IV SA/Wr 592/10
WyrokWSA we Wrocławiu2010-12-09
Skład orzekający: Henryk Ożóg, Małgorzata Masternak – Kubiak, Wanda Wiatkowska – Ilków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy termin do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, powinien być liczony od daty ogłoszenia wyroku sądowego, czy od daty jego uprawomocnienia się lub doręczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin do złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, liczony od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności, powinien być liczony od daty wydania orzeczenia, czyli od daty ogłoszenia wyroku sądowego, a nie od daty jego uprawomocnienia się lub doręczenia. Wykładnia językowa przepisu art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest jasna i jednoznaczna, a przyjęcie innej interpretacji byłoby nadinterpretacją.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni W. G. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne na rzecz syna M. G. na okres od 1 listopada 2009 r. do 21 kwietnia 2010 r. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że wniosek został złożony po terminie, który należy liczyć od daty wydania wyroku sądowego orzekającego o niepełnosprawności syna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło częściowo decyzję, przyznając świadczenie za okres od 1 kwietnia 2010 r. do 30 kwietnia 2010 r., jednak w pozostałym zakresie utrzymało decyzję w mocy, podtrzymując stanowisko o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o świadczenie za okres od 1 listopada 2009 r. do 31 marca 2010 r. Wnioskodawczyni złożyła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Ożóg, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Masternak – Kubiak, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska – Ilków (spr.), , Protokolant Katarzyna Leśniowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 grudnia 2010 r. ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Ch. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ch. odmówił W. G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M. G. na okres od 1 listopada 2009r. do 21 kwietnia 2010r.
Jako podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a. w związku z art. 3 pkt 9 art. 17, art. 24 ust. 3a) ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.).
Uzasadniając swoją decyzję organ powołał treść art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Podał, że syn wnioskodawczyni, M., został zaliczony do osób niepełnosprawnych – czasowo do 21 kwietnia 2010r. W związku z brakiem w orzeczeniu stwierdzenia, że wymaga konieczności, stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji – odwołanie od powyższej decyzji złożyła W. G. i Sąd Rejonowy w L., w wyroku z dnia [...], sygn. akt [...] uwzględnił jej odwołanie. Ustalono, że wnioskodawczyni korzystała ze świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 maja 2004r. do 31 października 2008r., ostatnio przyznane świadczenie pielęgnacyjne na okres od 1 listopada 2008r. do 31 października 2009r. Z powyższego wynika, iż wnioskodawczyni nie po raz pierwszy ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne. Wobec tego w sprawie zastosowanie znajdzie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zdaniem organu I instancji ustawodawca nie wyjaśnił co należy rozumieć pod pojęciem "wydanie orzeczenia". Orzeczenia o stopniu niepełnosprawności są decyzjami administracyjnymi i jako akt zewnętrzny będący władczym orzeczeniem woli organu administracji publicznej mogą być uznane za wydane z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur organizacyjnych i stworzenia adresatowi możliwości zapoznania się z treścią tego oświadczenia. Dopóki tak się nie stanie, akt ten nie wywiera skutków prawnych. Doręczenie decyzji lub jej ogłoszenie stanowi wprowadzenie jej do obrotu prawnego. Wobec tego, zdaniem organu, data wydania decyzji nie zawsze jest datą jej sporządzenia, czyli datą którą opatrzona jest decyzja. Podkreślono też, iż organy administracji mają obowiązek doręczania decyzji stronie postępowania.
Odmiennie natomiast ukształtowany jest system wydawania orzeczeń sądowych, bowiem sądy z urzędu nie doręczają wyroków (z wyjątkiem wyroków zaocznych). Z rozstrzygnięciem sprawy strona może zapoznać się na rozprawie, na której wyrok jest ogłaszany. W tej sytuacji zasadny jest pogląd, iż pojęcie wydania decyzji w odniesieniu do wyroku Sądu w sprawie M. G., odnosi się do daty ogłoszenia tego wyroku. W. G. wniosek o przyznanie świadczenia złożyła w dniu 23 kwietnia 2010r., a wyrok dotyczący ustaleń, że dziecko wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji został wydany - ogłoszony w dniu 19 listopada 2009r. Wobec tego, uprawnienie, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 24 ust. 3a, mogłoby zostać przyznane gdyby wniosek został złożony do 19 lutego 2010r. Brak jest natomiast podstaw do przyjęcia, że termin do złożenia wniosku służył stronie do 27 kwietnia 2010r. czyli w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku sądowego. W związku z tym odmówiono świadczenia, gdyż wniosek został złożony z uchybieniem stosownego terminu.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. G. zarzuciła naruszenie prawa materialnego - art. 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na błędnej jego wykładni, sprowadzającej się do uznania, ze datą wydania orzeczenia o niepełnosprawności jest data ogłoszenia wyroku sądowego, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że datą tą jest po pierwsze uprawomocnienie się tego orzeczenia, a po wtóre doręczenie tego orzeczenia stronie ze stwierdzeniem jego prawomocności. Strona zarzuciła także naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na treść decyzji - art. 9 k.p.a. poprzez niedoinformowanie strony w jakim terminie powinna złożyć wniosek o kontynuację świadczenia w sytuacji gdy orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności zostało zaskarżone do Sądu i od jakiego momentu należy liczyć początek biegu terminu.
