III SA/Wr 522/10
WyrokWSA we Wrocławiu2010-12-09
Skład orzekający: Magdalena Jankowska – Szostak, Bogumiła Kalinowska, Marcin Miemiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, opierając się na danych z ortofotomap i systemu LPIS, bez należytego uwzględnienia i włączenia do materiału dowodowego dokumentów przedstawionych przez stronę, a także czy prawidłowo zinterpretował definicję trwałych użytków zielonych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji nie zebrały wyczerpującego materiału dowodowego, w szczególności nie włączyły do akt sprawy dokumentów stanowiących podstawę ich rozstrzygnięć (np. ortofotomap), co uniemożliwiło sądowi weryfikację prawidłowości ustaleń. Ponadto, organy nie odniosły się w sposób wyczerpujący do zarzutów strony dotyczących interpretacji definicji trwałych użytków zielonych i użytkowania gruntów.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2009 rok. Weryfikacja wniosku przez organy wykazała rozbieżności między zadeklarowaną powierzchnią a powierzchnią ewidencyjno-gospodarczą (PEG) oraz definicją trwałych użytków zielonych (TUZ). Skarżąca uzupełniała braki i składała wyjaśnienia, w tym zmniejszała deklarowane powierzchnie. Organy pierwszej i drugiej instancji obniżyły przyznaną płatność, opierając się m.in. na danych z ortofotomap i systemu LPIS, uznając część gruntów za odłogi, a nie TUZ. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną interpretację definicji TUZ i brak uwzględnienia przedstawionych przez nią dowodów.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. oraz zasądzono od Dyrektora na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do dnia prawomocności wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska – Szostak, (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Marcin Miemiec, , Protokolant Halina Rosłan, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 listopada 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowych na 2009 rok w pomniejszonej wysokości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącej kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do dnia prawomocności wyroku.
W dniu [...] r. u Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. Ś. A.K. (zwana w dalszych częściach uzasadnienia "skarżącą") złożyła wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009. Wniosek obejmował [...] działek rolnych, na których realizowany jest pakiet: rolnictwo ekologiczne, uprawy rolnicze w okresie przestawiania realizowany na obszarze [...] ha, trwałe użytki zielone w okresie przestawiania realizowany na obszarze [...] ha, uprawy warzywnicze w okresie przestawiania realizowany na obszarze [...] ha i ekstensywne trwałe użytki zielone, ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarze [...] ha.
Na wezwanie organu z dnia [...] r. skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku oraz złożyła wyjaśnienia, bowiem w ocenie organu weryfikacja wniosku wykazała, iż powierzchnia referencyjna PEG (powierzchnia ewidencyjno- gospodarcza) dla działek nr [...],[...],[...],[...] i [...] jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku do płatności, natomiast areał zadeklarowanych gruntów rolnych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...] i [...], przekracza powierzchnię zagregowanych trwałych użytków zielonych (TUZ). Organ wskazał, że z danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków (EGiB) jak i po weryfikacji deklaracji TUZ pięć pełnych okresów wegetacyjnych licząc wstecz od roku poprzedzającego złożenie wniosku wynika, iż na działkach tych nie można uznać całej powierzchni deklarowanej jako trwałe łąki i pastwiska.
W odpowiedzi na wezwanie skarżąca zmniejszyła powierzchnie działki rolnej A z [...] ha na [...] ha, działki B z [...] ha na [...] ha, D z [...] ha na [...] ha, E z [...] ha na [...] ha, F z [...] ha na [...] ha, G z [...] ha na [...] ha, H z [...] ha na [...] ha i działki I z [...] ha na [...] ha.
W dniu [...] r. do organu pierwszej instancji wpłynął protokół zdawczo- odbiorczy w sprawie wydania i przekazania nieruchomości, z dnia [...] r. pomiędzy Administracją Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, a skarżącą, dotyczący działek nr [...] i [...], zawierający opis przekazywanych działek, jako nieużytkowane odłogi.
W dniu [...] r. Kierownik ARiMR ponownie wezwał skarżącą do złożenia wyjaśnień, wskazując, że powierzchnia referencyjna PEG ustalona na podstawie art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str.16) dla działek nr [...],[...],[...],[...] i [...] jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku do płatności.
