III SA/Po 431/10

Dnia 08 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska ( spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2010 roku przy udziale sprawy ze skargi L. R. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 marca 2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...],- ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2010 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. – działając na podstawie art. 59 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego – po rozpatrzeniu złożonego w dniu 28 stycznia 2010 r. przez L. R. wniosku o przywrócenie terminu, odmówił przywrócenia terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w sprawie [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ administracji wskazał, że w dniu 8 listopada 2006 r. L. R. złożył wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. Decyzją z dnia 16 maja 2007 r., przyznano wnioskodawcy płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Kierownik Biura Powiatowego przytoczył treść § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 286, poz. 2870), zgodnie z którym warunkiem płatności w czwartym i piątym roku będzie zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty trzeciej płatności. W ciągu 7 dni po wskazanym terminie należy złożyć oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Wymaganym załącznikiem do tego oświadczenia jest dokument potwierdzający zrealizowanie zadeklarowanego przedsięwzięcia. Organ wyjaśnił, że decyzję o przyznaniu płatności odebrała w dniu 17 maja 2007 r. żona – V. R. Realizacja wypłaty trzeciej raty płatności nastąpiła w dniu 16 lipca 2009 r. Termin na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego upłynął dnia 25 stycznia 2010 r. W dniu 26 stycznia 2010 r. L. R. złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Do przedmiotowego oświadczenia dołączono umowę kupna – sprzedaży kultywatora z dnia 11 stycznia 2010 r. Jak wskazał organ w dniu 28 stycznia 2010 r. L. R. złożył prośbę o przywrócenie terminu na złożenie oświadczenia, którą umotywował chorobą potwierdzoną zaświadczeniem lekarskim. Do prośby wnioskodawca dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia 26 stycznia 2010 r. wydane przez lekarza chorób wewnętrznych specjalistę medycyny rodzinnej M. E. – D. Zdaniem Kierownika Biura Powiatowego analiza przedłożonych prze L. R. wyjaśnień pozwala stwierdzić, że nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego na podstawie art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W zażaleniu od powyższego postanowienia L. R. stwierdził, że swoją prośbę o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia motywuje tym, iż spełnił założone przedsięwzięcie. Wyjaśnił, że z uwagi na stan zdrowia przebywał na zwolnieniu lekarskim, na dowód czego przedstawił stosowne zaświadczenie w dniu 26 stycznia 2010 r. tzn. na drugi dzień po złożeniu oświadczenia. Wskazał ponadto, iż stan zdrowia nie pozwalał mu na wcześniejsze dostarczenie oświadczenia, a dzień 25 stycznia 2010 r. był dla niego decydującym, ponieważ był na konsultacji odnośnie dalszego leczenia i stwierdzenia jego stanu zdrowia. Wnioskodawca podniósł ponadto, że trzecia rata płatności wpłynęła na jego konto w dniu 17 lipca 2009 r., a nie jak wskazano w zaskarżonej decyzji w dniu 16 lipca 2010 r. Wobec powyższego producent rolny wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku i przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia lub jego uznania. Postanowieniem z dnia 15 marca 2010 r., nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał treść art. 58 k.p.a. oraz przytoczył poglądy doktryny i orzecznictwa odnośnie możliwości zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Zdaniem organu, mając na uwadze wskazaną linię orzeczniczą, przebywanie na zwolnieniu lekarskim przez L. R. nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu w sprawie. Dyrektor Oddziału wskazał, iż brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Zaznaczył ponadto, że w niniejszym postępowaniu została zabezpieczona realizacja zasad określonych w art. 8 k.p.a. (pogłębianie zaufania) i art. 9 k.p.a. (informowanie). W ocenie organu nie budzi przy tym wątpliwości, iż stosownie do przepisów - beneficjent otrzymujący pomoc powinien dołożyć należytej staranności, aby dotrzymać warunki, na jakich przyznano mu pomoc. Dyrektor Oddziału zwrócił również uwagę, iż w niniejszej sprawie organy administracji zobowiązane są działać zgodnie z wyrażoną w art. 6 k.p.a. zasadą praworządności, rozpoznając wnioski na podstawie i zgodnie z przepisami prawa. Z kolei odnośnie zarzutu wnioskodawcy, że otrzymał płatność w dniu 17 lipca 2009 r., organ odwoławczy wskazał, iż twierdzenie to nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, gdyż i tak ostatnim dniem na złożenie niniejszego oświadczenia był 25 stycznia 2010 r., natomiast strona złożyła je 26 stycznia 2010 r. Reasumując powyższe Dyrektor Oddziału stwierdził, iż przedłożone przez L. R. wyjaśnienia nie wskazują na spełnienie przesłanek określonych w art. 58 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego L. R. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 1 lutego 2010 r. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu producent rolny zarzucił naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, to jest naruszenie przepisów art. 7, art. 9, art. 58 § 1 i § 2, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i § 4, art. 80, art. 124 § 1 i § 2, art. 126 w zw. z art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez: - błędną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na błędnym przyjęciu, iż nie zostały przez skarżącego spełnione przesłanki do przywrócenia terminu, w sytuacji gdy skarżący spełnił wszystkie przesłanki przewidziane w art. 58 k.p.a. do przywrócenia terminu; - brak wnikliwego rozpatrzenie sprawy poprzez nieuwzględnienie okoliczności nagłej i niedającej się przewidzieć wizyty skarżącego u lekarza specjalisty w dniu 25 stycznia 2010 r.; - odmowę przywrócenia terminu na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w sytuacji, gdy zostały spełnione przesłanki do przywrócenia tego terminu; - naruszenie zasady należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które miały wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego poprzez nie poinformowanie skarżącego, iż termin na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego upływa 25 stycznia 2010 r. W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że spełniła wszystkie wskazane w art. 58 k.p.a. przesłanki do przywrócenia terminu. Skarżący wyjaśnił, iż brak swojej winy w przywróceniu terminu uzasadnił zwolnieniem lekarskim, które przedłożył wraz z wnioskiem. Podkreślił, że planował osobiście złożyć w dniu 25 stycznia 2010r. oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wraz z niezbędnymi załącznikami. Jednakże nagle w dniu 25 stycznia 2010 r. odebrał telefon z informacją, iż w tym dniu będzie przyjmował w K. lekarz medycyny S. T., który jest specjalistą ortopedą. Okazało się także, że będzie on przyjmował tylko w tym dniu i niewiadomo kiedy będzie udzielał konsultacji kolejny raz. Skarżący zaznaczył, że natychmiast musiał udać się do K. Zdaniem strony organ odwoławczy w ogóle nie odniósł się do powyższych przesłanek podniesionych przez niego w zażaleniu, gdyż skoncentrował się jedynie na przedłożonym zaświadczeniu lekarskim. Skarżący podniósł ponadto, że nie został dokładnie poinformowany, iż termin na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego wraz ze wszystkimi załącznikami upływa w dniu 25 stycznia 2010 r. O terminie tym nie było także mowy w informacji dla rolników, którą otrzymał w dniu 19 stycznia 2010 r. Jak wskazał wnioskodawca nie wiedział on więc, iż dzień 25 stycznia 2010 r. jest ostatnim dniem do złożenia przedmiotowego oświadczenia wraz z załącznikami. Składając niniejsze oświadczenie wraz ze wszystkimi załącznikami w dniu 26 stycznia 2010 r. był przekonany, że składa je w terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy wskazał, że skarżący w decyzji o przyznaniu płatności, a także w informacji z dnia 15 stycznia 2010 r. był informowany o ciążących na nim obowiązkach. Stwierdził ponownie, iż nie przekonuje go argumentacja przedstawiona przez skarżącego, gdyż mógł on skorzystać z pomocy osób trzecich lub wysłać oświadczenie pocztą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż Sąd bada wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz poprawność przyjętej procedury. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie są przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym uregulowana została w art. 58 k.p.a. Zgodnie z powyższą normą prawną, przywrócenie uchybionego przez stronę terminu do dokonania czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym możliwe jest w przypadku łącznego spełnienia następujących przesłanek: - złożenie przez zainteresowanego prośby w tym przedmiocie, w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, - uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, - jednoczesne dopełnienie wraz z wniesieniem prośby, czynności, dla której określony był termin. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 1 lutego 2010r. pod kątem prawidłowości zastosowania przez organy obu instancji przepisu art. 58 k.p.a. stwierdzić należy, iż organ administracji publicznej nie poddał wszechstronnej analizie i ocenie złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i Planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Wskazać należy, iż na organie administracji spoczywa obowiązek badania wniosku o przywrócenie terminu zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Powyższe oznacza, że ocena przesłanek zastosowania w sprawie art. 58 k.p.a., musi odbywać się z odwołaniem do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności konkretnego przypadku, mając na uwadze wszelkie konieczne środki dowodowe, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, a jakiekolwiek niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Pamiętać przy tym należy, iż brak winy, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a., zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić. Uprawdopodobnienie świadczy bowiem o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania, co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 404/09). Odnosząc się do kwestii braku winy zgodzić należy się z organem, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. O braku winy można bowiem mówić w sytuacjach niezależnych od zainteresowanego, w których nie miał ona wpływu na zdarzenie, określane często jako losowe. Sąd podziela pogląd powołany przez organ odwoławczy, iż w odróżnieniu od nagłej choroby, która nie pozwala na wyręczenie inną osobą, długotrwałe schorzenie nie wyklucza dokonania konkretnej czynności procesowej. Również nie każda nagła choroba będzie uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu. Jednakże należy mieć na uwadze, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi odbywać się z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r. II OSK 1397/05, LEX nr 315129). Zdaniem Sądu w sytuacji, gdy strona powołuje się na chorobę, a zatem na okoliczność, która w większości przypadków wyłącza winę w uchybieniu terminu, obowiązkiem organu było dokładne wyjaśnienie okoliczności i powodów uchybienia terminu przez wnioskodawcę. Organy obu instancji powyższego nie uczyniły wskazując jedynie, iż mając na uwadze linię orzeczniczą przebywanie na zwolnieniu lekarskim przez L. R. nie stanowi przesłanki do przywrócenia terminu w sprawie, a zatem wyjaśnienia wnioskodawcy nie wskazują na spełnienie przesłanek określonych w art. 58 § 1 k.p.a. Rację ma wnioskodawca, iż organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do podanych w zażaleniu okoliczności, przywołując natomiast w sposób obszerny orzecznictwo i doktrynę dotyczącą instytucji przywrócenia terminu. Powyższe wskazuje, iż organy obu instancji wydały postanowienia przed dokładnym zbadaniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności faktycznych, czym naruszyły przepisy postępowania administracyjnego - art. 7, art. 8 i art. 9 w związku z art. 77 k.p.a. - w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, wobec powołania w skardze dodatkowych wyjaśnień co do przyczyn uchybienia terminu, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy obu instancji zobowiązane są na nowo do wszechstronnego i dokładnego rozpatrzenia wniosku i wszelkich okoliczności dotyczących choroby skarżącego, tak aby ocenić, czy rodzaj choroby i niezbędna wizyta lekarska w dniu 25 stycznia 2010 r. rzeczywiście uniemożliwiły skarżącemu złożenie przedmiotowego oświadczenia. W miarę potrzeby organy winny wezwać stronę do uzupełnienia wniosku w aspekcie przesłanek wymaganych treścią art. 58 § 2 k.p.a., mając na uwadze wymagane w powołanym przepisie uprawdopodobnienie , a nie udowodnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W tym stanie sprawy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania oraz o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji orzeczono w punkcie II i III sentencji wyroku zgodnie z art. 200 i art. 152 powołanej ustawy.