Zdaniem strony wykładnia art. 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych jest błędna, gdyż za datę wydania ponownego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie może być uznana data orzeczenia Sądu I instancji albowiem w tej dacie wyrok Sądu jest nieprawomocny i nie wywołuje skutków prawnych. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem zgodnie z powołanym przepisem dopiero wyrok sądowy stwarza podstawę do przyjęcia, że doszło do zmiany orzeczenia o niepełnosprawności, co w konkretnej sytuacji sprowadzało się do orzeczenia, że M. G. wymaga konieczności stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Strona podkreśliła, że w odniesieniu do prawomocności obowiązują inne reguły niż przy wydawaniu wyroków. Prawomocności nie ogłasza się, a jedyną drogą na uzyskanie informacji w tym zakresie jest złożenie wniosku o doręczeniu wyroku wraz ze stwierdzenie jego prawomocności. Zatem dopiero od chwili doręczenia stronie wyroku ze stwierdzeniem prawomocności, można powołać się wobec innych organów na fakty jakie z tego wynikają. Wobec tego od tej daty należy liczyć termin do złożenia stosownego podania. Przyjęcie początkowego biegu terminu do złożenia wniosku jest oczywiście błędne, albowiem wyrok ten może zostać zaskarżony, a jeśli tak się stanie, to nie wywoła skutków prawnych w postaci orzeczenia od niepełnosprawności, niezbędnego do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia. Strona przyznała, iż organ I instancji doręczając jej poprzednie decyzje pouczył ją jedynie o sposobie postępowania w przypadku wydania ponownego orzeczenia o niepełnosprawności. Organ nie pouczył strony, w jakim terminie należy złożyć wniosek, w sytuacji gdy orzeczenie zostanie zaskarżone do Sądu. W szczególności nie pouczono strony, że wniosek ten należy złożyć w terminie trzech miesięcy od ogłoszenia wyroku, czy też od otrzymania wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności. Poprzednie decyzje takiego pouczenia nie zawierają.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] sygn. akt [...], po rozpatrzeniu odwołania W. G. uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 1 kwietnia 2010r. do 21 kwietnia 2010r. i przyznało W. G. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad M. G. w okresie od 1 kwietnia 2010r. do 30 kwietnia 2010r. w wysokości 520 zł – w pozostałym zakresie wskazaną decyzję utrzymano w mocy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uzasadniając decyzję przytoczyło treść art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.).
Ustaliło, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad synem M. G., który na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...], Wojewódzkiego Zespołu d/s Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia 7 lutego 2009r. oraz wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] ma orzeczoną niepełnosprawność łącznie ze wskazaniem konieczności długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, oraz koniecznością stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie wydano do dnia 21 kwietnia 2010r. Wnioskodawczyni nie pozostaje w zatrudnieniu. Wnioskodawczyni pobierała świadczenie pielęgnacyjnej od 1 listopada 2008r. do 31 października 2009r.
W ocenie organu, spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje skarżącej w nowym okresie a to od 1 listopada 2009r. do 21 kwietnia 2010r. – tj. do końca ważności orzeczenia o niepełnosprawności.
Organ stwierdził, że problematykę czasokresu na jaki można przyznać świadczenie pielęgnacyjne reguluje art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przytoczył jego treść i podał, że z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie wynika, że orzeczenie Sądu stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności wydano w dniu 19 listopada 2009r.; uprawomocniło się ono z dniem 27 sierpnia 2010r. W ocenie organu istota problemu oraz zarzutów skarżącej sprowadza się do tego, czy termin trzymiesięczny, o którym mówi art. 24 ust. 3 a ustawy o świadczeniach rodzinnych należy liczyć od dnia wydania orzeczenia, czy też od daty jego doręczenia lub uprawomocnienia się.
Według Kolegium dokonując wykładni tego przepisu należy dać prymat wykładni literalnej, wskazanej normy prawnej. Uznać racjonalność ustawodawcy i przyjąć, że sformułowaniom o jednakowej treści nadaje on takie samo znaczenie, a pojęcia inaczej brzmiące znaczą co innego. Pojęcie "dzień wydania orzeczenia" jest sformułowaniem, które ma swoje ścisłe znaczenie zarówno na gruncie procedury cywilnej jak i administracyjnej. Zgodnie z art. 316 § 1 kodeksu postępowania cywilnego po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejącej w chwili zamknięcia rozprawy. Zatem dzień wydania wyroku to dzień, w którym sąd powziął wolę nadania wyrokowi odpowiedniej treści, tożsamy z datą widniejącą na odpisie orzeczenia. Odmienne znaczenie mają odmienne sformułowania, "ogłoszenie wyroku", "prawomocność wyroku". Organ dodał, że gdyby zamiarem ustawodawcy było ustalenie początkowej daty stosownego terminu np. dzień uprawomocnienia się wyroku to zostało by to jednoznacznie sformułowane – jak to na przykład miało miejsce w art. 4a ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadku i darowizn.
W ocenie organu ustawodawca w art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych dał stronie trzy miesiące do złożenia wniosku o świadczenie rodzinne – w tym celu aby wyrok uprawomocnił się, strona mogła uzyskać jego odpis i złożyć stosowny wniosek z dokumentacją. Gdyby przyjąć, że bieg terminu należy liczyć od momentu doręczenia stronie prawomocnego wyroku, to termin określony w art. 24 ust. 3a byłby iluzoryczny, gdyż jego bieg zależałby od woli strony. Ponadto omawiana regulacja jest spójna z pozostałymi przepisami, które nakładają na stronę obowiązek gromadzenia wymaganej dokumentacji i złożeniu jej wraz z wnioskiem o świadczenia rodzinne w określonych terminach.
Organ stwierdził dalej, że przedmiotowy wyrok Sądu Rejonowego w L. zapadł [...], zatem od tej daty należy liczyć termin do złożenia podania o świadczenie pielęgnacyjne w celu zachowania ciągłości. Termin ten upłynął 19 lutego 2010r. Strona złożyła wniosek po terminie, gdyż nastąpiło to 23 kwietnia 2010r. W związku z tym nie można było przyznać świadczenia począwszy od 1 listopada 2009r. Natomiast po myśli art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy o świadczeniach – w oparciu o ogólne reguły przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, skoro orzeczenie o niepełnosprawności ma ważność do 21 kwietnia 2010r., a wniosek wpłynął do organu w kwietniu 2010r. należało przyznać wnioskodawcy świadczenie za miesiąc kwiecień 2010r.
Organ nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 9 k.p.a. Wskazał, że pismem z dnia 3 lutego 2010r., doręczonym stronie w dniu 5 lutego 2010r., poinformował ją o konieczności złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na nowy okres zasiłkowy.
Podał, że wniosek można składać na nowych zasadach obowiązujących od 1 stycznia 2010r. Informacja ta została przekazana w dacie kiedy istniała realna możliwość dochowania terminu określonego w art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Skargę na powyższą decyzję wniosła W. G. powtórzyła w niej w całości zarzuty zawarte w odwołaniu dotyczące naruszenia art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych a także argumentację uzasadniającą naruszenie tego przepisu.
Ponadto zarzuciła, że zaskarżoną decyzją został naruszony art. 24 ust. 2 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez jego błędną wykładnię nie uwzględniającą treści art. 69 Konstytucji R.P. oraz wytycznych prawidłowej wykładni zawartej w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007r. (P28/2007).
Uzasadniając ten zarzut skarżąca podniosła, że organ II instancji twierdząc, ze zapisy ustawowe należy odczytywać literalnie pominął fakt, że art. 24 ust. 2 tej ustawy był już przedmiotem wypowiedzi Trybunału Konstytucyjnego, który to przy dokonywaniu wykładni tego przepisu uznał, że prymat ma cel tej regulacji, zgodny z konstytucyjną normą wyrażoną w art. 69 Konstytucji. Wykładnia zaś dokonana przez organy I i II instancji tego celu nie realizuje czego przykładem jest zastosowanie przez organ II instancji analogii do ustawy do podatku od spadków i darowizn, która reguluje odmienny segment działalności władzy publicznej i posiada odmienny cel.
Uzasadnienie skargi, przytacza fragment uzasadnienia wskazanego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Ostatnie zdanie przytoczone w skardze z uzasadnienia Trybunału Konstytucyjnego brzmi: "Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego zasiłek pielęgnacyjny spełnia efektywnie swój cel, gdy jest przyznawany do daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności".
W ocenie skarżącej, przedstawione zarzuty uzasadniają wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie a uzasadniając swoje stanowisko przywołał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zaś naruszenia art. 24 ust. 2 o świadczeniach rodzinnych, powołania wyroku Trybunału Konstytucyjnego i konieczność wykładni celowościowej stwierdził, że opisany wyrok Trybunału Konstytucyjnego był podstawą do zmiany art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na mocy art. 1 pkt 13 lit. b ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 223, poz. 1456) dodano do art. 24 – ust. 3a stanowiący podstawę prawną zaskarżonych decyzji.
Według organu omawiany przepis – w swoim brzmieniu wystarczająco chroni interesy osób niepełnosprawnych jak i uwzględnia wartości konstytucyjne a także chroni przed takimi czynnikami jak przedłużające się postępowanie o ustalenie niepełnosprawności, zobowiązuje jednak do aktywnego działania osoby zainteresowanej. W tej sytuacji nie ma potrzeby odwoływania się do wykładni celowościowej przepisu i nadawania normie prawnej innego brzmienia aniżeli jego literalna treść, skoro realizuje ona należycie swój cel. Podkreślono przy tym, że w orzecznictwie przyjęto pogląd, iż przy wykładni przepisu w pierwszej kolejności należy posługiwać się wykładnią językową, gdy taka wykładnia nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwi realizację norm i wartości konstytucyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] mocą której uchylono w części decyzję Burmistrza Miasta Ch. – Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ch. odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz M. G. w okresie od 1 kwietnia 2010r. do 21 kwietnia 2010r. – i przyznano W. G. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad M. G. w okresie od 1 kwietnia 2010r. do 30 kwietnia 2010r. w wysokości 520 zł – w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymano w mocy.
Warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie przesłanki z art. 17 § 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stanowi on, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje ojcu lub matce, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka – jeżeli nie podejmą lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji albo osobę legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W sprawie niesporne jest, że zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w w/w przepisie.
W. G. nie pracuje, sprawuje opiekę nad synem M. G. Dziecko na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...], Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we W. z dnia [...] oraz wyroku Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] ma orzeczoną niepełnosprawność ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Orzeczenie to wydano do 21 kwietnia 2010r.
Jak zauważa organ drugiej instancji spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego czy świadczenie to przysługuje wnioskodawczyni w nowym okresie zasiłkowym począwszy od 1 listopada 2009r., do kwietnia 2010r.
Faktem niespornym jest, że przed 1 listopada 2009r. wnioskodawczyni korzystała ze świadczenia pielęgnacyjnego. Jak również i to, że wniosek w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na nowy okres, objęty orzeczeniem o niepełnosprawności do 21 kwietnia 2010r., złożyła w kwietniu 2010r. a także, że wyrokiem z dnia [...] Sąd Rejonowy w L. "uzupełnił" orzeczenie organów ustalających niepełnosprawność w zakresie konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem strony. Czyli stwierdził fakt, który po myśli art. 17 § 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dał podstawę do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.
Trafnie też organ II instancji stwierdza, że rozwiązania powyższej kwestii należy szukać w treści art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w zależności od okoliczności sprawy określa moment początkowy, od którego świadczenie winno być przyznane.
Ogólną zasadą według której przyznaje się świadczenie rodzinne określa ust. 2 omawianego art. 24 o świadczeniach rodzinnych. Stanowi on, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Według tej normy prawnej organ II instancji ustalił prawo wnioskodawczyni do świadczenia pielęgnacyjnego w miesiącu kwietniu 2010r.
W tym zakresie Sąd mając na uwadze treść art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwaną dalej p.p.s.a. stwierdza jedynie, że rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe.
Jeśli zaś idzie o wcześniejszy okres, za który wnioskodawczyni domaga się ustalenia świadczenia tj. od listopada 2009r. z uwagi na fakt, że wnioskowane świadczenie, jest kolejnym, kontynuacją poprzedniego, ma zastosowanie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mówi on, że w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych do niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia jeżeli osoba, spełnia warunku uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie:
1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od daty utraty ważności poprzedniego orzeczenia i
2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia.
Jak wcześniej stwierdzono wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] ustalający treść orzeczenia o niepełnosprawności w sposób w pełni odpowiadający wymogom art. 17 § 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dał skarżącej możliwość ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne.
W ocenie organu, z którą zgadza się w pełni Sąd, wnioskodawczyni może otrzymać świadczenia pielęgnacyjne od listopada 2009r., gdyż uchybiła terminowi określonemu w art. 24 ust. 3a pkt 2.
Treść tego przepisu jest jasna i jednoznaczna, 3 miesięczny termin do złożenia wniosku liczony jest od dnia wydania orzeczenia. Takim orzeczeniem w niniejszej sprawie jest wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia [...].
Według Sądu nie można zgodzić się z interpretacją tego przepisu przedstawioną przez wnioskodawczynię, że data prawomocności wyroku, jest datą, od kiedy można liczyć termin z powołanego przepisu.
Przede wszystkim nie pozwala na to treść omawianego przepisu, z której nie można wyinterpretować, że datą wydania orzeczenie jest data uprawomocnienia się tego orzeczenia a po wtóre doręczenie tego orzeczenia stronie za stwierdzeniem prawomocności. Po prostu takich stwierdzeń przepis ten nie zawiera. Ponadto pojęcie "wydanie orzeczenia", "prawomocność orzeczenia", "doręczenie prawomocnego orzeczenia" oznaczają różne czynności i etapy wyroku.
Zatem za niedopuszczalną nadinterpretację należy określić przedstawione rozumienie art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zupełnie inną kwestią, nie mającą związku z rozważną, jest prawomocność w tym wypadku wyroku. To, że dopiero prawomocny wyrok może wywierać odpowiedni skutek jest oczywiste i wynika to z innych przepisów. W omawianym przepisie chodzi o skoncentrowanie działań, związanych ze złożeniem wniosku i dokumentów. Podobne rozwiązania przyjęto w art. 24 ust. 2 a omawianej ustawy.
Zgodzić się należy w całości z wywodami uzasadnienia organu II instancji i twierdzeniem, że dokonując wykładni omawianego przepisu należy dać prymat wykładni literalnej. Istotnie, w tej mierze orzecznictwo jest jednolite i przyjmuje, że w przypadku gdy wykładnia literalna ustawy nie daje jednoznacznego rezultatu, należy wybrać taką wykładnię, która w sposób najpełniejszy umożliwi realizację norm i wartości konstytucyjnych, wyrok TK z dnia 28 czerwca 2000 r. K 25/99, OTK ZK 2000, poz. 141, postanowienie TK z dnia 5 listopada 2001r., T 33/2001, OTK ZK 2002/1B, poz. 47 wyrok NSA z dnia 27 lutego 2008r. OSK 194/2007. Z przyczyn wskazanych wyżej wykładnia językowa omawianej normy prawnej jest wystarczająca i daje podstawy do jednoznacznego rozumienia przepisów. Zakładając, że ustawodawca jest racjonalny, należy przyjąć, że sformułowania różnie brzmiące oznaczają co innego. Wydanie wyroku to data w której Sąd nadał wyrokowi odpowiednią treść.
Z przyczyn podanych wyżej nie ma podstaw do zastosowania wykładni celowościowej, o której mowa w pkt 2 zarzutów skargi.
Przywołanie w skardze orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007r. sygn. akt P 28/2007 i jego stwierdzenia że zasiłek pielęgnacyjny spełnia swój cel, gdy jest przyznany od daty wskazanej w orzeczeniu o znacznej niepełnosprawności – co w konsekwencji pozostaje w zgodzie z art. 69 Konstytucji R.P. w dacie wydania decyzji nie może wywołać skutku oczekiwanego przez stronę.
Podkreślić bowiem należy, że wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007r. stanowił podstawę do zmiany art. 24 ustawy, o świadczeniach rodzinnych przez między innymi wprowadzenie rozpatrywanego art. 24 ust. 3a. Zmiana ta nastąpiło na mocy art. 1 pkt 13 lit. b ustawy z dnia 17 października 2008r., o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 223, poz. 1456). Art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowił podstawę prawną zaskarżonych decyzji.
Zauważyć na marginesie należy, że Konstytucja R.P. formułuje ogólne zasady, które są wcielone w życie, realizowane, w drodze uchwalonych aktów prawnych, ustaw.
Wracając do niniejszej sprawy – zasada wyrażona w art. 69 Konstytucji znalazła wyraz, odbicie w treści art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Odpowiadając zaś na ostatnie stwierdzenie skargi podkreślić należy, że organ II instancji nie stosował w niniejszej sprawie analogii do ustawy o spadkach i darowiznach. Ustawa ta w żaden sposób nie miała zastosowania przy rozpoznawaniu wniosku strony, wskazana została jako przykład na sytuację w której, kiedy ustawodawca wprowadzając obowiązek liczenia terminu od daty prawomocności, wyraźnie o tym stanowi.
Ostatecznie uznać należy, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw w związku z tym w oparciu o art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło