J., na podstawie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 , poz. 60 ze zm.), zwrócił się o udzielenie pisemnej indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania sprzedaży nieruchomości.
We wniosku podał, że w 2000 r. otrzymał działkę w drodze darowizny od rodziców. Wybudował na niej dom jednorodzinny ze środków własnych i zaciągniętego kredytu hipotecznego. W 2005r. jego żona zachorowała na schizofrenię, a on stracił pracę. Trudności finansowe (spłata kredytu, życie) skłoniły go do sprzedania domu. Ponieważ od dnia oddania domu do użytku nie minęło 5 lat, zobowiązał się przed urzędem skarbowym, że środki ze sprzedaży przeznaczy na cele mieszkaniowe.
Następnie, w 2006r. na pozostałej części działki wybudował 3 domy jednorodzinne (obecnie w stanie surowym zamkniętym) - jeden dla swojej rodziny, drugi dla syna, trzeci dla rodziców. W 2007 r. zginął tragicznie jego ojciec, a matka postanowiła zamieszkać u córki. Z uwagi na stan zdrowia małżonki (i zalecenie lekarskie zmiany klimatu i otoczenia), podatnik powziął zamiar wyprzedaży całego majątku własnego i przeprowadzenia się do jakiegoś regionu uzdrowiskowego. Budowa żadnego z domów nie była prowadzona z zamiarem odsprzedaży i osiągnięcia korzyści majątkowych, ani też dokonywania sprzedaży w sposób częstotliwy.
W takim stanie faktycznym wnioskodawca powziął wątpliwość, czy przy sprzedaży działek z domami w budowie powinien zapłacić podatek VAT?
Przedstawiając własna ocenę podatnik wskazał, że w jego ocenie podatek VAT przy sprzedaży nie powinien być naliczony, gdyż jej przedmiotem jest nieruchomość pochodząca z majątku własnego (grunt darowany przez rodziców), sprzedaż dokonywana jest pod wpływem zdarzeń losowych. Takiej sprzedaży podatnik nie zamierza powtarzać w przyszłości.
Interpretacją indywidualną z dnia 26 lutego 2010 r. Minister Finansów - Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie uznał stanowisko P. J. za nieprawidłowe.
Na wstępie organ powołał się na art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zgodnie z którym opodatkowaniu ww. podatkiem podlega między innymi odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju oraz art. 7 ust. 1 ww. ustawy stanowiący, iż przez dostawę towarów, o której mowa wart. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel ( ... ), oraz na definicję towaru, zawartą w art. 2 pkt 6 ww. ustawy.
Organ wskazał, że pojęcie "podatnik" i "działalność gospodarcza", na potrzeby podatku od towarów i usług, zostały zdefiniowane w art. 15 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel i rezultat takiej działalności. Działalność gospodarcza (ust. 2), obejmuje zaś wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonania czynności w sposób częstotliwy.
Zwrócono uwagę na uniwersalny charakter definicji działalności gospodarczej zawartej w ustawie, pozwalający na objęcie pojęciem "podatnika" tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym oraz wykonujące czynność podlegającą opodatkowaniu jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Wobec braku definicji pojęcia "zamiar" w ustawie o podatku od towarów i usług organ powołał się na słownikową definicję tego pojęcia i wywiódł, że przez zamiar wykonywania danej czynności w sposób częstotliwy należy rozumieć chęć, wolę powtarzalnego, a nie jednorazowego wykonywania określonych czynności, składających się na istotę prowadzenia działalności. Zatem o kwestii częstotliwości nie decyduje okres wykonywania czynności (tydzień, miesiąc, rok), ani ilość dokonanych transakcji, decydującym kryterium jest powtarzalność czynności.
W ocenie organu transakcji sprzedaży działek zabudowanych domami mieszkalnymi w stanie surowym można przypisać znamiona działalności gospodarczej prowadzonej z zamiarem wykonywania jej w sposób częstotliwy. Zamiar dokonania sprzedaży kilku domów ma niewątpliwie charakter powtarzalny, a warunek zamiaru dokonania tych czynności w sposób częstotliwy zostaje w tej sytuacji wypełniony.
Dostawa nieruchomości podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w sytuacji, gdy działaniom dokonującego tej dostawy można przypisać znamiona prowadzonej działalności gospodarczej, co może mieć miejsce również przy czynności dokonanej jednorazowo.
W ocenie Ministra Finansów, w świetle przedstawionych przez podatnika we wniosku okoliczności, trudno zgodzić się z jego stanowiskiem, że przedmiotowa nieruchomość służyła wnioskodawcy wyłącznie do realizacji jego osobistych celów. Z wniosku nie wynika bowiem, aby w jakikolwiek sposób posłużyła tym celom, po dokonaniu sprzedaży pierwszego domu. Również z ekonomicznego punktu widzenia nie można przyjąć, że budowa łącznie czterech domów jednorodzinnych przeznaczona była wyłącznie na potrzeby osobiste. Jeżeli zamiarem wnioskodawcy w momencie rozpoczęcia budowy trzech kolejnych domów było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, to tego zamiaru nie zrealizował on do chwili obecnej, chociaż zobowiązał się do tego wobec urzędu skarbowego dokonując pierwszej sprzedaży, nie wskazał też innego sposobu wykorzystania przedmiotowej nieruchomości na własne potrzeby.
W ocenie organu, zabudowanie przedmiotowej nieruchomości kilkoma domami mieszkalnymi daje podstawy do przyjęcia, iż dokonane zostało w celu osiągnięcia określonych korzyści finansowych. Budowa i sprzedaż pierwszego domu, następnie budowa trzech kolejnych domów oraz podział nieruchomości (z uwagi na to, iż pytanie podatnika dotyczy kilku działek zabudowanych), przeznaczenie wyodrębnionych działek z domami w budowie dla celów sprzedaży, stanowią ciąg zdarzeń, które mogą świadczyć o zamiarze wykonywania czynności sprzedaży w sposób częstotliwy, w celu zarobkowym, a więc w warunkach przesądzających o prowadzeniu działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Podjęcie ww. czynności wskazuje na działania zmierzające do osiągnięcia zysku, w przeciwnym razie budowa kilku domów i dzielenie gruntu byłoby niecelowe i ekonomicznie nieuzasadnione.
W konkluzji organ przyjął, iż w sytuacji przedstawionej przez podatnika we wniosku, sprzedaż działek zabudowanych domami w stanie surowym, powstałych w wyniku podziału przedmiotowej nieruchomości, zakwalifikować należy do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, a dokonujący tych czynności podmiot uzyskuje status podatnika podatku od towarów i usług. Tym samym dostawa ta, dokonana zarówno w ramach jednorazowej transakcji (sprzedaży jednemu nabywcy), jak również w ramach kilku transakcji (sprzedaży każdej działki innemu nabywcy w różnych terminach), będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, według stawki właściwej dla tego rodzaju czynności, zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, z uwzględnieniem zapisów art. 43 ust. 1 pkt 10 i 10a.
Nie zgadzając się z wydaną interpretacją P. J. wezwał Ministra Finansów – Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie do usunięcia naruszenia prawa, zwracając uwagę, iż domów nie budował z zamiarem ich sprzedaży, do zmiany planów zmusiła go sytuacja rodzinna. Nie można też mówić o kilku budynkach, skoro trzeci i czwarty z nich jeszcze nie jest wybudowany (są na etapie pozwoleń i uzgodnień).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, w dniu 14 kwietnia 2010 r. organ stwierdził brak podstaw do zmiany ww. indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą interpretację P. J. wniósł o jej uchylenie, zarzucając naruszenie art. 120 w związku z art. 14b § 1 i § 6 Ordynacji podatkowej poprzez błędną interpretację przepisów art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, w zakresie uznania sprzedaży nieruchomości za działalność gospodarczą i ustalenia w tym zakresie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług.
W uzasadnieniu skargi podnosił, że zbycie majątku osobistego otrzymanego w drodze darowizny nie spełnia zawartej w ustawie VAT definicji działalności gospodarczej, co potwierdza interpretacja Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2010 r. nr [...] . Podkreślił, że rozpoczynając budowę kolejnych domów, w przypadku żadnego z nich, nie miał zamiaru sprzedaży. Nawet po sprzedaży pierwszego, rozpoczynając budowę kolejnych nie budował ich na sprzedaż. Sprzedaż pierwszego budynku była wymuszona jego sytuacją rodzinną i finansową, ewentualna sprzedaż drugiego i trzeciego budynku również będzie wymuszona jego sytuacja rodzinną, a czwarty budynek jest w fazie dokumentacji. W przypadku takich transakcji nie można mówić o wykonywaniu ich w sposób częstotliwy i powtarzalny.
Stanowisko podatnika, jego zdaniem, potwierdza wyrok NSA z dnia 29 października 2007 r. sygn. I FPS 3/07, z którego wynika, że wyprzedaż majątku prywatnego, choćby w szeregu transakcji, nie może być uznana za działalność gospodarczą podlegającą VAT.
W odpowiedzi na skargę Minister Finansów - Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie podtrzymał argumentację zawartą w skarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi. Zaznaczył ponadto, iż pomimo rozszerzenia w skardze opisu przedstawionego zdarzenia przyszłego w zakresie ilości i zaawansowania budowy budynków umiejscowionych na działkach – zarówno w interpretacji jak i odpowiedzi na skargę organ odniósł się do opisu sytuacji przedstawionej we wniosku z dnia 7 grudnia 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji pod względem jej zgodności z prawem Sąd stwierdza, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona interpretacja prawa nie narusza.
Podkreślić należy, iż specyfika postępowania w sprawie wydania pisemnej interpretacji polega m.in. na tym, że organ podatkowy rozpatruje sprawę tylko na podstawie stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej (stanowisko podatnika). Opisany we wniosku stan faktyczny sprawy może odnosić się do zdarzeń już zaistniałych lub zdarzeń przyszłych. Dlatego też organ podatkowy nie przeprowadza w tego rodzaju sprawach postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności faktycznych podanych we wniosku i w stosunku do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które musi być jednak ustosunkowaniem się do poglądu (stanowiska) prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę (art. 14b § 3 i 4 i art. 14c § 1 zd. 1 i § 2 Ordynacji podatkowej). W postępowaniu tym nie może zatem toczyć się spór o stan faktyczny, ani też nie może być prowadzone klasyczne postępowanie dowodowe zmierzające do zbierania materiałów dowodowych, a następnie poddawanie ich swobodnej ocenie, zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej. Interpretacja indywidualna nie prowadzi do rozstrzygnięcia in meriti sprawy podatkowej, ma jedynie ułatwiać podatnikom stosowanie w praktyce przepisów prawa podatkowego i zapobiegać sporom między podatnikiem a organem podatkowym, dając podatnikowi gwarancję nieponoszenia określonych w przepisach skutków zastosowania się do takiej interpretacji w przyszłości (art. 14k-14m).
Rozbieżność w stanowiskach stron dotyczy odpowiedzi na pytanie, czy sprzedaż działek wydzielonych z działki otrzymanej od rodziców, na których skarżący wybudował dom, sprzedał go z powodu trudności finansowych, a następnie w okresie roku od dnia sprzedaży wybudował trzy kolejne domy mieszkalne jednorodzinne, które zamierza sprzedać (w stanie faktycznym opisanym we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej) winna być opodatkowana podatkiem od towarów i usług.
Zdaniem strony sprzedaż ta dotyczy jej majątku osobistego, a zatem nie jest objęta obowiązkiem podatkowym w zakresie podatku od towarów i usług.
Organ natomiast stoi na stanowisku, że planowanym przez skarżącego czynnościom można przypisać handlowy charakter, co wiąże się z wypełnieniem dyspozycji art. 15 ust. 1 i 2 ustawy od podatku od towarów i usług i uznaniem tych czynności faktycznych za działalność gospodarczą wykonywaną przez podatnika podatku od towarów i usług.
Dla oceny zasadności zajętego przez Ministra Finansów w zaskarżonym akcie stanowiska za niezbędne, w ocenie tut. Sądu, uznać należy przywołanie poglądu prawnego wyrażonego w wyroku składu siedmiu sędziów NSA z dnia 29 października 2007r. w sprawie I FPS 3/07, zgodnie z którym przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług /Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm./ powinny być rozumiane w ten sposób, że warunkiem sine qua non uznania, że dany podmiot działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, jest ustalenie, że działa on jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik lub jako osoba wykonująca wolny zawód. Ani formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, ani okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo, lecz z zamiarem częstotliwości, nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, że w odniesieniu do tej konkretnej czynności podmiot ten występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług. Sąd podkreślił konieczność badania okoliczności każdej konkretnej sprawy. To one bowiem decydują o tym, czy określony podmiot w odniesieniu do danej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług.
Na wstępie wskazać zatem należy, iż obrót nieruchomościami gruntowymi co do zasady podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, albowiem z mocy art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług, a grunty według dyspozycji art. 2 pkt.6 tej ustawy, są towarem. Czynności te podlegają opodatkowaniu jednakże tylko wtedy, gdy są dokonywane przez podatników podatku od towarów i usług.
Podatnikami w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o jakiej mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Działalność gospodarcza obejmuje, jak wynika z definicji zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy; działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Według prawa wspólnotowego, z mocy art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej /Dz.U.UE L z 2007r. Nr 335/60 ze zm./ działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów. Za działalność gospodarczą uznaje się również wykorzystywanie, w sposób ciągły, własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych.
Zgodnie art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE państwa członkowskie mogą również uznać za podatnika każdego, kto okazjonalnie zawiera transakcje związane z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy 2006/112/WE, w szczególności jednej z następujących transakcji:
a/ dostawa budynku lub części budynku oraz związanego z nim gruntu, przed pierwszym zasiedleniem;
b/ dostawa terenu budowlanego.
Do celów ust. 1 lit a "budynek" oznacza dowolną konstrukcję trwale związaną z gruntem /.../.
Przez działkę budowlaną rozumie się każdą działkę nieuzbrojoną lub uzbrojoną, uznaną za budowlaną przez państwa członkowskie.
Opodatkowaniu podatkiem od wartości dodanej podlega, na podstawie art. 2 ust. 1 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE, dostawa towarów lub usług świadczona na terytorium kraju przez podatnika, który jako taki występuje.
Z orzecznictwa ETS wynika, że sam zamiar prowadzenia działalności gospodarczej, potwierdzony obiektywnymi dowodami przesądza o potrzebie traktowania danego podmiotu jako podatnika VAT nawet wtedy, gdy organ skarbowy wie, że przewidywana działalność gospodarcza, która miała prowadzić do transakcji opodatkowanych, nie zostanie zrealizowana (zob. orzeczenie w sprawie C-400/98 pomiędzy Finanzamt Goslar a Brigitte Breitsohl).
Prawo wspólnotowe wskazuje zatem, że podatnikiem podatku od towarów i usług może być każda osoba, która okazjonalnie dokonuje czynności opodatkowanych, przy czym czynności te winny być związane z działalnością zdefiniowaną jako działalność gospodarcza, tj. wszelką działalnością producentów, handlowców i osób świadczących usługi, włącznie z górnictwem i działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Za działalność gospodarczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie majątku rzeczowego i wartości niematerialnych w celu uzyskiwania z tego tytułu dochodu (art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE).
Mając na względzie w szczególności art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE należały stwierdzić, że dopuszczalne jest uznanie przez państwo członkowskie za podatnika osoby, która formalnie nie wykonuje działalności gospodarczej, a jedynie dokona okazjonalnej czynności związanej z taką działalnością, w szczególności dokona dostawy budynku lub części budynku oraz związanego z nim gruntu, przed pierwszym zasiedleniem, w warunkach wskazujących, że czynność ta nie była czynnością związaną z zaspokajaniem potrzeb osobistych tej osoby. Jedynie w sytuacji, w której czynność ta miałaby związek z zaspokajaniem potrzeb czysto osobistych osoby ją wykonującej, można byłoby uznać, że nie jest to czynność wykona przez podatnika podatku od towarów i usług. W omawianej sytuacji jedynie osobisty charakter czynności mógłby świadczyć o tym, że nie jest ona związana z działalnością gospodarczą podatnika. Mając na względzie wskazane wnioski płynące z uregulowań prawa wspólnotowego należało stwierdzić, że podatnikiem w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT jest każdy podmiot (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka nie mająca osobowości prawnej), który:
1. prowadzi działalność gospodarczą;
2. w sposób samodzielny;
3. bez względu na cel czy rezultat takiej działalności.
Przy czym pojęcie działalności gospodarczej należy rozumieć całościowo.
I tak art. 15 ust. 2 ustawy o VAT stanowi, że działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Działanie poza zakresem działalności gospodarczej występuje natomiast w sytuacji, gdy przedmiotem sprzedaży jest majątek osobisty danej osoby, ponieważ został on nabyty na własne potrzeby danej osoby, a nie z przeznaczeniem do działalności gospodarczej (np. działalności handlowej). Podatnik musi jednak w okresie posiadania nieruchomości wykazywać zamiar wykorzystywania tej nieruchomości w ramach majątku osobistego.
.W świetle powyższych rozważań, mając na uwadze i to, że w sprawie niniejszej organ nie prowadził, bo nie mógł, postępowania dowodowego dla ustalenia prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej) stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ dokonał prawidłowej wykładni przepisów art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, w oparciu o obiektywne okoliczności towarzyszące podziałowi działki i wybudowaniu domów podlegających dostawie.
W zawartym we wniosku o wydanie interpretacji opisie stanu faktycznego skarżący wskazał, iż z przyczyn ekonomicznych (brak pracy, koszty utrzymania) dokonał sprzedaży domu jednorodzinnego wybudowanego na otrzymanej od rodziców działce. W ciągu roku od sprzedaży działkę tę podzielił i na działkach tych wybudował trzy domy jednorodzinne, które zamierza sprzedać. Z opisu stanu faktycznego nie można było wywieść, że skarżący, jak sam zaznaczył, będąc w trudnej sytuacji finansowej dokonał podziału działki i rozpoczął budowę 3 domów jednorodzinnych w celu zaspokajania własnych potrzeb osobistych tj. potrzeb mieszkaniowych, rekreacyjnych, których zresztą do chwili obecnej nie zaspokoił.
Przyjąć więc należy, że status podatkowy osoby fizycznej, nie prowadzącej formalnie zarejestrowanej działalności gospodarczej, a dokonującej sprzedaży gruntów z budynkami zależy w istocie od zamiaru determinującego rozpoczęcie budowy domów usytuowanych na podzielonej działce. Decydujące znaczenie mają zamiar i okoliczności powzięcia zamiaru budowy, w szczególności to, czy poszczególne budowy kolejnych domów podatnik podejmował w ramach zaspokojenia własnych (osobistych) potrzeb.
Dla oceny zamiaru towarzyszącego P. J. zasadnie przeprowadził organ analizę kompleksu zdarzeń, poprzedzających sprzedaż domów usytuowanych na darowanej, a następnie podzielonej działce.
Już sprzedaż pierwszego domu, jak podał skarżący z przyczyn ekonomicznych – brak pracy - przy rozpoczęciu w krótkim czasie budowy trzech kolejnych domów jednorodzinnych wskazuje, że intencją podatnika nie było wyłącznie wykorzystanie majątku osobistego na potrzeby osobiste i wybudowanie budynku mieszkalnego przeznaczonego dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych swoich i swojej rodziny. lecz poprawa warunków finansowych. Jak logicznie wskazał Minister Finansów trudno przyjąć, że strona zamierzała wybudować domy na potrzeby osobiste, mając jednocześnie problemy finansowe, które zmusiły ją do sprzedaży już wybudowanego domu. Budowa domów jednorodzinnych dla bliskiej rodziny ( rodziców, syna) nie mieści się w pojęciu zaspokajania potrzeb osobistych, i przekracza zakres obowiązku alimentacyjnego.
W konsekwencji całokształt okoliczność towarzyszących wydzieleniu działek i podjęciu budowy domów jednorodzinnych będących przedmiotem planowanej dostawy, w obiektywnych okolicznościach ceniony z perspektywy wyżej przytoczonej wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług nie może być uznany za dowolny.
Wobec powyższego, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej interpretacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło