II SA/Bd 1164/10

Dnia 7 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant: Krzysztof Cisewski po rozpoznaniu w II Wydziale na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 roku sprawy ze skargi K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we [...] na rzecz K. Ś. 357 zł (trzysta pięćdziesiąt siedem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (SKO), po rozpoznaniu wniosku skarżącego – K. Ś. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy A. z dnia [..] w przedmiocie podziału działki nr [..] położonej we wsi R., stanowiącej własność M. G., na podstawie art. 157 § 3 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), dalej powoływanej jako "kpa", odmówiło wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżący nie był stroną postępowania o wydanie decyzji podziałowej dotyczącej działki nr [...] i nie jest właścicielem nieruchomości podlegającej podziałowi, ani też nie przysługują jemu inne prawa do tej nieruchomości. Z twierdzeń skarżącego wynika natomiast, że jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej. Jako taki, zdaniem SKO, nie mógł być stroną postępowania dotyczącego podziału działki nr [...], ani skutecznie wszcząć postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej. W tym drugim przypadku musiałby, bowiem wskazać na przepis prawa materialnego i okoliczności potwierdzające istnienie jego interesu prawnego, a tego nie zrobił. W dniu 21 grudnia 2009 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie przez SKO sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy A. z dnia [...]. We wniosku tym wskazał, że w jego przypadku nigdy nie były dokonane czynności ustalenia przebiegu granic pomiędzy jego nieruchomością, a nieruchomością sąsiadki M. G. (dz. nr [...]). Brak jest zatem, w jego ocenie podstawy odniesienia się dla dokonywania podziału nieruchomości (dz. nr [...]), w szczególności w sytuacji, gdy sąsiadka kilkukrotnie worywała się w jego pole. Skarżący przytaczając treść przepisu art. 28 kpa stwierdził, że w sprawie podziałowej zabrakło protokołu przejęcia przebiegu granicy z sąsiadem, co przy ewentualnym podziale skutkować będzie na wykonywane przez niego prawo własności nieruchomości np. poprzez jej uszczuplenie w bliżej nieokreślonym zakresie. Skarżący podkreślił, że decyzja, której nieważności się domaga w sposób bezpośredni rzutuje na jego prawo własności, naruszając je w sposób rażący poprzez utrzymywanie wadliwej decyzji o podziale sąsiedniej nieruchomości, w sytuacji gdy brak jest protokołu przyjęcia przebiegu granicy. Decyzją z dnia [...], nr [...], SKO utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ ponownie podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią jest wykazanie legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej oraz, że legitymację do tej czynności ma podmiot, który twierdzi, że decyzja wadliwa dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku, co wynika z art. 28 kpa. W sprawie będącej przedmiotem wniosku, podkreśla organ, skarżący nie był stroną postępowania, ani nawet adresatem decyzji Wójta Gminy A. i nie wykazał jaki ma interes prawny lub obowiązek w związku z postępowaniem prowadzonym w sprawie zakończonej decyzją oraz jakiego jego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy kwestionowana decyzja bądź skutki stwierdzenia nieważności. Organ wskazał, że w przypadku podziału nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, interes prawny w postępowaniu podziałowym mają podmioty, które wykażą prawo do gruntu i są to właściciel nieruchomości, współwłaściciel, użytkownik wieczysty lub współużytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować nieruchomością w ramach przysługującego im prawa. Właściciele działek sąsiednich natomiast nie mają prawa strony w postępowaniu o podział nieruchomości i pogląd ten jest w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie ma żadnego prawa do nieruchomości, która uległa podziałowi, co oznacza, że nie może być uznany za stronę postępowania podziałowego, co w konsekwencji skutkuje brakiem skuteczności wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie SKO skarżący wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że jego uprawnienie do uczestniczenia w sprawie w związku z podziałem działki sąsiada wynika wprost z faktu, że nie został sporządzony protokół przyjęcia przebiegu granicy między jego nieruchomością, a działką nr [...], co istotnie rzutować będzie przy podziale nieruchomości. Wskazał, że w jego przypadku nigdy nie były dokonane czynności ustalenia przebiegu granicy między jego nieruchomością a nieruchomością sąsiadów. Brak jest zatem podstawy do odniesienia dla dokonania podziału nieruchomości sąsiedniej, w szczególności w sytuacji gdy sąsiad kilkukrotnie worywał się w jego pole i w znacznym stopniu zajął część jego gruntu. Skarżący zwrócił także uwagę, że w chwili wydawania decyzji podziałowej przez Wójta Gminy A. był już wydany wyrok przez WSA w Bydgoszczy stwierdzający nieważność uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co w jego ocenie powodowało brak podstaw do dokonania jakiegokolwiek podziału nieruchomości objętych tym planem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem organ rozpoznający wniosek skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy A. z dnia [...], nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W sprawie bezspornym pozostaje to, że skarżący jest właścicielem działek nr [...] i [..] sąsiadujących z działką będącą własnością M. G. nr [...], która uległa podziałowi decyzją Wójta z dnia [...] i że nie był on stroną postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie tej decyzji. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, czy skarżący, w tej sytuacji może skutecznie złożyć wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta z dnia [...]. W tym miejscu podkreślić należy, na co też zwraca uwagę SKO, że stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych, którego celem jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji obarczonych ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Zgodnie z przepisem art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W związku z tym koniecznym jest ustalenie przez organ administracji czy podmiot składający wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ma przymiot strony. Wskazać wobec tego należy, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności stosuje się art. 28 kpa i że stroną jego jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to konsekwencją rozpoznawania przez organ nadzoru nowej sprawy w stosunku do załatwionej kwestionowaną decyzją, dlatego też otwiera się następnie dla wszystkich stron tego postępowania droga weryfikacji takiej decyzji w trybie zwykłym i trybach nadzwyczajnych oraz kontroli sądowej (tak Borkowski w: Adamiak/Borkowski, KPA. Komentarz, 5. wyd. Warszawa 2003 r., art. 157 Nb 5). Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że SKO nie wyjaśnił tego, czy interesu prawnego lub obowiązku skarżącego mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej z dnia [...]. Wskazać należy, że skarżący konsekwentnie zarówno w odwołaniu, jak i w skardze podnosił, że nie został sporządzony protokół przyjęcia przebiegu granicy pomiędzy jego nieruchomością, a działką [...]. Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2010 r. skarżący dodatkowo wyjaśnił, że gdy doszło do sporządzenia projektu podziału działki nr [....], to geodeta wezwał go do zatwierdzenia znaków granicznych, a on odmówił zatwierdzenia, uważając, że najpierw trzeba ustalić przebieg granicy i pomimo tego doszło do zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...]. Koniecznym byłoby więc wyjaśnienie przez organ czy rzeczywiście przebieg granic pomiędzy nieruchomością skarżącego i M. G. jest w jakimkolwiek punkcie sporny i ewentualnie w jakim. Wobec braku jakichkolwiek ustaleń organu w tym zakresie nie można bowiem wykluczać istnienia interesu prawnego skarżącego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Oceniając istnienie interesu prawnego lub obowiązku skarżącego trzeba mieć na względzie to, że podział nieruchomości skutkuje wytyczeniem nowych granic dla działek powstających wskutek podziału nieruchomości. Jeżeliby więc okazało się, że któraś z nowych, zewnętrznych granic przebiega w jakiejś części, po nieruchomości będącej własnością skarżącego (działka nr [...] i [...]), to podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] wpływałby na prawo własności skarżącego i miałby on wtedy przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej. Organ ponownie rozpoznając sprawę powinien odnieść się w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia do twierdzeń skarżącego odnośnie przebiegu granic, wcześniej przeprowadzając w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Warto w tym miejscu wskazać na tezę zawartą w uzasadnieniu orzeczenia tutejszego sądu z dnia 7 stycznia 2009 r. (sygn. akt II SA/Bd 842/08), pomimo tego, że sformułowana ona została na tle innego stanu faktycznego: organy nie mogą ograniczać się do zbadania, czy wnioskodawca jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości i za każdym razem dochodzić do konkluzji, że osoby nie posiadające powyższego statusu wyłączone są z kręgu stron postępowania. Na organach ciąży obowiązek poczynienia rozważań, czy fakt podziału nieruchomości nie ma, czy też ma wpływ na zakres praw, którymi dysponuje osoba domagająca się podziału nieruchomości (System Informacji Prawnej Lex nr 487280). Pozostałe zarzuty skargi, jako nie mieszące się w granicach sprawy nie były przedmiotem rozważań sądu. Zwłaszcza zarzut wydania decyzji podziałowej z dnia [...] w sytuacji braku planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego mógłby być skutecznie podnoszony dopiero po wszczęciu postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Mając powyższe na uwadze orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), jak w sentencji wyroku, a na podstawie art. 152 tej ustawy o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jak w pkt 2 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono zgodnie z zasadą wynikającą z art. 200 powyżej cytowanej ustawy.