II SA/Gl 1070/09

WyrokWSA w Gliwicach2010-01-28

Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Iwona Bogucka, Włodzimierz Kubik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która została zajęta pod rodzinne ogrody działkowe, zastosowanie znajduje art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, ograniczający możliwość zwrotu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji wadliwie orzekły o zwrocie nieruchomości zajętych pod rodzinne ogrody działkowe, naruszając art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Przepis ten, zgodnie z którym roszczenia osób trzecich do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy podlegają zaspokojeniu wyłącznie poprzez wypłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości zamiennej, ma zastosowanie również do postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy. W związku z tym, mimo stwierdzenia podstaw do zwrotu nieruchomości na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami, organ nie był władny wydać decyzji uwzględniającej żądanie zwrotu, lecz zobligowany był odmówić jego uwzględnienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku spadkobierców byłych właścicieli o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę trasy średnicowej. Organy administracji uznały, że cel wywłaszczenia (zieleń parkowa i izolacyjna) nie został zrealizowany, a działki zostały zajęte pod ogrody działkowe, co uzasadniało zwrot nieruchomości. W odwołaniu strona skarżąca (zarządzająca ogrodami działkowymi) podniosła m.in. zarzut naruszenia art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, podtrzymując zarzuty dotyczące art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant starszy referent Katarzyna Wajs, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Prezydent Miasta C., na podstawie art. 15, 21 i 23 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64), orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości o pow. [...] m2, położonej w C. przy ul. [...], stanowiącej działki nr [...]i [...]. W decyzji podano, że właściciel nieruchomości nie został ustalony a władającymi nieruchomością byli H. i L. J. Wywłaszczenie nastąpiło pod zagospodarowanie trasy [...]na odcinku przebiegającym przez miasto C. Zgodnie z mapą zagospodarowania trasy [...]stanowiącą załącznik nr [...] do koncepcji rozbudowy trasy w C., teren wywłaszczony był przeznaczony na zieleń parkową i izolacyjną. Z akt postępowania wywłaszczeniowego wynika, że nieruchomość była traktowana jako pozostająca we władaniu spadkobierców A. J. W aktach tych znajduje się odpis aktu notarialnego z dnia [...]r. sporządzonego przez notariusza Z. J., repertorium nr[...] , z którego wynika, że małżonkowie A. i E. J. nabyli teren o pow. ok. czterech mórg położony w C. w granicach opisanych w akcie. Wypłata odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, zgodnie z dyspozycją z dnia [...]r. nastąpiła na rzecz: H. J., A. K., M. K. i K. J.. Decyzjami z dnia [...]r., wydanymi na podstawie art. 18 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32, poz. 191), Wojewoda C. stwierdził nabycie przez Gminę C. własności działki nr 1 (decyzja nr [...]) i działki nr 2 (decyzja nr [...]). Spadek po E. J. (zmarłej [...]r.) i A. J. (zmarłym [...] r.) nabyli na podstawie ustawy K. J., M. K. (posługująca się imieniem M.), H. J. i A. K.(postanowienie SR w C. z dnia [...] r. sygn. [...]). Natomiast spadek po zmarłym dnia [...] r. H. J. na podstawie ustawy nabyły L. J. oraz A. G. i K.J. (postanowienie SR w C. z dnia [...]r. sygn. akt [...]). Spadek po zmarłej w dniu [...] r. A. K. nabyli na podstawie ustawy J.K. i J.K. (postanowienie SR dla Miasta Warszawy z dnia [...] r., sygn. akt [...]). Z żądaniem zwrotu obu wywłaszczonych działek wystąpili spadkobiercy E. i A. J.: K. J., M. K., L. J., A. G., K.D. (z domu J.), J. K. i J. K. W wyniku wizji lokalnej w dniu [...]. ustalono, że obie działki objęte wnioskiem zostały zajęte pod ogrody działkowe. Poinformowany o prowadzonym postępowaniu [...] pismem z dnia [...]r. zaprotestował przeciwko zwrotowi działek. W wyniku oględzin w dniu [...]r. ustalono, że działka nr 12 wchodzi w skład P.O.D. im. A. M. zaś działka nr 1 w skład P.O.D. "B". W aktach sprawy znajdują się potwierdzenia wypisu z rejestru pracowniczych ogrodów działkowych. Pismo "A" z dnia [...] r. poświadcza, że Pracowniczy Ogród Działkowy "B" w C. w rejestrze prowadzonym przez Krajową Radę PZD na podstawie art. 31 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 maja 1981 r. oznaczony jest numer [...]. Natomiast pismo z dnia [...] r. potwierdza, że POD im. A. M. w.C. wpisany jest do rejestru pod nr [...]. Decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]oddano w użytkowanie [...] Zarządowi Pracowniczych Ogrodów Działkowych w C. z przeznaczeniem pod powiększenie ogrodów działkowych m.in. działkę nr 1. "A" wystąpił [...]r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do działki nr 2 a Kierownik Urzędu Rejonowego w C. postanowieniem z dnia [...] r. zawiesił postępowanie w sprawie zwrotu. Postanowieniem z dnia [...] r. nr -[...]Wojewoda [...] stwierdził nieważność postanowienia o zawieszeniu postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda [...] wyłączył od udziału w postępowaniu Prezydenta Miasta C. i wyznaczył do rozpoznania wniosku Starostę .C W oparciu o wypis z rejestru gruntów z dnia [...] r. ustalono, że działka 2 weszła w skład działki oznaczonej nr [...] ark. mapy [...]. W toku postępowania zmarły A. G. i K. D. Zgodnie z postanowieniem SR w C. z dnia [...]r. sygn. akt [...]spadek po zmarłej [...] r. A. G. nabył J. G. a spadek po zmarłej [...] r. K. D. nabyli L. J .i J. G.. J. G. i L. J. udzielili pełnomocnictw radcy prawnej A. W. Zmarł także w dniu [...]r. K. J. a spadek po nim, zgodnie z postanowieniem SR w P. z dnia [...]r. nabył na podstawie testamentu J.K. W sprawie został sporządzony operat szacunkowy, w którym wyliczono wzrost wartości nieruchomości na kwotę [...]zł. Po uwzględnieniu zastrzeżeń pełnomocnika wnioskodawców, kwotę tę rzeczoznawca ustalił w wysokości [...]zł. Została także przeprowadzona w dniu [...]r. rozprawa administracyjna. Zgodnie ze znajdującym się w aktach wykazem zmian danych ewidencyjnych działka nr [...] została podzielona na działki 3 i 4, z których działka nr 3 odpowiada działce nr 2, wywłaszczonej decyzją z [...]r. Wnioskodawcy przedłożyli także opinię uprawnionego geodety J. T., dotyczącą identyfikacji nieruchomości opisanej w akcie notarialnym z [...] r. Geodeta stwierdził, że nieruchomość o pow. 4 morgów, o jakiej mowa w akcie, odpowiada działce nr 5 obręb [...]. Działka nr 5 została w wyniku postępowań wywłaszczeniowych podzielona na działki nr 6, 7, 8, a następnie działka 2 została podzielona na działki9 i 10. Decyzją z dnia [...]r. nr [...] Starosta C. orzekł o zwrocie nieruchomości położonej w C., oznaczonej jako działka nr 1 i 3, stanowiącej własność Gminy C.na rzecz J. K. w [...]częściach, M. K. w [...]częściach, J. K. w [...]częściach, L. J. w[...]częściach i J. G. w [...]częściach. W pkt II decyzji starosta zobowiązał wskazane osoby do zwrotu na rzecz gminy kwoty [...]zł tytułem waloryzowanego odszkodowania, zwiększonego o kwotę równą różnicy wartości nieruchomości określonej na dzień zwrotu, rozkładając należność na 10 rat rocznych. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie dotyczyło zwrotu dwóch działek, wywłaszczonych pod budowę trasy średnicowej [...]. Z materiału sprawy wynika, że działki te stanowią cześć nieruchomości opisanej w akcie notarialnym z dnia [...]r., nabytej przez A. i E. J. Wniosek o zwrot pochodził od spadkobierców tych osób a osoby, na rzecz których orzeczono zwrot, udokumentowały swoje uprawnienia w oparciu o złożone postawienia spadkowe. Zgodnie z art. 136 ust.3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli stosownie do art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia. Wywłaszczenie zostało dokonane pod zagospodarowanie trasy [...]. W dokumentacji wywłaszczeniowej brak bliższego określenia tego celu. Natomiast archiwalna dokumentacja projektowa z roku [...] przewiduje na tym terenie zieleń parkową i izolacyjną. Cel wywłaszczenia w postaci zieleni parkowej i izolacyjnej nie został zrealizowany. Na działkach zostały urządzone ogrody działkowe. Takiego zagospodarowania nie przewidywał ani ówczesny plan zagospodarowania przestrzennego ani dokumentacja zagospodarowania otoczenia trasy [...]. W tej sytuacji organ uznał, że wywłaszczone działki stały się zbędne na cel wywłaszczenia i powinny podlegać zwrotowi w stanie, w jakim znajdują się w dniu zwrotu. Obowiązek zwrotu waloryzowanego odszkodowania znajduje swoje uzasadnienie w art. 140 ust. 1-3 ustawy. W niniejszej sprawie zastosowanie znajduje także art. 217 ustawy, zgodnie z którym osoby pozbawione prawa własności w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem [...]r. w razie zwrotu tych nieruchomości zwracają odszkodowanie waloryzowane w wysokości nie większej niż[...]% aktualnej wartości nieruchomości. Nadto zgodnie z art. 140 ust. 4 ustawy, w razie zwiększenia się wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, waloryzowane odszkodowanie podlega zwiększeniu o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Sytuacja taka ma miejsce w sprawie. Ustalenie wartości nastąpiło po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy. Wzrost wartości wynika z zagospodarowania terenu, doprowadzenia elektryczności i wodociągu. Odnosząc się do stanowiska "A" podał, że art. 24 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych nie ma zastosowania. Postępowanie dotyczące zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie dotyczy roszczeń osób trzecich do nieruchomości, o jakich mowa w tym przepisie. W oparciu o przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może także być rozstrzygana sprawa rozliczeń nakładów poniesionych na nieruchomości. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik "A" zarzucił naruszenie art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych poprzez przyjęcie, że nie ma on zastosowania w sprawie. Nadto podniósł, że w sytuacji, gdy decyzja o wywłaszczeniu nie określała sposobu wykorzystania, nie ma możliwości uznania, że zajęcie terenu pod ogród działkowy pozostaje w sprzeczności z celem wywłaszczenia i nie stanowi jego realizacji. Nie ustalono także własności działek w chwili wywłaszczenia i bezpodstawnie przyjęto, że roszczenia o zwrot może przysługiwać osobom, które w dacie wywłaszczenia jedynie władały nieruchomością. Zarzucono też, że nie ustalono, czy poprzednicy prawni zostali powiadomieni o zamiarze przeznaczenia działek pod ogrody działkowe. W końcu zwrócono uwagę, że wbrew przepisowi art. 15 ust. 1 i 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych orzeczono o zwrocie terenu, z którym trwale związane są nasadzenia i naniesienia, będące własnością działkowców i [...] Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wnioskodawcy są spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości. Kwesta własności działek została w sprawie wnikliwie zbadana. Opinia uprawnionego geodety wykazuje, że wywłaszczone działki nr 1 i 2 stanowiły część nieruchomości nabytej przez E. i A. J. aktem z [...] r. Zarzut dotyczący braku zbadania, czy poprzedni właściciele zostali poinformowani o zamiarze wykorzystania działek na inne cele nie ma znaczenia, albowiem ówcześnie obowiązująca ustawa z dnia [...]r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie przewidywała takiego obowiązku i okoliczność ta nie ma znaczenia przy zwrocie. Organ stanął na stanowisku, że wywłaszczone tereny nie zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia. Dokonano go dla zagospodarowania trasy [...] na odcinku przebiegającym przez miasto C. a zagospodarowanie to miało polegać na wykonaniu zieleni parkowej i izolacyjnej. Wojewoda stanął na stanowisku, że działka 1 została oddana w użytkowanie wieczyste pod powiększenie ogrodów działkowych, lecz prawa tego nie ujawniono w księdze wieczystej. Natomiast do działki nr 2 PZD nie posiada tytułu prawnego. Zajęcie działek pod ogrody działkowe jest sprzeczne zarówno z planem miejscowym obowiązującym ówcześnie jak i z dokumentacją zagospodarowania trasy i celem wywłaszczenia. Została zatem spełniona przesłanka z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, warunkująca zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Odnośnie zarzutu dotyczącego skutków wynikających z art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych Wojewoda przyjął, że roszczenie w nim przewidziane nie może być rozpatrywane w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Nie można także w tym postępowaniu rozpoznawać kwestii związanych z roszczeniami dotyczącymi nakładów na działki, rozliczenia te należą do drogi postępowania cywilnego. W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik [...] wniósł o uchylenie decyzji obu instancji i umorzenie postępowania lub oddalenie wniosku albo alternatywnie, o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Podtrzymał swoje zarzuty sformułowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji, w szczególności dotyczące naruszenia art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych polegające na odmowie jego zastosowania. Zanegowano także stanowisko, że urządzenie ogrodów działkowych na terenach przeznaczonych pod urządzenie zieleni izolacyjnej i parkowej, kłóci się z celem wywłaszczenia. Ogrody działkowe, zarówno w aktualnym stanie prawnym, jak i pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych mają status urządzeń użyteczności publicznej i terenów zielonych. Lokalizacja ogrodów działkowych była wobec tego jednym ze sposobów zrealizowania celu wywłaszczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić stronie skarżącej, że sądy administracyjne powołane są do kontroli legalności działania administracji publicznej i nie mają kompetencji do załatwiania spraw administracyjnych co do istoty. Z tego względu nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), żądanie skargi, umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu lub też orzeczenie o odmowie zwrotu. Katalog rozstrzygnięć sądu administracyjnego w stosunku do będących przedmiotem zaskarżenia decyzji i postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, zawiera art. 145 § 1 i 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że zarzuty skarg są w części zasadne a stwierdzone uchybienia uzasadniają uchylenie decyzji obu instancji. Wbrew stanowisku organów, podstawowe znaczenie dla oceny prawidłowości wydanej pozytywnej decyzji w przedmiocie zwrotu ma przepis art. 24 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że obie działki objęte decyzją o wywłaszczeniu zajęte są pod urządzone ogrody działkowe. W dacie orzekania przez organy, obowiązywała ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. nr 169, poz. 1419 ze zm.). Ustawa ta zawiera przepisy przejściowe, regulujące status prawny uprzednio istniejących pracowniczych ogrodów działkowych. Zgodnie z art. 39 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, "A" utworzony na podstawie ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. z 1996 r., nr 85, poz. 390 ze zm.), stał się "A" w rozumieniu aktualnie obowiązującej ustawy, zachowując prawa i obowiązki nabyte przed dniem jej wejścia w życie. Na podstawie art. 41 ustawy, pracownicze ogrody działkowe istniejące w dniu wejścia w życie ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, co nastąpiło [...] r., stały się rodzinnymi ogrodami działkowymi w jej rozumieniu. Także pracownicze ogrody działkowe o nieuregulowanym stanie prawnym, a zarejestrowane w rejestrze pracowniczych ogrodów działkowych, prowadzonym na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, stały się rodzinnymi ogrodami działkowymi, w rozumieniu aktualnie obowiązującej ustawy. Akta sprawy dokumentują, że oba ogrody działkowe, w skład których wchodzą objęte żądaniem działki, były wpisane do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych prowadzonym na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy z 6 maja 1981 r. Oznacza to, że bez względu na kwestię uregulowania stanu prawnego, ogrody te są rodzinnymi ogrodami działkowymi i podlegają szczególnemu reżimowi prawnemu, wprowadzonemu ustawą z 8 lipca 2005 r. Zgodnie z art. 6 tej ustawy, rodzinnym ogrodem działkowym jest wydzielony obszar gruntu będący we władaniu [...], podzielony na obszary ogólne i działki oraz wyposażony w infrastrukturę niezbędną dla jego prawidłowego funkcjonowania. Z opisu stanu zagospodarowania działek będących przedmiotem żądania zwrotu wynika, że odpowiadają one cechom wskazanym w definicji podanej w art. 6 ustawy. Zgodnie z art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, zasadne roszczenia osoby trzeciej do nieruchomości zajętej przez rodzinny ogród działkowy podlegają zaspokojeniu wyłącznie poprzez wypłatę odszkodowania lub zapewnienie nieruchomości zamiennej a skutki tych roszczeń obciążają właściciela nieruchomości. Na mocy art. 49 ustawy, przepis art. 24 w zakresie roszczeń do nieruchomości zajętych przez pracownicze ogrody działkowe stosuje się także do postępowań wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie ustawy. Wyrażone przez organy stanowisko, że przepis ten nie ma zastosowania w sprawie a żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest przypadkiem roszczenia osoby trzeciej do nieruchomości, nie zostało umotywowane i nie jest zasadne. Byli właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy nie mają tytułu do działek i są, w relacji do aktualnego właściciela, innych osób legitymujących się tytułem prawnym do działek oraz podmiotów faktycznie władających działkami, osobami trzecimi. Natomiast ich roszczenia ewentualnie znajdują uzasadnienie w przepisach regulujących zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 lipca 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stosowanie do art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W razie uznania zasadności roszczenia o zwrot, orzeczeniu o takim zwrocie sprzeciwia się przepis art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Mimo stwierdzenia podstaw do zwrotu, organ orzekający w sprawie nie jest zatem władny wydać decyzji uwzględniającej żądanie zwrotu, lecz zobligowany jest odmówić zwrotu. W badanym przypadku organy wadliwie i z naruszeniem art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych orzekły o zwrocie działek zajętych pod rodzinne ogrody działkowe. Na marginesie należy wskazać, że zaspokojenie roszczeń osób trzecich w trybie art. 24 ustawy nie należy do drogi administracyjnej, lecz ma charakter sprawy cywilnej i podlega kognicji sądów powszechnych. Natomiast decyzja odmawiająca zwrotu, z której wynika, że przesłanki zwrotu zostały spełnione, lecz faktyczny zwrot nie jest możliwy ze względu na ograniczenie z art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, stanowić może podstawę do domagania się od właściciela nieruchomości odszkodowania albo nieruchomości zamiennej. W tym zakresie należy podzielić stanowisko zaprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 1239/09 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 484/09. Wydanymi w sprawie decyzjami orzeczono o zwrocie nieruchomości, które wchodzą w skład rodzinnych ogrodów działkowych, czym naruszono przepis art. 24 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Okoliczność ta uzasadnia uchylenie wydanych decyzji. Pobieżnie został także przez organy potraktowany zarzut strony skarżącej, że zrealizowanie ogrodów działkowych na terenach przeznaczonych zgodnie z celem wywłaszczenia na zieleń parkową i izolacyjną nie jest sprzeczne z celem wywłaszczenia. Rozpoznając wniosek ponownie organy winny tę kwestię, w kontekście przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, wnikliwie rozważyć. W szczególności należy zbadać, czy charakter i parametry tej planowanej zieleni izolacyjnej były w jakiś sposób określone. W przekonaniu Sądu, co do zasady funkcja izolacyjna ogrodów działkowych nie jest wykluczona. Zgodnie z ustawą regulującą ich istnienie, ogrody działkowe są terenami zielonymi, których funkcja polega w szczególności na przywracaniu społeczności i przyrodzie terenów zdegradowanych, ochronie środowiska przyrodniczego, kształtowaniu zdrowego otoczenia człowieka, pozytywnym wpływie na warunki ekologiczne w miastach, ochronie składników przyrody oraz poprawie warunków bytowych społeczności miejskich, podniesieniu standardów ekologicznych otoczenia. Sąd nie podziela natomiast zarzutów skargi, dotyczących kwestii prawidłowości ustalenia przedmiotu postępowania i tytułu wnioskodawców do wystąpienia z żądaniem zwrotu. Strona skarżąca nie podała argumentów pozwalających na przyjęcie, że ustalenia uprawnionego geodety dotyczące identyfikacji działek są niewiarygodne i brak jest podstaw by im takiej wiarygodności odmówić. Nie ulega także wątpliwości, że objęte żądaniem działki wchodziły w skład nieruchomości zakupionej przez E. i A. J., których spadkobiercy zostali wywłaszczeni a następnie złożyli wniosek o zwrot. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 200, 205 § 2 i 209 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło