IV SA/Po 903/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Izabela Bąk-Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Frankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 grudnia 2010r. sprawy ze skargi T.R. na zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta R. z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska 1. stwierdza, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa, 2. zasądza od Burmistrza R. na rzecz skarżącego T,R. kwotę [...] złotych ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym koszty postępowania kasacyjnego, 3. stwierdza, że zaskarżone zarządzenie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. IV SA/Po 903/10 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 9 marca 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę T.R. na zarządzenie Burmistrza Gminy i Miasta R. z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...]w sprawie odwołania T.R. ze stanowiska Zastępcy Burmistrza. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarga nie mieści się w zakresie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych określonej w art.3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Postanowieniem z dnia 16 lipca 2010r. o sygn. II OSK 919/10 Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej od w/w orzeczenia WSA w Poznaniu, uchylił postanowienie sądu I instancji. W uzasadnieniu NSA zwrócił uwagę, iż odwołanie zastępcy burmistrza ze stanowiska jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Za szerokim rozumieniem "sprawy z zakresu administracji publicznej" opowiedział się Trybunał Konstytucyjny w swojej uchwale z 27 września 1994r. o sygn. W 10/93 (opubl. OTK 1994, nr 2 poz.46). Następnie stanowisko to znalazło odzwierciedlenie w orzecznictwie NSA, Sądu Najwyższego oraz w doktrynie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art.190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że: – zarządzeniem nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy R. z dniem [...] listopada 2002r. T.R. powołany został na stanowisko Zastępcy Burmistrza (k.15 akt sądowych), – w dniu powołania na w/w stanowisko T.R. nie miał wykształcenia wyższego (pismo Wojewody Poznańskiego z 23 września 2009r. – k.10, Burmistrza R. z 4 września – k.13, skarga z 4 lutego 2010r. zawierająca oświadczenie skarżącego, iż nie posiada wyższego wykształcenia – k.4), – zarządzeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2009r. Burmistrz odwołał T.R. ze stanowiska Zastępcy Burmistrza (k.7). Skarga zasługuje na uwzględnienie z dwóch powodów: - po pierwsze – choć zaskarżone zarządzenie zostało wydane na podstawie art.26a ust.1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. z 2001r. Dz.U. Nr 142, poz.1593 ze zm.), który to przepis nie zawiera wymogu podawania przyczyny odwołania ani uzasadniania wydania takiego zarządzenia, to w świetle art.101 ust.1 w/w ustawy należy przyjąć, iż w treści zarządzenia albo jego uzasadnienia powinna być podana przyczyna, z powodu której akt odwołania nastąpił. Trzeba bowiem pamiętać, że art.29a został umieszczony w rozdziale 3 ustawy poświęconym "Władzom gminy", a więc ma charakter przepisu ustrojowego, zawierającego kompetencje dla wójta (burmistrza, prezydenta) do powoływania i odwoływania swojego zastępcy. Jednocześnie odwołanie zastępcy burmistrza jest czynnością z zakresu prawa pracy, na co zwrócił uwagę NSA w uzasadnieniu wskazanego wyżej postanowienia z 16 lipca 2010r. Zarządzenie o odwołaniu zastępcy burmistrza wywołuje podwójne skutki – w sferze prawa administracyjnego (ustrojowego) i w sferze prawa pracy. Ten ostatni jego aspekt ma charakter indywidualny. Skoro więc wspomniane zarządzenie kierowane jest z racji swojej treści do konkretnej osoby, to – zdaniem Sądu – winno zawierać również podanie powodu odwołania. Jest to konieczne ze względu na powołany wcześniej art.101 ustawy o samorządzie gminnym, na podstawie którego zarządzenie o odwołaniu zastępcy burmistrza zostało w niniejszej sprawie zaskarżone do sądu administracyjnego. Według wskazanego przepisu – każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W nauce prawa i orzecznictwie pojęcie "interes prawny" jest odnoszone do związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, wynikających z norm prawa przedmiotowego a zaskarżonym aktem. Indywidualny interes prawny jest konkretny, gdyż dotyczy konkretnej osoby, ale źródłem interesu, o którym mowa w w/w przepisie, musi być norma prawa materialnego kształtująca sytuację prawną wnoszącego skargę (por. "Komentarz do ustawy o samorządzie gminnym" pod red. P.Chmielnickiego, Wyd. Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2007, komentarz do art.101). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy skład orzekający zauważa, że o przyczynie odwołania ze stanowiska skarżący dowiedział się formalnie nie z treści zaskarżonego zarządzenia ani jego pouczenia (k.7 i 8 akt sądowych), ale dopiero z odpowiedzi na skargę (k.17-20) - po drugie – za bezzasadna należy uznać przyczynę, z powodu której skarżący został odwołany ze stanowiska zastępcy burmistrza. W tym miejscu przypomnieć należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 25 stycznia 2005r. o sygn. K 25/04 (dz.U. Nr 23, poz.192 oraz "Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego" – OTK-A z 2005r., nr 1, poz.6) orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu art.20 ust.2 zdanie pierwsze ustawy z dnia 22 marca 1990r. o pracownikach samorządowych w zakresie, w jakim upoważnia Radę Ministrów do określenia, w drodze rozporządzenia, wymagań kwalifikacyjnych od pracowników samorządowych. W ocenie Trybunału wskazany wyżej przepis nie dawał Radzie Ministrów upoważnienia do uregulowania wymagań kwalifikacyjnych pracowników samorządowych zatrudnionych m.in. w urzędach gmin. Rada Ministrów, wydawszy rozporządzenie przekroczyła przyznane przez ustawę kompetencje, a regulując materię zastrzeżoną dla ustawodawcy, wkroczyła też tym samym, w sferę praw i wolności konstytucyjnych, której nie ma prawa regulować, lecz może jedynie dopełniać pod względem formalnym, techniczno-organizacyjnym. Dopiero ustawa z dnia 6 maja 2005r. o zmianie ustawy o pracownikach samorządowych ... (Dz.U. Nr 122, poz.1020) wprowadziła wymóg posiadania przez zastępcę burmistrza wykształcenia wyższego (art.3 ust.4 pkt 2 ustawy o pracownikach samorządowych w brzmieniu nadanym przez art.1 ustawy nowelizującej). Powyższy wymóg przewiduje również art.6 ust.4 pkt 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 223, poz.1458). Jednocześnie przypomnieć należy, że art.4 w/w ustawy z 6 maja 2005r. oraz art.53 ust.3 ustawy o pracownikach samorządowych z 2008r. przewiduje, iż warunek posiadania wyższego wykształcenia nie dotyczy pracowników zatrudnionych na stanowisku urzędniczym przed dniem wejścia powołanych ustaw w życie. Powyższe oznacza więc, że w stosunku do T.R. w chwili powołania go na stanowisko Zastępcy Burmistrza R. nie obowiązywał ustawowo określony warunek legitymowania się wyższym wykształceniem. Takiego warunku nie było również przez cały okres zatrudnienia skarżącego na w/w stanowisku, co wynikało wprost z treści przytoczonych wcześniej przepisów ustaw regulujących sprawę wymagań kwalifikacyjnych od pracowników samorządowych. Stosownie do treści art.101 ust.4 ustawy o samorządzie gminnym do spraw ze skargi na zarządzenie organu gminy stosuje się odpowiednio art.94 tejże ustawy. Ten ostatni przepis stanowi, że nie stwierdza się nieważności zarządzenia organu gminy po upływie roku od dnia jego podjęcia, chyba, że uchybiono obowiązkowi przedłożenia zarządzenia organowi nadzoru albo jeżeli jest ono aktem prawa miejscowego. W niniejszym postępowaniu zarządzenie o odwołaniu zastępcy burmistrza – jak na to wskazano wyżej – jest aktem o charakterze indywidualnym skierowanym do konkretnie określonej osoby. W związku z powyższym i wobec upływu roku od dnia podjęcia zaskarżonego zarządzenia Sąd stwierdza, że w przedmiotowej sprawie istniały przesłanki do stwierdzenia nieważności zarządzenia nr [...] z dnia [...] grudnia2009r.. Z kolei, wobec treści art.147 §1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, iż zaskarżone zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa. Jednocześnie – na podstawie art.200 w/w ustawy i zgodnie ze wskazaniem zawartym w powołanym postanowieniu NSA z 16 lipca 2010r. o sygn. II OSK 919/10 – orzeczono o zwrocie kosztów postępowania w łącznej kwocie [...] zł, na którą składają się: wpis od skargi ([...] zł), wpis od skargi kasacyjnej ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł). LS