W dniu [...] r. skarżąca okazała organowi oryginał protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...] r. oraz złożyła kopię Planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2009-2014 sporządzonego przez uprawnionego doradcę rolnośrodowiskowego.
W planie tym, w opisie charakterystyki łąk położonych na działkach [...] i [...] wskazano, iż użytek zielony zlokalizowany jest w kompleksie innych użytków rolnych w zachodniej części wsi B. na wysokości [...] m n.p.m. na stoku wzniesienia "czaple gniazdo". Na działce [...] na północnym jej skraju znajduje się mały lasek dębowo - wierzbowy, odwadniany małym ciekiem wodnym, który płynie dalej wzdłuż północnej granicy działki nr [...], tworząc w jej dolnej części zabagnienie porośnięte brzozami, wierzbami i dębami.
W dniu [...] r. skarżąca złożyła oświadczenie, w którym ustosunkowała się do podnoszonych przez organ nieprawidłowości co do użytkowania gruntów rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...] i [...] jako TUZ. W odniesieniu do działki [...] oświadczyła, że działka ta nie była użytkowana inaczej jak trwały użytek zielony. W stosunku do działek [...] i [...] wskazała, iż jej zdaniem zapis zawarty w protokole zdawczo – odbiorczym, mówiący o nieużytkowaniu i odłogowaniu gruntów jest dowodem na to, iż działki te będące w części gruntem ornym, poprzez wieloletnie odłogowanie spełniają warunki do uzyskania płatności do łąk ekstensywnych. Podniosła, że w opisie sporządzonym przez Agencję Nieruchomości Rolnych (ANR) zawartym w protokole nie ma mowy o cechach obniżających wartość tych działek, tak jak w przypadku innych działek, które strona kupiła na tym samym przetargu (jako dowód strona załączyła ogłoszenie o przetargu ANR). Skarżąca podniosła również, że zakup działek [...] i [...] spotkał się z akceptacją Dyrektora DOR ARiMR we W., jako spełniających warunki do zmiany Planu rozwoju gospodarstwa, w związku z premią dla "młodego rolnika".
[...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. Ś. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Organ w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że nie wszystkie z zadeklarowanych gruntów spełniały wymogi przewidziane dla trwałego użytku zielonego, a przeprowadzona weryfikacja co i na jakiej powierzchni było zgłaszane w okresie 5 lat wstecz, pozwoliła na ustalenie, że działka nr: [...]- w roku 2008 była zgłoszona jako łąka trwała na powierzchni [...] ha, w latach 2004, 2006 i 2007 na powierzchni [...] ha, natomiast w roku 2005 łąki i pastwiska zajmowały jedynie [...] ha trwałych łąk i pastwisk, natomiast na areale [...] ha posiano żyto, na działce [...] i [...] nie były w latach poprzednich deklarowane do płatności. Organ pierwszej instancji podkreślił, że weryfikacja dokumentacji zgromadzonej w sprawie, a przede wszystkim informacji zawartych w protokole zdawczo-odbiorczym sporządzonym przez ANR, wskazała, iż grunty te do dnia wydania ich skarżącej były nieużytkowanymi odłogami.
Organ podniósł również, że przy wydawaniu decyzji wzięto pod uwagę pomiary powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG) odpowiadającej powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej, wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producenta (ortofotomapach). Strona po wezwaniu organu I instancji sama dokonała zmniejszeń powierzchni działek, co do których kontrola administracyjna wykazała zawyżenia deklaracji w stosunku do powierzchni PEG.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącej od opisanego rozstrzygnięcia, w którym zarzuciła miedzy innymi oparcie twierdzeń organu o sporządzone ortofotomapy, bez przeprowadzenia ich weryfikacji w drodze kontroli na miejscu, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W., decyzją z dnia [...] r. utrzymał zażaloną decyzję w mocy.
W motywach podjętego orzeczenia organ odwoławczy wyjaśnił, że podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. la ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.) zwanej dalej ustawą.
Paragraf 2, ust. 1 pkt. 1-4 rozporządzenia mówi o tym, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych; spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Organ podniósł przy tym, że tylko łączne spełnienie przez producenta rolnego wszystkich wymienionych w § 2 przesłanek ustawowych, stanowi podstawę do przyznania płatności rolnośrodowiskowej.
Płatność rolnośrodowiskowa w przypadku pakietu wymienionego w 4 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako trwałe użytki zielone (§ 9 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).
Zgodnie z nowelizacją rozporządzenia rolnośrodowiskowego z dnia 11 marca 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 39, poz. 218) klasyfikując trwałe użytki zielone należy posługiwać się definicją zawartą w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania systemu płatności jednolitej przewidzianego w tytule III rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników (Dz. Urz. UE L 316 z dnia 02.12.2009 r., str. 1). Definicja TUZ zawarta w tym przepisie wskazuje, iż są to grunty zajęte pod uprawę traw lub innych pasz z roślin zielonych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych) niepodlegajace płodozmianowi w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92 , obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005; a w tym celu "trawy lub inne pasze z roślin zielonych" oznaczają wszelkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych użytkach zielonych lub zazwyczaj zawarte w mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania użytków zielonych lub łąk w państwie członkowskim (wykorzystywanych bądź nie do wypasania zwierząt). Z uwagi jednak na zapis nowelizacji do rozporządzenia rolnośrodowiskowego zawarty w § 2 w niniejszej sprawie należy posłużyć się definicją zawartą w art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 796/2004, która definiuje trwałe użytki zielone w sposób zbliżony i oznaczają one grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), nie włączony do płodozmianu w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, z wyłączeniem gruntu objętego systemami odłogowania zgodnie z art. 107 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92 , obszarów odłogowanych zgodnie z art. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005.
Stosownie zatem do art. 17 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się przy tym z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000 (tzw. system LPIS).
Organ drugiej instancji podniósł, że podczas weryfikacji wniosku skarżącej o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej stwierdzono, że działki nr [...],[...] i [...] na powierzchni zgłoszonej do płatności w ramach wariantów 2.4 i 3.1 nie były użytkowane jako TUZ w okresie, o którym mowa w art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. (grunt zajęty pod uprawę traw lub innych upraw zielnych naturalnych lub zasianych, nie włączony jest do płodozmianu przez co najmniej 5 lat). Okres pięciu lat liczony jest jako pięć pełnych okresów wegetacyjnych licząc wstecz od roku poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej.
Weryfikując zatem kryterium do uzyskania płatności zawarte w ww. 9 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w powiązaniu z definicją TUZ w przypadku wniosku złożonego w 2009 r. należy rozpocząć analizę od roku 2004. Na podstawie wniosków obszarowych składanych od 2004 stwierdzono, że odnośnie do części zgłoszonych do programu działek, w latach poprzednich skarżąca uwzględniała inne powierzchnie bądź inny rodzaj upraw.
Co do spornych działek nr [...] i [...] organ podniósł, iż w latach wcześniejszych grunty te nigdy, przez żadnego producenta rolnego nie były zgłaszane do płatności obszarowych. Natomiast z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika iż do dnia przekazania tych gruntów nowej właścicielce z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa czyli do dnia [...] r. grunty te były nieużytkowanymi odłogami. Wynika to z dokumentów sporządzonych przez ANR tj. protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] r. oraz ogłoszenie o przetargu. Jak wynika z definicji TUZ zawartej w art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 796/2004, za trwały użytek zielony należy uznać, grunty zajęte pod uprawy traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych), niewłączone do płodozmianu w gospodarstwie przez okres pięciu lat lub dłużej, przy czym wyłączeniu podlegają tu gruntu objęte systemami odłogowania zgodnie z art. 107 ust. 6 rozporządzenia (WE) nr 1782/2003, obszarów odłogowanych zgodnie z rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2078/92 , obszarów odłogowanych zgodnie żart. 22, 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz obszarów odłogowanych zgodnie z art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005. Odłóg to grunty porolne pozostawione bez ingerencji człowieka przez wiele lat, które początkowo zarastają roślinnością segetalną, a następnie ruderalną oraz mało wartościowymi gatunkami krzewów i drzew, jak jeżyna, wierzba, brzoza, olcha. Stopień zarastania wieloletnich odłogów może być także regulowany i ograniczany odpowiednimi herbicydami.
Definicja, na podstawie której zgodnie z rozporządzeniem rolnośrodowiskowym następuje kwalifikacja poszczególnych łąk i pastwisk do pakietów wymienionych w 4 ust. 1 pkt 2 (wariant trzeci i czwarty) i pkt 3 tego rozporządzenia, wyłącza zatem możliwość akceptacji odłogu w kontekście 5 letniego nie włączenia do płodozmianu. Warunkiem bowiem uznania danej łąki czy pastwiska jako TUZ jest użytkowanie danego gruntu przez okres co najmniej 5 lat wstecz poprzez jego uprawę, przez co należy rozumieć wykonywanie różnego rodzaju zabiegów agrotechnicznych co w przepadku łąk i pastwisk powinno polegać na wypasie lub co najmniej jednokrotnym wykoszeniu w ciągu roku i zbiorze biomasy. Zgodnie natomiast z wyżej przytoczoną definicją odłogu, są to grunty pozostawione przez wiele lat bez ingerencji człowieka, co w efekcie prowadzi do zachodzenia procesów degradujących taki grunt pod względem użyteczności rolniczej.
Odnosząc się do zapisów zawartych w Planie działalności rolnośrodowiskowej, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji podniósł, że dokument ten nie stanowi potwierdzenia, że działki nr [...] i [...] były użytkowane w sposób określony w wyżej przytaczanej definicji TUZ. Doradca bowiem opisał stan tych działek na dzień sporządzenia Planu rolnośrodowiskowego i nie był zobowiązany do badania, czy grunty przedstawione przez rolnika do opracowania Planu spełniają wszelkie kryteria dla uznania ich za TUZ.
Organ odwoławczy wskazał także na brzmienie art. 21 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w którym ustawodawca zastosował odmienną regulację od art. 7 i 77 k.p.a., która na organ administracji nakłada obowiązek wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, obciążając tym obowiązkiem samą stronę.
Tym samym, zdaniem organu, skoro strona kwestionowała rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie całkowitego wykluczenia łąk położonych na działkach nr [...] i [...], winna była przedstawić dowody, które pozwalałyby na jednoznaczne określenie, iż na działkach tych prowadzona była uprawa traw lub innych upraw zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych w wyniku działalności rolniczej (zasianych). Tymczasem, dokumentów takich skarżąca nie przedstawiła.
Odnośnie ustalenia powierzchni na podstawie ortofotomap organ drugiej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 14 i art. 15 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 prowadzi zintegrowany system administrowania i kontroli zwany "system zintegrowanym" obejmujący między innymi system identyfikacji działek rolnych, który w myśl art. 17 cytowanego wyżej rozporządzenia ustanawiany jest na podstawie map lub dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych. Korzysta się z technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych, w tym najlepiej ortoobrazów lotniczych lub satelitarnych, przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Przy użyciu wskazanych wyżej narzędzi informatycznych przeprowadzane są kontrole administracyjne wniosków o płatność, mające na celu wykrycie nieprawidłowości dotyczących m.in. różnicy między działkami rolnymi zadeklarowanymi w pojedynczym wniosku, a działkami odniesienia zawartymi w systemie identyfikacji działek rolnych.
Ortofotomapa cyfrowa jest to mapa opracowana na podstawie zdjęć powierzchni ziemi wykonanych z samolotu lub satelity, przetworzonych do postaci metrycznej zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi przy wykonywaniu prac z dziedziny geodezji i kartografii. Ortofotomapy cyfrowe pozyskiwane są do systemu ZSZiK (Zintegrowany System Zarządzani i Kontroli) w trybie art. 12 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 Nr 240, poz. 2027 ze zm.) tj. wykonawca prac geodezyjnych i kartograficznych, w tym wykonania zdjęć lotniczych i cyfrowej ortofotomapy, przed przystąpieniem do ich wykonania, jest zobowiązany zgłosić prace do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej (CODGiK). Po zakończeniu prac geodezyjnych, materiały stanowią własność Skarbu Państwa (art. 40, ust. 2 w/w ustawy) oraz podlegają przekazaniu do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (zasobu centralnego) i gromadzone w CODGiK.
System LPIS/GIS stanowi w ARiMR jedną centralną bazę danych, zasilaną z kilku źródeł danych, przez co granice i powierzchnie działek ewidencyjnych (referencyjnych) stanowią uniwersalną bazę do wyliczenia powierzchni odniesienia w LPIS dla różnych schematów pomocowych. Baza ta stanowi jedno z głównych narzędzi jakimi organy Agencji winny się posługiwać w trakcie przeprowadzania kontroli administracyjnych wniosków zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. c) rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, które mają na celu weryfikację zgodności pomiędzy działkami rolnymi zadeklarowanymi przez producentów rolnych we wniosku a m.in. powierzchniami działek zawartych w referencyjnym systemie LPIS, to na podstawie tych ostatnich, jako spełniających wymogi unijne i krajowe, należy kwalifikować powierzchnie do uzyskania płatności. Tym samym w przypadku stwierdzenia, iż powierzchnia zgłaszana do płatności przez wnioskodawcę jest większa niż wynika to z danych LPIS, redukuje się ją o rozpoznane powierzchnie nieuprawnione, a dopłaty są naliczane do właściwej powierzchni. Efekt takiego wnioskowania znajduje potwierdzenie bezpośrednio w art. 50 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, zgodnie, z którym kwota pomocy musi zostać ograniczona do powierzchni stwierdzonej na podstawie danych ustalonych dla działki referencyjnej w systemie LPIS.
Dodatkowo organ wyjaśnił, że zgodnie z wytyczną Komisji Europejskiej JRC IPSC/G03/P/WDE/wde D(2009)(11164) z 2009 roku, w wyniku kontroli administracyjnych, przeprowadzanych zgodnie z art. 24 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. U. WE L 270 z 21.10.2003 r., str. 1 ze zm.), nie można dokonać żadnych płatności do powierzchni wykraczających poza działkę referencyjną, której powierzchnia ma być wyznaczona przy wykorzystaniu technologii GIS opartej na obrazie ortofotomapy.
W rozpatrywanej sprawie, wyjaśniał dalej organ, powierzchnia referencyjna ewidencyjno-gospodarcza (PEG) gruntów rolnych, zgłoszonych do płatności rolnośrodowiskowej, położonych na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...], która jest wyliczana na podstawie danych wektorowych pozyskiwanych z ortofotomapy, będąca odpowiednikiem powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach działki ewidencyjnej, wynosi mniej niż zostało zadeklarowane przez wnioskodawcę do płatności. Analiza dokonana przez organ I instancji powierzchni PEG jak i przeprowadzone pomiary działek w oparciu o opisany system, były prawidłowe.
Odnosząc się do zarzutu strony, iż powierzchnie PEG nie zostały zweryfikowane poprzez wykonanie kontroli na miejscu, organ podniósł, iż system kontroli na miejscu jest jedynie uzupełnieniem do obowiązkowych kontroli administracyjnych wniosków o płatności obejmują zgodnie z art. 26 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 roku określony procent gospodarstw rolnych. Ponadto na podstawie art. 27 ww. rozporządzenia wybór prób kontrolnych stanowiących przedmiot kontroli na miejscu następuje na podstawie analizy ryzyka oraz reprezentatywności zgłoszonych wniosków o pomoc. Strona nie może zatem skutecznie domagać się przeprowadzenia kontroli na swój wniosek, bowiem poszczególne gospodarstwa na podstawie odpowiedniego kryterium typowane są do inspekcji terenowych z urzędu.
Organ podniósł również, że wszystkie twierdzenia skarżącej odnośnie spornych powierzchni działek i upraw, nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem, A. K. wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 6, 7, 8, ,9 i 12 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 pkt 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r.
W uzasadnieniu skargi podniosła, że organy rolne obu instancji dokonały błędnej interpretacji definicji "użytków zielonych", a nadto, że z nieznanych jej powodów dokumenty potwierdzające jej uprawnienie do otrzymania płatności na wszystkie zgłoszone działki, które znajdują się w posiadaniu organu, nie zostały włączone w poczet materiału dowodowego. Podniosła, że nie została jej okazana mapa, na którą powołał się organ pierwszej instancji, odmawiając uznania do przyznania płatności działki nr [...], co uniemożliwiło jej weryfikację i udowodnienie niezgodności ortofotomapy ze stanem faktycznym.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Dolnośląskiego Oddziału Regionalnego we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 przywołanego przepisu). Sądy administracyjne kierując się kryterium legalności dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo a nawet obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, Nr 1270 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.).
Dokonana zgodnie z przedstawionymi kryteriami sądowa kontrola zaskarżonego aktu wykazała – niezależnie od zarzutów skargi - konieczność zastosowania w niniejszej sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lic. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po myśli przywołanego przepisu zaskarżony akt podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaznaczyć bowiem trzeba, że w pierwszej kolejności Sąd ocenia prawidłowość zastosowania przy załatwianiu sprawy przepisów postępowania administracyjnego. Przepisy te rzutują na prawidłowość stanu faktycznego, a tylko należycie ustalony stan faktyczny sprawy pozwala ocenić zasadność zastosowania konkretnych norm prawa materialnego.
Sąd mając na uwadze treść art. 21 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427, ze zm. zwanej dalej "ustawą o wspieraniu") stwierdza, że dokonując wskazanej kontroli należało mieć na względzie, że działania organów administracji publicznej uprawnionych do prowadzenia postępowania i podejmowania orzeczeń, podporządkowane są przede wszystkim zasadzie praworządności zawartej w art. 6 k.p.a. i w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wymaga ona bezwzględnej zgodności z prawem każdej czynności procesowej, w tym - podejmowanej przez organ administracji publicznej w ramach przyznanych kompetencji – czynności orzeczniczej. Dla realizacji zasadniczego celu postępowania administracyjnego jakim jest rozstrzygnięcie sprawy, pierwszorzędne znaczenie ma ustalenie obowiązującej normy prawa, odpowiedniej dla rozstrzygnięcia danej sprawy. Jak już zaś zaznaczono niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania normy prawnej jest odpowiednie ustalenie stanu faktycznego sprawy. W ścisłym związku z przywołaną wyżej zasadą praworządności pozostaje określona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy obiektywnej. W doktrynie podkreśla się wynikający z tej zasady nakaz dla organów administracji publicznej wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisu prawa (W. Dawidowicz "Ogólne postępowanie administracyjne", s.108). Zasada prawdy obiektywnej nakłada więc na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek określenia z urzędu jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz obowiązek przeprowadzenia tych dowodów z urzędu.
Z powyższą zasadą skorelowane są regulacje zawarte w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu. Według wskazanego przepisu organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, tak aby ustalony stan faktyczny zgodny był z rzeczywistością. To czy dana okoliczność została udowodniona, można zaś ocenić jedynie na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Organ nie może więc pomiąć przy ocenie materiału dowodowego żadnego dowodu, również zgłaszanego dopiero w odwołaniu. Stanowisko organu prowadzącego postępowanie – po przeprowadzaniu koniecznych czynności procesowych - winno znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a.
Nie mniej istotna jest obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), która wprowadza obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej i stanowi o istocie postępowania odwoławczego. Kontrola instancyjna organu odwoławczego obejmuje więc legalność rozstrzygnięcia sprawy przez organ pierwszej instancji oraz ocenę przez ten organ stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 140 k.p.a. w postępowaniu odwoławczym, w sprawach nieuregulowanych, znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Organ drugiej instancji, rozpoznając odwołanie, nie jest związany ani ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez organ pierwszej instancji, ani żądaniami zawartymi w odwołaniu. Niemniej, podkreślić należy, że organ drugiej instancji obowiązany jest rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie, a to nakłada na niego obowiązek zbadania i odniesienia się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu. Z powyższego wynika więc, że zakres postępowania odwoławczego nie jest węższy niż zakres postępowania przed organem pierwszej instancji, a organ odwoławczy ma nie mniejsze obowiązki. Przede wszystkim zobligowany jest dążyć z urzędu, tak jak organ pierwszej instancji, do wykrycia prawdy obiektywnej, czyli do ustalenia rzeczywistego stanu sprawy (art. 7 k.p.a.). Powinien też ocenić całe postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przed organem pierwszej instancji, a zwłaszcza materiał dowodowy zebrany przez ten organ. W sytuacji, gdy stwierdzi braki w postępowaniu lub pewne niejasności, może i powinien przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, o ile oczywiście nie zostaną przekroczone granice zakreślone art. 136 k.p.a.
Stanowisko organu prowadzącego postępowanie – po przeprowadzaniu koniecznych czynności procesowych - winno zaś znaleźć swój wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Zadaniem uzasadnienia stanowiącego integralny składnik decyzji jest bowiem wyjaśnienie jej dyspozytywnej części jakim jest rozstrzygnięcie (tak NSA w wyroku z dnia 12 maja 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 856/98, LEX nr 43041). Winno ono zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Prawidłowe zredagowanie pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienia decyzji administracyjnej ma podstawowe znaczenie dla stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 tego aktu prawnego. Mocą tej zasady organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Obowiązkiem organu odwoławczego przy uzasadnianiu decyzji jest więc ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Nie wykonanie tego obowiązku stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji. Postawiona powyżej teza znajduje oparcie w utrwalonym orzecznictwie sądowoadmniastracyjnym. W wyroku z dnia 9 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 1611/00, LEX nr 80635 NSA stwierdził, że pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
W wyniku kontroli legalności zaskarżonej decyzji w przedstawionym aspekcie, Sąd stwierdza, iż nie doszło w kontrolowanej sprawie do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Tymczasem tylko prawidłowo ustalony faktyczny, poprzedzony zebraniem zupełnego (kompletnego) materiału dowodowego, może być podstawą zastosowania właściwej normy prawa materialnego i tym samym trafności merytorycznej rozstrzygnięcia.
Materialnoprawne przesłanki uprawniające rolnika do płatności ONW zostały podstawą prawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 zwane dalej rozporządzeniem rolnośrodowiskowym, wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. la ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz.427 ze zm.) zwanej dalej ustawą.
Paragraf 2, ust. 1 pkt. 1-4 rozporządzenia mówi o tym, że płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana rolnikowi, w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym"; łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha; realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, ze zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponadpodstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych; spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zostało oparte, jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, na danych o powierzchni działek rolnych zawartych w systemie identyfikacji działek rolnych (LPIS), który pozwala na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, określenie jej aktualnej powierzchni i na kontrolę pod względem kwalifikowalności w odniesieniu do danego schematu pomocy.
Podstawę prawną kontroli administracyjnej wniosków o przyznanie płatności w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS stanowią przepisy prawa wspólnotowego, a w szczególności art. 17 rozporządzenia nr 73/2009 stanowiący, że system identyfikacji działek rolnych ustanawiany jest na podstawie map lub ewidencji gruntów z wykorzystaniem technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (GIS) – ortoobrazów lotniczych lub zdjęć satelitarnych (tzw. system LPIS), przy zastosowaniu jednolitego standardu gwarantującego dokładność co najmniej równą dokładności kartografii w skali 1:10 000. Z art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 796/2004 wynika, że kontrole administracyjne pozwalają na wykrycie nieprawidłowości a w szczególności na ich automatyczne wykrycie za pomocą narzędzi informatycznych, a według art. 24 ust. 1 lit. c) dotyczą one zgodności między działkami rolnymi zadeklarowanymi we wniosku a działkami referencyjnymi w systemie LPIS oraz weryfikują kwalifikacje do pomocy. Według art. 50 ust. 3 omawianego rozporządzenia nr 796/2004 w przypadku, gdy obszar zadeklarowany we wniosku przekracza obszar ustalony dla danej grupy upraw, do obliczenia pomocy zostanie zastosowany obszar ustalony dla tej grupy upraw.
Przytoczone regulacje wskazują, że dane dotyczące działek rolnych zawarte w LPIS powinny być dokładne, rzetelne i aktualne. Nie może ulegać wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy deklaracją rolnika a danymi wyznaczonymi na podstawie ortofotomapy, organy weryfikujące uprawnienia do płatności winny zmierzać do ustalenia stanu rzeczywistego, co powinno nastąpić przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Na mocy przepisu art. 3 ust. 2 i 3 omawianej ustawy, w postępowaniu administracyjnym dotyczącym m.in. płatności ONW niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z kodeksu postępowania administracyjnego zostały wyłączone lub ograniczone. W szczególności w zakresie rozkładu ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów postanowiono (art. 21 ust. 3), że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednak równocześnie, w powołanych przepisach ustawodawca nakazuje organom Agencji stanie na straży praworządności, wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz, na żądanie stron udzielanie im niezbędnych informacji i zapewnienie czynnego udziału w postępowaniu.
Obowiązek strzeżenia praworządności, a następnie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oznacza, że ten materiał dowodowy musi pozwalać na wyjaśnienie wszystkich wątpliwości w sprawie, a w szczególności na wyczerpujące odniesienie się do zarzutów i twierdzeń strony. Dokonana w art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu modyfikacja zasad dowodzenia nie może być bowiem pojmowana jako niczym nieograniczony obowiązek strony prezentacji i oferowania dowodów potwierdzających jej twierdzenia. Oznacza ona zdaniem Sądu, że na Agencji istotnie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów mających wspierać stanowisko strony, konieczność odniesienia się do wszystkich zarzutów strony, a zwłaszcza takich, których rozpatrzenie mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, jednoznacznie wynika z treści art. 107 par. 3 k.p.a. zaś określone w art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu przerzucenie ciężaru dowodu określonego faktu na osobę, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, nie może prowadzić do naruszenia przez organy obowiązku przestrzegania zasady praworządności, w której mieści się również obowiązek oparcia rozstrzygnięcia na stanie faktycznym zgodnym z rzeczywistością. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Opola z dnia 26 maja 2010, sygn. akt I SA/Op 171/10)
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że organy rolne nie zachowały wszystkich opisanych zasad postępowania, przy rozpoznawaniu wniosku skarżącej.
Przede wszystkim należy dobitnie wskazać, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia, zmniejszenie przyznanej skarżącej płatności nastąpiło na podstawie rozbieżności, jakie ustaliły organy rolne, po przeprowadzeniu porównania wymiarów działek i dokonywanych upraw, danych przedstawionych przez skarżącą we wniosku oraz danych wynikających z ortofotomap będących w posiadaniu organu. Tymczasem, w aktach administracyjnych sprawy, znajdują się co prawda trzy wezwania organu pierwszej instancji, skierowane do skarżącej (z dn. [...]r., [...] r. oraz [...] r.), z których wynika, że porównując dane wynikające z ortoobrazów i z wniosku skarżącej, organ powziął wątpliwości co do rzetelności informacji podanych przez wnioskodawczynię. W takiej sytuacji, zarówno dla umożliwienia dokonania kontroli instancyjnej jak i kontroli sądowej, dokumenty na których oparł się organ podejmując rozstrzygnięcie, muszą znaleźć się w aktach sprawy. Brak dokumentów będących podstawą wydania decyzji, spowodował niemożność weryfikacji przez Sąd prawidłowości ustaleń organu. W rozpoznawanej sprawie jest to tym istotne, że już w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, skarżąca zarzucała, że nie zgadza się z wynikami pomiarów wynikającymi z ortofotomap.
Sąd nie neguje, że mapy takie, mogą stanowić dowód w prowadzonym postępowaniu, a zawarte w mapach dane stać się podstawą do obliczania płatności przysługujących producentowi. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, skoro określona we wniosku powierzchnia gruntów kwalifikująca się do dopłat została zakwestionowana, organ odwoławczy obowiązany był skorzystać ze wszystkich dostępnych źródeł dowodowych, tym bardziej wnioskowanych przez stronę.
Jednakże powoływanie się w podejmowanych rozstrzygnięciach na dane wynikające z ortoobrazów, obligowało organy rolne do włączenia ich w poczet materiału dowodowego, tak aby umożliwić kontrolę zapadłych decyzji.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ obowiązany będzie uzupełnić wytknięte braki w postępowaniu, w szczególności wyjaśnić uzupełnić akta administracyjne, poprzez włączenie do materiału dowodowego sprawy wszystkich dokumentów, które legły u podstaw podjęcia decyzji. W miarę potrzeby organ dokona kontroli na miejscu celem zaktualizowania danych znajdujących się w systemie LPIS lub wykorzysta inne, jakie uzna za stosowne, środki dowodowe, celem wyczerpującego odniesienia się do podnoszonych przez stronę zarzutów,.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję wskutek stwierdzenia, że okoliczności sprawy nie zostały dogłębnie wyjaśnione, przez co nie można wykluczyć, że w ponownie przeprowadzonym postępowaniu zapadnie rozstrzygnięcie odmiennej treści. O niewykonywaniu zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy, a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło