IV SA/Wa 2019/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Kurek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi R. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. Wojewoda [...] odmówił Spółce R. z siedzibą w W. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2008 r. orzekającej o ustaleniu lokalizacji drogi gminnej (ul. [...]) na odcinku od ul. [...] do ul. [...] w W. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych sprawy. W dniu 11 lipca 2008 roku Burmistrz Dzielnicy [...] wystąpił do Prezydenta W. z wnioskiem o wydanie decyzji ustalającej warunki lokalizacji dla budowy powyżej opisanej drogi gminnej. Na podstawie tego wniosku Prezydent W. wszczął postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem w dniu [...] października 2008 r. decyzji ustalającej lokalizację opisanej we wniosku inwestycji. Z akt sprawy wynika, że informacja o wydaniu decyzji w sprawie lokalizacji drogi została podana do wiadomości stron w trybie przewidzianym w art. 49 kpa, na mocy przepisu art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) przez wywieszenie na tablicy ogłoszeń Urzędu Dzielnicy [...] w dniu 20 listopada 2008 roku na okres 14 dni oraz zamieszczenie w prasie lokalnej. Zawiadomienie o wydaniu decyzji zostało ponadto wysłane - w dniu 4 grudnia 2008 r. - skarżącej Spółce (dotychczasowemu właścicielowi nieruchomości objętej planowaną inwestycją). Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika Spółki zawiadomienie powyższe otrzymał on w dniu 16 grudnia 2009 r. Zarówno obwieszczenie o wydaniu decyzji, jak i zawiadomienie z dnia 4 grudnia 2008 r. zawierało informację o miejscu, w którym można zapoznać się z treścią tej decyzji. Od decyzji organu pierwszej instancji odwołania wnieśli S. J. (w dniu 30 października 2008 r.) oraz Spółka R. (w dniu 18 maja 2009 roku). Wraz z odwołaniem Spółka R. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., wydanym na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 123 kpa, odmówił Spółce R. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, jako wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 58 § 2 kpa. Organ podkreślił, że informację o wydaniu kwestionowanej decyzji doręczono Spółce w dniu 16 grudnia 2008 r., a odwołanie od decyzji wniosła ona dopiero w dniu 14 maja 2009 r. Jednocześnie Wojewoda stwierdził, że niedysponowanie decyzją lokalizacyjną przez organ pierwszej instancji - na skutek przekazania akt sprawy organowi odwoławczemu celem rozpoznania odwołania S. J. - nie spowodowało uniemożliwienia zapoznania się z tą decyzją przez skarżącego. Spółka R. nie zgodziła się z tym postanowieniem i zaskarżyła je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisu art. 58 kpa przez niewłaściwą jego interpretację i zastosowanie oraz przepisów art. 6,8,9,10,11 kpa., poprzez ich niezastosowanie, tj. brak doręczenia skarżącej decyzji z dnia [...] października 2008 r., brak udostępnienia do wglądu do akt sprawy, a przez to naruszenie prawa strony do udziału w postępowaniu. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, ponawiając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1997/09 z dnia 10 lutego 2010 r. skargę Spółki R. oddalił. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że stosownie do przepisu art. 127 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W rozpoznawanej sprawie tryb i termin wnoszenia odwołania od decyzji o lokalizacji drogi nie ulega zmianom, a jedyne modyfikacje, wynikające z uregulowań ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji i inwestycji w zakresie dróg krajowych dotyczą doręczenia decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Zgodnie z art. 7 ust. 2 decyzję tę wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich, a starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych doręczają wnioskodawcy, oraz zawiadamiają o jej wydaniu pozostałe strony w drodze obwieszczeń w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi oraz w prasie lokalnej. Ponadto wysyłają zawiadomienie o wydaniu decyzji o lokalizacji drogi dotychczasowemu właścicielowi na adres określony w ewidencji gruntów. Powołany przepis przewiduje dwie formy zawiadomienia o wydaniu decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Pierwsza z nich to zawiadomienie w drodze obwieszczenia w urzędach gmin właściwych ze względu na przebieg drogi oraz w prasie lokalnej i internecie, odnosząca się do pozostałych niż wnioskodawca stron postępowania w tej sprawie. Druga natomiast to wysłanie zawiadomienia o wydaniu decyzji o lokalizacji drogi, odnosząca się do dotychczasowego właściciela nieruchomości. Skarżący jako właściciel nieruchomości, po której zaplanowano przebieg wykonywanej drogi, zgodnie ze zdaniem drugim ust. 2 art. 7 w/w ustawy został zawiadomiony o wydaniu decyzji Prezydenta W. Zawiadomienie to nosi datę 4 grudnia 2008 roku, a doręczone zostało skarżącemu w dniu 16 grudnia 2008 roku. W praktyce i w orzecznictwie sądowym przyjęto, że w przypadku zawiadomienia o wydaniu decyzji w drodze obwieszczenia, termin do wniesienia odwołania o którym mowa w art. 127 § 3 kpa rozpoczyna bieg po upływie 14 dni od dokonania obwieszczenia Wynika z tego, że dla rozpoczęcia biegu tego terminu nie ma znaczenia to, kiedy adresat tego zawiadomienia faktycznie zapoznał się z treścią tej decyzji. W świetle art. 7 ust. 3 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych zawiadomienie o wydaniu decyzji, skierowane do właściciela nieruchomości należy traktować jako równoważne zawiadomieniu pozostałych stron w trybie obwieszczeń. Prowadzi to do wniosku, że również i w tym przypadku kwestia daty zapoznania się właściciela nieruchomości z treścią decyzji nie ma znaczenia z punktu widzenia biegu terminu do wniesienia odwołania. Skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu dopiero po upływie pięciu miesięcy od daty doręczenia mu zawiadomienia o wydaniu decyzji o lokalizacji drogi. Tak długi okres czasu wskazuje, że skarżący nie dopełnił należytej staranności w ubieganiu się o zapoznanie się z treścią tej decyzji. W związku z tym nie ma podstaw do przyjęcia, iż został dochowany przewidziany w art. 58 § 2 kpa 7 - dniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu, liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Za taką trwającą aż 5 miesięcy przeszkodę nie można traktować tego że akta sprawy wraz z decyzją znajdowały się w organie odwoławczym. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Spółka R. zarzuciła naruszenie art. 58 kpa poprzez jego niewłaściwą interpretację i niezastosowanie, a także naruszenie art. 6, art. 8, art. 9, art. 10 i art. 11 kpa poprzez ich niewłaściwą interpretację i niezastosowanie, to jest nieudostępnięnie skarżącej wglądu do akt sprawy oraz uniemożliwienie skarżącej reprezentowania swoich interesów, a także fałszywe poinformowanie strony o braku prawa do wniesienia odwołania od decyzji. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewody [...], a także zasądzenie na rzecz Spółki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1052/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Sąd podkreślił, że istotą zaistniałego w sprawie sporu nie jest to, kiedy rozpoczął bieg, a także upłynął termin służący skarżącej Spółce do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] października 2008 r. (zawiadomienie o wydaniu tej decyzji zostało bowiem doręczone stronie w dniu 16 grudnia 2008 r. i od tej daty należy liczyć termin do wniesienia odwołania), lecz to, czy wniesienie odwołania dopiero w dniu 18 maja 2009 r. nastąpiło bez winy skarżącej Spółki. Wiąże się z tym konieczność wyjaśnienia przyczyn takiego uchybienia terminu oraz ustalenia kiedy te przyczyny ustały. Zgodnie bowiem z art. 58 § 2 kpa prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Spółka R. wniosek o przywrócenie terminu uzasadniła tym, iż mimo zawiadomienia jej o fakcie wydania decyzji lokalizacyjnej nie mogła zapoznać się z jej treścią, bowiem akta sprawy zostały przekazane organowi odwoławczemu i były niedostępne. Nadto - jak podała - jej pracownikowi, który miał zapoznać się z treścią tej decyzji udzielono błędnej informacji, iż nie przysługuje od niej odwołanie. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania organ administracyjny winien rozstrzygnąć, przede wszystkim czy podane przez stronę powody spóźnienia są wiarygodne (art. 58 § 1 kpa). Następnie winien rozważyć, czy usprawiedliwiają one stronę, to jest, czy uprawdopodobniła ona, że spóźnienie nastąpiło z podanych przez nią przyczyn i bez jej winy. W pierwszej kolejności jednak należało ustalić, czy strona zachowała siedmiodniowy termin z art. 58 § 2 kpa do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczony od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268). W pozostałym zakresie jednakże ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawy ponownie. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy: a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny; b) po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (J. P. Tarno, dz. cyt. i powołane tam orzeczenie Sądu Najwyższego). Warto wskazać, że na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz, 368 z późn. zm.) akceptowany był podobny pogląd. W orzecznictwie sądowym dopuszczano możliwość odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu, jednakże konieczne było spełnienie jednej z dwóch przesłanek: zmiany stanu prawnego albo zmiany stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1480/99 - niepublikowany; wyrok NSA z dnia 18 marca 2002 r, sygn. akt IV SA 3348/01 - niepublikowany). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu muszą być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji, W rozpoznawanej sprawie kwestia zachowania przez stronę siedmiodniowego terminu z art 58 § 2 kpa w ogóle nie została wyjaśniona, Wojewoda [...] wyłącznie na podstawie długiego okresu spóźnienia strony przy dokonaniu przez nią czynności procesowej przyjął, że nie został zachowany termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do odwołania. W sprawie nie wyjaśniono jednak kiedy ustała przyczyna lub przyczyny niezachowania przez stronę ustawowego terminu z art. 129 § 2 kpa W szczególności wyjaśnienia wymagało to kiedy przedstawiciele skarżącej mogli realnie zapoznać się z treścią decyzji, od której wniesiono odwołanie. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający dokona wyjaśnienia powyżej opisanych kwestii. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.