II SA/Rz 705/10

WyrokWSA w Rzeszowie2010-12-08

Skład orzekający: Małgorzata Wolska, Magdalena Józefczyk, Robert Sawuła

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja wojewody o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela, pomimo zagospodarowania części nieruchomości przez Polski Związek Działkowców jako ogród działkowy, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest prawidłowy, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, nawet jeśli jest zagospodarowana przez osoby trzecie bez podstawy prawnej. Przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie ograniczają prawa do zwrotu nieruchomości byłemu właścicielowi lub jego spadkobiercom. Osoby użytkujące działki na podstawie stosunku prawnego z Polskim Związkiem Działkowców nie mają statusu strony w postępowaniu zwrotowym.
Stan faktyczny
Polski Związek Działkowców zaskarżył decyzję wojewody utrzymującą w mocy decyzję prezydenta miasta o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości spadkobiercom poprzedniego właściciela oraz odmowie zwrotu innych działek. Skarżący zarzucili błędną interpretację przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych oraz naruszenie praw użytkowników działek. Sprawa dotyczyła nieruchomości wywłaszczonej na cele wojskowe, częściowo zagospodarowanej jako ogród działkowy.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Polskiego Związku Działkowców na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Małgorzata Wolska /spr./ Sędziowie WSA Magdalena Józefczyk WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 19 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości -skargę oddala- II SA/Rz 705/10 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...].05.2010 r. /[...]/ Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm./ w zw. z art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. ustawy o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm./, po rozpatrzeniu odwołania Polskiego Związku Działkowców – Okręgowy Zarząd [...] oraz odwołania T. S., W. S. i K. S. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...].11. 2009 r. /[...]/, sprostowanej postanowieniem z dnia [...].12.2009 r., orzekającej o zwrocie nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa poł. w obr. 215 R. – P., oznaczonej jako działka nr 1505/1 i o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania oraz o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1505/2 i 1618 w obr. 215 R. – P. i nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1,5,6 w obr. 212 R. – S., stanowiących własność Skarbu Państwa, postanowił utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Prezydent Miasta po ponownym rozpatrzeniu wniosku W. S., K. S. i T. S. z dnia [...].01.2009 r. o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, decyzją z dnia [...].11.2009 r. orzekł: 1. o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, poł. w obr. 215 R. – P., ozn. jako działka nr 1505/1 na rzecz W. S. 1/3 części, K. S. w 1/3 części oraz T. S. w 1/3 części, 2. o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania na rzecz Skarbu Państwa przez W. S. w kwocie 338,28 zł, K. S. w kwocie 338,28 zł i T. S. w kwocie 338,28 zł., 3. o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako: - działka nr 1618 i działki nr 1505/2 obr. 215 Rzeszów – Przybyszówka, stanowiącej własność Skarbu Państwa, - działka nr 1,5 i 6 obr. 212 R. – S., stanowiącej własność Skarbu Państwa w zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej – Rejon Zarządu Infrastruktury w [....]. W złożonym odwołaniu Polski Związek Działkowców – Okręgowy Zarząd [...] wnosi o uchylenie decyzji w części dotyczącej zwrotu nieruchomości oznaczonej nako działka nr 1505/1 o pow. 2a 28 m2 na rzecz W. S., K. S., T. S. i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując naruszenie art. 136-138 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także szeregu przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Strona podnosi, że użytkownikom działek winno być przyznane odszkodowanie jako "rekompensata za infrastrukturę będącą ich własnością", organ zaniechał ustalenia oraz zawiadomienia w/w o toczącym się postępowaniu jako strony. T. S., W. S. i K. S. w odwołaniu eksponują bezprawne, w ich ocenie, posiadanie nieruchomości przez Skarb Państwa przez ponad 20 lat, a związane z tym odszkodowanie obliczają na 240,000 zł, nie doliczając strat "moralnych, czasowych, zdrowotnych". Analizując sprawę organ odwoławczy stwierdził, że kwestionowana w odwołaniu decyzja z dnia [...].11.2009 r. Prezydenta Miasta jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa i w związku z tym brak było podstaw do uwzględnienia odwołania. Bezsporne jest, że aktami notarialnymi z dnia [...].02.1978 r. Rep. A Nr [...] i Rep. A Nr [...] J. S., na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1950 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64/ zbyła na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości poł. we wsi P., oznaczone jako działki nr 4240/1, 4240/2, 4237/2, 4237/3 i 4248 wraz ze składnikami roślinnymi za odszkodowaniem w łącznej kwocie 77036,60 zł. Przedmiotowa nieruchomość była niezbędna Skarbowi Państwa do realizacji inwestycji p.n. "plac ćwiczeń dla wojska", zgodnie z decyzją z dnia [...].07.1977 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, wydaną przez Wojewódzką Dyrekcję Rozbudowy Miasta i Osiedli Wiejskich w R. Następnie działki nr 4240/1, 4237/3 i 4248 decyzją z dnia [...].09.1978 r. Miejskiego Zarządu Gospodarki Terenami w R. zostały nieodpłatnie na czas nieoznaczony oddane w użytkowanie Wojskowemu Zarządowi Kwaterunkowo – Budowlanemu w K /jego następca prawnym jest Rejonowy Zarząd Infrastruktury w L./ pod plac ćwiczeń dla wojska, które ostatecznie przekształciło się w trwały zarząd /art. 199 ust.2 ustawy z dnia 29.04.1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniami nieruchomości/. W wyniku modernizacji operatu ewidencji gruntów działka nr 4240/1 obr. P. zmieniła oznaczenie ostatecznie na działkę nr 1 obr. 212 R. – S., działka nr 4240/2 obr. P. – na działkę nr 1505 obr. 215 R. – P., działka nr 4237/2 obr. P. – na działkę nr 1618 obr. 215 R. – P., działka nr 4237/3 obr. P. – na działkę nr 6 obr.. 212 R. – S., działka nr 4248 obr. P. – na działkę nr 5 obr. 212 R. – S. Wskazał na teść przepisów art.. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym nieruchomość wywłaszczona lub je część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, jeżeli stosownie do art. 137 u.g.n. stała się zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zbędność nieruchomości na cel określony w przepisach wywłaszczeniowych, zgodnie ze wskazanym art. 137 u.g.n. powstaje, gdy: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu lub pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Wojewoda uznał, że organ I instancji prawidłowo ustalił zbędność części nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr 1505/1, która w powiązaniu z celem określonym w umowie przeniesienia własności stanowi zasadniczą przesłankę materialno- prawną do wydania decyzji orzekającej o zwrocie. Działka ta, mimo upływu 30 lat, nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia – wg powołanej wyżej decyzji z dnia [...].07.1977 r. Nr [...] przeznaczona była pod "dodatkowy teren do wywłaszczenia na drogę dojazdową do odciętych upraw polowych", a obecnie zagospodarowana jest ogródkiem działkowym, na którym znajdują się uprawy ogrodnicze oraz budowle /szklarnia, altana/ oraz fragment pasa drogowego /jezdnia asfaltowa, rowy/. Również prawidłowo organ I instancji orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działki nr 1618, 1505/2 obr. 215 R. – P. oraz działki nr 1,5 i 6 obr. 212 R. – S., które zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia w terminach o których mowa w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Odnosząc się do zarzutu odwołania T. S., W. S. i K. S. odnośnie żądania przez nich nieruchomości w takim stanie w jakim znajdowała się w dniu wywłaszczenia, Wojewoda wyjaśnił, że w świetle art. 139 powyższej ustawy nie jest ono uzasadnione. Za bezzasadne uznał też ich twierdzenia o rzekomo bezprawnym posiadaniu Skarbu Państwa nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr 1505/1. Przedmiotowa nieruchomość została zbyta aktem notarialnym z dnia [...].02.1978 r. Rep. A Nr [...] na rzecz Skarbu Państwa, a prawo to zostało wpisane w księdze wieczystej Nr [...], zatem bezpodstawne są twierdzenia o bezprawnym posiadaniu Skarbu Państwa tej nieruchomości przez ponad 20 lat. Cel nabycia tej nieruchomości nie został zrealizowany, zatem stosownie do art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami prawidłowo orzeczono o jej zwrocie na rzecz odwołujących się, co jednak nie oznacza, że Skarb Państwa posiadał tę nieruchomość bezprawnie. Odnosząc się do zarzutu Polskiego Związku Działkowców - Okręgowy Zarząd [...] dotyczącego rozliczeń związanych ze zwrotem działki nr 1505/1 wyjaśniono, że organ I instancji prawidłowo orzekł o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania przez spadkobierców wywłaszczonego właściciela nie uwzględniając wzrostu wartości zwracanej nieruchomości spowodowanej nakładami poniesionymi przez Polski Związek Działkowców, związanymi z zagospodarowaniem jej na potrzeby ogródków działkowych, wskazując przy tym na treść art. 140 ust. 4 i 2 cyt. ustawy. Nadto Wojewoda zaznaczył, że zgodnie z art. 140 ust. 1 cyt. ustawy "decyzję zwrotową w części dotyczącej ustalenia odszkodowania może zwalczać tylko podmiot na rzecz, którego odszkodowanie /należność za zbytą nieruchomość/ podlega zwrotowi /wyrok NSA z dnia 24.03.2010 r., I OSK 778/09/. Roszczenia Polskiego Związku Działkowców wynikające z poniesienia nakładów na nieruchomości podlegającej zwrotowi nie mogą być przedmiotem postępowania zwrotowego prowadzonego w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, ewentualnie mogą być dochodzone w drodze cywilnej. Zagospodarowanie działki nr 1505/1 przez Polski Związek Działkowców nastąpiło bez jakiejkolwiek podstawy prawnej, tym samym nie trafny jest zarzut odwołania, iż organ I instancji nie uwzględnił w prowadzonym postępowaniu praw – przysługujących Polskiemu Związkowi Działkowców Okręgowy Zarządowi [...] – wynikających z przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Bezzasadne są też twierdzenia odwołania, iż obecne zagospodarowanie działki nr 1505/1 ma trwały charakter i stoi ona na przeszkodzie jej zwrotu spadkobiercom poprzedniego właściciela. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższą decyzję Wojewody wniósł Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] z żądaniem jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1) naruszenie art. 136,137 i 138 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich błędną interpretację oraz przyjęcie, że zaistniały przesłanki warunkujące zwrot działki nr 1505/1 o pow. 2 a 38 m2, objętej KW nr [...], poł. w obr. 215 R. – P., 2) naruszenie art. 14 i 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez pominięcie tych przepisów przy przyznaniu wnioskodawcom prawa do zwrotu nieruchomości nr 1505/1, 3) procedury administracyjnej, a to art. 28 k.p.a. poprzez odmówienie przymiotu strony osobom użytkującym działki na nieruchomości nr 1505/1, na której zlokalizowana jest część [...] oraz art. 7 i 8 k.p.a w zw. z art. 11 i 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie kompleksowego wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym oraz braku bliższego wyjaśnienia motywów rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postawiony po raz pierwszy w skardze zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. uznano za bezsensowny, wskazując przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym przyjmuje się, że działkowcom użytkującym działki na podstawie stosunku prawnego łączącego ich z Polskim Związkiem Działkowców, w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje jedynie interes faktyczny, a w związku z tym nie mogą być traktowani jako strony w tym postępowaniu /wyrok WSA w Łodzi z 6.12.2007 r. II SA/Łd 406/07/. Wojewódzki Sad Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W myśl przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych /Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm./, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznający skargę na akt administracyjny /tu decyzja/ dokonuje jego oceny mając na uwadze wyłącznie stan prawny obowiązujący w dniu podjęcia aktu /wydania decyzji/, jak i stan sprawy istniejący na ten dzień, a wynikający z akt administracyjnych / art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./. Sądowa kontrola legalności, stosownie do art. 134 § 1 powyższej ustawy, sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa o wpływie na wynik sprawy, naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art.145 § 1 ustawy cyt. wyżej/. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa, w konsekwencji więc, zgodnie z art. 151 tej ustawy, skarga podlega oddaleniu. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm./, zwana dalej ustawą o g.n. Stosownie do art. 136 ust. 1 powyższej ustawy nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu z uwzględnieniem art. 137 tej ustawy, chyba, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 2 w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W myśl art. 136 ust. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli – stosownie do przepisu art. 137 tej ustawy – stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości wyłącznie na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jest podstawową zasadą prawa wywłaszczeniowego. Gwarantuje ona, że instytucja wywłaszczenia nie będzie wykorzystywana dla celów sprzecznych z jej ratio legis /zob. T. Woś "Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonej nieruchomości" W-wa 2004, s.171/. Z tą zasadą ściśle jest związany obowiązek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, która nie została wykorzystana na cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Prawo do żądania zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w przypadku ich zbędności na cel wskazany w decyzji o wywłaszczeniu jest nie tylko zasadą ustawową, ale ma swoje źródło również w Konstytucji RP /ochrona własności – art. 21 i 64 ust. 1 i 2/. Pojecie zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia definiuje wspomniany art. 137 ust. 1 ustawy o g.n. według którego nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Ust. 2 tego przepisu dopuszcza zwrot części wywłaszczonej nieruchomości w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości. Konstytucyjne źródło prawa do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nakazuje w sposób ścisły interpretować pojęcie zbędności na cel wywłaszczenia /zob. wyrok NSA z dnia 22.08.2003 r., I SA 2622/01, Lex nr 149521/. Cel ten określa decyzja /umowa/ wywłaszczeniowa. W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że W. S., K. S. i T. S. wnioskiem z dnia [...].01.2009 r. ubiegali się o zwrot nieruchomości, zbytej przez ich spadkodawcę J. S. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości / Dz. U. z 1974 r., Nr 10, poz.64/ aktami notarialnymi z dnia [...].02.1978 r. Rep. A Nr [...] i Rep. A Nr [...] sporządzonymi w Państwowym Biurze Notarialnym w R., na rzecz Skarbu Państwa, tj. nieruchomości poł. we wsi P. oznaczonej działkami nr 4240/1, 4240/2, 4237/2, 4237/3 i 4248 wraz ze składnikami roślinnymi za odszkodowaniem w łącznej kwocie 77036,60 zł. Przedmiotowa nieruchomość jak wynika z treści tych aktów notarialnych, była niezbędna Skarbowi Państwa do realizacji inwestycji p.n. "plac ćwiczeń dla wojska", zgodnie z decyzją Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miasta i Osiedli Wiejskich w R. z dnia [...].07.1977 r. /[...]/ o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Działki w/w, jak wynika z ustaleń dokonanych w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, w wyniku modernizacji operatu ewidencji gruntów zmieniły swe oznaczenia i tak działce nr 4240/1 obecnie odpowiada działka nr 1 obr. 212 R. – S., działce nr 4240/2 – działka nr 1505 obr. 215 R. – P., działce nr 4237/2 – działka nr 1618 obr. 215 R. – P., działce nr 4237/3 – działka nr 6 obr. 212 R. – S., działce nr 4248 – działka nr 5 obr. R. – S. Niesporne są też ustalenia organów, znajdujące potwierdzenie w materiale zebranym w sprawie, dotyczące stanu zagospodarowania tychże działek. Z akt sprawy wynika, że działki nr 1618, 1505/2 obr. 215 R. – P. oraz działki nr 1,5 i 6 obr. 212 R. – S. zostały wykorzystane zgodnie z celem ich wywłaszczenia /określonym w umowie z dnia [...].02.1978 r./ tj. zrealizowano plac ćwiczeń dla wojska w terminach określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o g.n. Natomiast zgodnie z celem wywłaszczenia nie została wykorzystana działka nr 1505/1 obr. 215 R. – P., pomimo upływu 30 lat. W/w działka według planu realizacyjnego zatwierdzonego wspomnianą wcześniej decyzją z dnia [...].07.1977 r. Wojewódzkiej Dyrekcji Rozbudowy Miasta i Osiedli Wiejskich w R., przeznaczona była pod "dodatkowy teren do wywłaszczenia na drogę dojazdową do odciętych upraw polowych". Natomiast aktualnie zagospodarowana jest ogródkiem działkowym z uprawami ogrodniczymi i budowlami /szklarnia, altana/ oraz stanowi fragment pasa drogowego /jezdnia asfaltowa, rowy/. W świetle powyższych ustaleń prawidłową zatem jest odmowa zwrotu działek nr 1618, 1505/2 obr. 215 R.– P., stanowiących własność Skarbu Państwa oraz działek nr 1,5 i 6 obr. 212 R. – S., stanowiących własność Skarbu Państwa w zarządzie MON – Rejonowego Zarządu Infrastruktury w L., natomiast również prawidłowo organy obu instancji działkę nr 1505/1 obr. 215 R. – P., stanowiącą własność Skarbu Państwa uznały za zbędną na cel wywłaszczenia i orzekły jej zwrot spadkobiercom J. S., przy zwrocie przez nich, tj. W. S., K. S. i T. S. na rzecz Skarbu Państwa zwaloryzowanego odszkodowania. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie to prawa nie narusza, a ustalenia dotyczące zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, tj. działki nr 1505/1 są prawidłowe. Realizacji tego celu nie może stanowić urządzenie na tej działce ogródka działkowego. Przypomnieć w tym miejscu wypada, że kwestia przeznaczenia nieruchomości na inne cele niż wskazany w akcie wywłaszczenia była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z dnia 3.04.2008 r., K 6/05, OTK-A 2008/3/41, w którym stwierdził m.in. niezgodność art. 229 a ustawy o gospodarce nieruchomościami z art. 21 ust,. 2 w zw. z art. 64 ust. 2 oraz art. 7 Konstytucji RP. Powołując się na swój wcześniejszy wyrok z dnia 24.10.2001 r., SK 22/01, OTK ZU 2001/7/216, Trybunał wskazał, że zasada zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, ma rangę konstytucyjną i jest "oczywistą konsekwencją" art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, który dopuszczając wywłaszczenie "jedynie na cele publiczne" tworzy nierozerwalny związek pomiędzy określeniem tych celów w decyzji o wywłaszczeniu i faktycznym sposobem użycia wywłaszczonej rzeczy. Zalecił przy tym pamiętać o szerokim pojmowaniu konstytucyjnego pojęcia "wywłaszczenie", które wkracza swoim zakresem poza pojecie "wywłaszczenie" zawarte w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Sąd nie podziela zarzutu skargi, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego przez pominięcie art. 24 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych przy przyznaniu wnioskodawcom prawa do zwrotu działki nr 1505/1. Przepis powyższy stanowi, że zasadne roszczenia osoby trzeciej do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy podlegają zaspokojeniu wyłącznie poprzez wypłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości zamiennej (ust. 1). Skutki tych roszczeń obciążają właściciela nieruchomości (ust. 2). Zdaniem Sądu przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem były właściciel takiej nieruchomości nie jest osoba trzecią. Zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11.04.2008 r., II CSK 650/07, Lex Nr 391825 wskazując, że: "norma art. 24 ust. 1i 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych w ogóle nie ma zastosowania do roszczeń windykacyjnych, ponieważ ogranicza ona sposób zaspokojenia roszczeń osoby trzeciej do nieruchomości, skutki których to roszczeń obciążać mają właściciela tej nieruchomości. Przesądza to o tym, że wymieniony przepis nie może być stosowany do roszczeń windykacyjnych właściciela, którego nie sposób przecież kwalifikować jako osobę trzecią, a ponadto nie można uznać, aby przepis ten mógł być podstawą dla roszczeń kierowanych przeciwko samemu sobie". Wobec powyższego Sąd podkreśla, że zasady wywłaszczania nieruchomości, zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jak również ich ograniczenia zostały określone w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Przyjęcie, jak sugeruje skarżący, że zwrot nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy, w świetle art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, nie jest możliwy oznaczałoby, iż w przepisie tym zawarte jest istotne ograniczenie uprawnienia do zwrotu nieprzewidziane w powołanej ustawie o gospodarce nieruchomościami. Tego rodzaju rozwiązanie naruszałoby zasadę konstytucyjnej ochrony własności wyrażonej w art. 21 i art. 64 Konstytucji RP. To stanowisko Sądu znajduje wsparcie w cytowanym wcześniej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3.04.2008 r., K 6/05, w którym Trybunał podkreślił swój utrwalony pogląd, według którego z nakazu ochrony własności oraz innych praw majątkowych, które ustanawiają art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 1 Konstytucji, wynikają określone obowiązki dla ustawodawcy zwykłego: obowiązek pozytywny stanowienia przepisów i procedur udzielających ochrony prawnej prawom majątkowym i obowiązek negatywny powstrzymywania się od regulacji, które owe prawa mogłyby pozbawić ochrony prawnej lub też tę ochronę ograniczać. Ochrona zapewniana prawom majątkowym musi być ponadto realna. W świetle więc powyższych rozważań Sąd uznał, że art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych nie ma zastosowania w przypadku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości byłemu właścicielowi, a skoro tak, to niezasadny jest zarzut skarżącego o jego naruszeniu w rozpatrywanej sprawie. Z tych tez względów Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 28.01.2010 r., II SA/Gl 1070/09 powołanym przez pełnomocnika skarżących podczas rozprawy przed Sądem, nie będąc związany tym poglądem. Nie jest trafny zarzut skargi, jakoby organy naruszyły przepisy o postępowaniu administracyjnym. W szczególności chybiony jest zarzut naruszenia art. 7,8 w zw. z art. 11, 107 § 3 k.p.a. Lektura akt administracyjnych, jak i uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie dają żadnych podstaw do przyjęcia, że wynikające z tych przepisów obowiązki proceduralne zostały zaniedbane, względnie naruszone w takim stopniu, iżby mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Chybione jest także stanowisko skarżącego, że organy naruszyły art. 28 k.p.a. poprzez niedopuszczenie do udziału w postępowaniu osób użytkujących działki na nieruchomości nr 1505/1, na której zlokalizowana jest część rodzinnego ogrodu działkowego [...]. W rozpatrywanej sprawie Polski Związek Działkowców, będąc organizacją społeczną powołana do reprezentowania i obrony praw i interesów swoich członków /art. 25 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych/ ma niewątpliwie interes prawny, bowiem jest użytkownikiem nieruchomości przeznaczonej do zwrotu. Natomiast takim interesem nie mogą wykazać się osoby użytkujące poszczególne ogródki działkowe. Zgodnie z art. 15 powyższej ustawy nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na działce stanowią własność jego użytkownika, co powoduje jedynie, że mogą oni korzystać z ochrony przysługującej prawu własności. Inna natomiast jest sytuacja, gdy Polski Związek Działkowców jest właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości i ustanowił na rzecz swojego członka prawa użytkowania działki w rozumieniu kodeksu cywilnego /art. 14 ust. 2 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych/. Nie jest kwestionowane, że taka okoliczność nie wystąpiła w niniejszej sprawie, gdzie Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd [...] nie legitymuje się żadnym z tych praw względem działki nr 1505/1. Z tych wszystkich względów na podstawie art. 151 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło