II OSK 77/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) sędzia NSA Małgorzata Stahl sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2011r. sygn. akt VII SA/Wa 1918/10 w sprawie ze skargi T. W. na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003r., w sprawie o sygn. akt OSA 1/03 przez Szpital Kliniczny im. [...] w Warszawie uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 października 2011 r. oddalił skargę T. W. na niewykonanie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OSA1/03, przez Szpital Kliniczny im. [...] w Warszawie. Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. T. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Szpital Kliniczny im. [...] w Warszawie (zwany dalej: Szpitalem) prawomocnego wyroku składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., OSA 1/03 w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła o wymierzenie Szpitalowi grzywny w wysokości 25.000 złotych za niewykonanie ww. wyroku, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz wydanie, w trybie art. 155 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowienia sygnalizacyjnego w związku ze znaczną przewlekłością postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wyrokiem z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OSA 1/03, NSA uwzględnił jej skargę w przedmiocie uznania uprawnień wynikających z przepisów prawa, a dotyczących dostępu do dokumentacji medycznej. Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1389/04, Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt I SA 1809/03, wymierzający grzywę w kwocie 6000 zł podmiotowi obowiązanemu do udostępnienie żądanej dokumentacji medycznej za bezczynność po ww. wyroku NSA. W ocenie skarżącej do dnia dzisiejszego wyrok NSA dnia 19 maja 2003 r. nie został w całości wykonany, bowiem po prawomocnym wyroku NSA z 15 kwietnia 2005 r. Szpital nie podjął żadnej czynności w sprawie. W odpowiedzi na skargę Szpital wniósł o jej oddalenie. Nie zgodził się z poglądem skarżącej, że nie wykonał wyroku Sądu, bowiem przekazał skarżącej dokumentację zbiorczą w zakresie dotyczącym jej osoby w formie wyciągów, odpisów, kopii o czym świadczy korespondencja ze skarżącą znajdująca się w aktach sprawy. Ponadto Szpital wskazał, że skarżąca żądała także dokumentów, które nazwała "protokół z księgi bloku operacyjnego", "zapis księgi osób oczekujących na operacją", "protokół z posiedzenia konsylium lekarskiego", "zeszyt osób oczekujących na operację", "księga raportów lekarskich". Tymczasem Szpital nie posiada takowych dokumentów. Poza tym zgodnie z ówcześnie (1998 r.) obowiązującym rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 grudnia 1992 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania, w skład dokumentacji medycznej nie wchodzą ww. dokumenty. O fakcie, iż określonych dokumentów Szpital nie posiada skarżąca była kilkukrotnie informowana co znajduje potwierdzenie w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga T. W. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ z uwagi na okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, Szpital był pozbawiony możliwości wykonania w pełni wyroku Sądu o sygn. akt OSA 1/03. Sąd I instancji podkreślił, ze przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy związany jest wydanymi wcześniej wyrokami: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OSA 1/03, z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt OSK 1389/04 oraz WSA w Warszawie z dnia 3 marca 2004 r. sygn. akt I SA 1809/03. Zgodnie z wyrokiem NSA sygn. akt OSA 1/03, co również zostało potwierdzone w wyroku WSA w Warszawie sygn. akt I SA 1809/03, w niniejszej sprawie udostępnieniu mogły podlegać tylko dotyczące skarżącej dane z dokumentacji zbiorczej Szpitala, dokumentowane w księgach, które Szpital miał obowiązek prowadzić na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 grudnia 1992 r. W związku z tym Sąd nie podzielił stanowiska T. W., że niewykonanie wyroku polega także na nieudostępnieniu jej innej dokumentacji, poza wymienioną w § 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 grudnia 1992 r. w sprawie rodzajów dokumentacji medycznej, sposobu jej prowadzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz. U. z 1993 r. Nr 3, poz. 13) – zwanego dalej: rozporządzeniem, a która w przekonaniu skarżącej była przez Szpital prowadzona. A zatem w zakresie przedmiotowym ww. wyroki, w tym wyrok NSA sygn. akt OSA 1/03, dotyczyły wydania skarżącej dokumentacji medycznej zbiorczej, o której była mowa w § 10 pkt 2 lit. a, c-h rozporządzenia. W tym też zakresie skarżąca, powołując się na wyrok OSA 1/03, mogła domagać się udostępnienia dokumentacji medycznej dotyczącej jej osoby. W związku z treścią art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wskazał, że WSA w Warszawie, kontrolując już raz kwestię niewykonania wyroku OSA 1/03, ustalił, iż wyrok ten nie został w pełni wykonany przez Szpital, ponieważ skarżącej nie zostały udostępnione zapisy z księgi raportów lekarskich. W zakresie wydania innych dokumentów, o których mowa w § 10 rozporządzenia, Sąd nie stwierdził żadnych uchybień, o jakich mowa w art. 154 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wynika z akt sprawy w ramach korespondencji kierowanej przez Szpital wydano skarżącej następujące dokumenty dotyczące: badań histopatologicznych, wpisów do ksiąg pracowni analitycznej, badań rentgenowskich, USG, księgi raportów pielęgniarskich, opisu/protokołu operacji, skierowania na badanie histopatologiczne, grupy krwi, zapisów z księgi przyjęć, zapisów zaleceń lekarskich, historii choroby, karty informacyjnej leczenia szpitalnego, karty ambulatoryjnej. Jak wynika z akt sądowych sprawy sygn. akt I SA 1809/03, wszystkie te dokumenty zostały wydane skarżącej już na etapie orzekania przez Sąd w tej sprawie. Nie ulega więc wątpliwość, że Szpital wydał skarżącej wszystkie dokumenty do czego był obowiązany zgodnie z wyrokiem sygn. akt OSA 1/03, z wyjątkiem zapisów z księgi raportów lekarskich (§ 10 pkt 2 lit. d rozporządzenia), której zapisów nie prowadził. Wydając jednak w sprawie sygn. akt I SA 1809/03 wyrok Sąd nie posiadał żadnej informacji w tym przedmiocie. Okoliczność ta została potwierdzona w wyroku NSA sygn. akt OSK 1389/04, w którym NSA stwierdził, że "okoliczność, iż Szpital, wbrew wynikającego z cytowanego wyżej rozporządzenia obowiązku, nie prowadzi żądanej przez T. W. dokumentacji - zasygnalizowana dopiero w skardze kasacyjnej - jest bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy". Ponadto ww. okoliczność została ponownie potwierdzona przez Szpital w piśmie z dnia 20 lipca 2011 r. stanowiącym odpowiedź na zobowiązanie Sądu z dnia 16 czerwca 2011 r. Z uwagi zatem na okoliczność, iż Szpital nie prowadził księgi raportów lekarskich nie mógł wydać skarżącej tej dokumentacji zgodnie z wyrokiem NSA sygn. akt OSA 1/03. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła T. W., podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 141 § 4 ustawy procesowej, gdyż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie daje podstaw do uznania, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał wymaganej wszechstronnej kontroli Szpitala Klinicznego im[...] pod względem działania tego Szpitala zgodnie z przepisami prawa, tj. w sprawie ma miejsce brak uwzględnienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że Szpital działał niezgodnie z art. 35 ustawy o zawodzie lekarza (Dz. U. Nr 28, poz. 28 z 1997 r. z późn. zm.). Od 12 lat zdaniem skarżącej Szpital ukrywa nie wydając skarżącej dokumentacji zbiorczej dotyczącej jej leczenia, a opisanej rozporządzeniem wykonawczym i wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2003 roku - skutkiem braku takiej kontroli jest wadliwie ustalony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stan faktyczny przyjęty za podstawę oddalenia skargi. W oparciu o powyższy zarzut strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że od ponad 12 lat skarżąca domaga się od Szpitala wydania jej tak dokumentów opisowych, jak i wyników przeprowadzonych badań i opisu zabiegu operacyjnego. Mimo tych kilkunastoletnich starań i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2003 roku po dziś dzień Szpital nie wydał skarżącej kompletu autoryzowanych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił, że w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2003 roku jest sprecyzowane, że skarżąca domaga się wydania dokumentacji zbiorczej, tj. a/ zapisów w księdze oczekujących na przyjęcie do Szpitala odnośnie jej osoby; b/ zapisów w księdze chorych oddziału odnośnie jej osoby; c/ zapisu z księgi raportu pielęgniarek odnośnie jej osoby; d/ zapisów księgi raportów lekarskich odnośnie jej osoby; e/ zapisów księgi bloku operacyjnego odnośnie jej osoby; f/ zapisów księgi badań diagnostyki laboratoryjnej; g/ zapisów księgi pracowni RT6 odnośnie jej osoby, h/ zapisów księgi pracowni histopatologicznej odnośnie jej osoby, a więc tej która dotyczy jej osoby, jak i tej do której prowadzenia obligowany był Szpital rozporządzeniem. Nadto z zeznań w sprawie cywilnej o odszkodowanie (wyrok z uzasadnieniem załączono do akt niniejszej sprawy) ujawniono, że był prowadzony zeszyt /księga operacji/ w którym były wpisywane zakresy operacji, które były zaplanowane do wykonania i że taki wpis odnośnie osoby skarżącej był dokonany, a Szpital odmówił skarżącej wydania wypisu z takiej księgi. Ponadto w skardze kasacyjnej wskazano na szereg błędów i uchybień popełnionych przez Szpital, które świadczą, zdaniem skarżącej, o nie wykonaniu wyroku NSA z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OSA 1/03. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności z art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Na wstępie wskazać należy, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1918/10, jest już kolejnym wyrokiem wydanym w przedmiotowej sprawie. Tak więc zakres orzekania w niniejszej sprawie określony został już w pierwszym wyroku NSA z 2003 r., sygn. akt OSA 1/03. W orzeczeniu tym Sąd wskazał, iż pacjent publicznego zakładu opieki zdrowotnej ma uprawnienie do udostępnienia mu dokumentacji medycznej zbiorczej prowadzonej przez zakład, w zakresie dotyczącym jego osoby, wynikające z art. 18 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 91 poz. 408 ze zm.). Przedmiotem niniejszego postępowania jest zatem kwestia niewydania przez Szpital dokumentacji zbiorczej dotyczącej skarżącej, a nie dokumentacji indywidualnej, czy też innej niż wymieniona w § 10 rozporządzenia, a która w przekonaniu skarżącej była przez Szpital prowadzona. Tym samym udostępnieniu mogły podlegać tylko dotyczące skarżącej dane z dokumentacji zbiorczej Szpitala, dokumentowane w księgach, które Szpital miał obowiązek prowadzić na podstawie przepisów cyt. rozporządzenia. Następnym orzeczeniem wydanym w sprawie było postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2004 r., sygn. akt I SA 1809/03 o ukaraniu grzywną Szpitala za niewykonanie wyroku OSA 1/03. W rozstrzygnięciu tym wskazano, że udostępnione zostały skarżącej wszystkie wypisy z dokumentacji zbiorczej szpitala za wyjątkiem zapisów z księgi raportów lekarskich. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną od ww. orzeczenia, w wyroku z dnia 15 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1389/04, pogląd ten podzielił. Stwierdzić zatem należy, że w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny jest związany poglądem prawnym wyrażonym w ww. orzeczeniu, a co za tym idzie cały czas nierozstrzygnięta pozostaje kwestia czy Szpital prowadził, czy też nie, księgi raportów lekarskich, o których mowa w § 10 pkt 2 lit d rozporządzenia. Z pisma Szpitala z dnia 20 lipca 2011 r. wynika, że księga raportów lekarskich była prowadzona tylko i wyłącznie dla bloku porodowego, a więc nie obejmowała skarżącej, która przeszła operację na oddziale ginekologicznym. Natomiast z treści pisma z dnia 23 grudnia 2011 r., które jest odpowiedzią Szpitala na postanowienie sygnalizacyjne WSA w Warszawie wynika, że "księga raportów lekarskich jest prowadzona i zawiera informacje o całodobowej działalności lekarskiej w zakresie porodów, zabiegów, nieplanowanych operacji i ciężkich stanów chorych. Nie są do niej wpisywane planowane operacje ginekologiczne, które odbyły się bez powikłań; te zaś są wpisywane w księgę operacyjną." Zatem, z uwagi na okoliczność, iż operacja skarżącej przebiegła bez powikłań, w księdze raportów lekarskich nie ma wpisów dotyczących jej osoby. Jak wynika z powyższego, nie można zgodzić się z jednoznacznym stanowiskiem Sądu I instancji, iż Szpital nie mógł wydać skarżącej wypisów z księgi raportów lekarskich, bowiem takowej nie prowadził. Uzasadnia to zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem cały czas nie wyjaśniona pozostaje kwestia prowadzenia, czy też nie, przez Szpital księgi raportów lekarskich, a jeżeli tak to w jakim zakresie i czy skarżąca była, w związku z przebytym zabiegiem operacyjnym, do tej księgi wpisana. Brak jednoznacznego ustalenia w tym przedmiocie uniemożliwia dokonanie kasacyjnej kontroli trafności podjętego w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięcia. Natomiast zupełnie niezasadny jest zarzut naruszenia art. 35 ustawy o zawodzie lekarza, albowiem przepis ten w sprawie o udostępnienie dokumentów medycznych nie miał zastosowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Kwestia przyznania wynagrodzenia związanego z udziałem w sprawie pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy – zgodnie z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. – podlega rozpoznaniu przez referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.