III SA/Gl 2012/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska – Kyć po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. na czynności kontrolne Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] r. w przedmiocie gier losowych postanawia odrzucić skargę. W dniu [...] r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga "A" Sp. z o.o. we W. w przedmiocie gier losowych, którą zaskarżono czynność kontrolną udokumentowaną protokołem z [...] r. nr [...], polegającą na przeprowadzeniu gry kontrolnej w trybie eksperymentu, w celu odtworzenia możliwości gry na automacie o niskich wygranych. W skardze spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej czynności w całości, ewentualnie o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, zarzucając organowi naruszenie art. 3 oraz art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), art. 121 § 1, art. 129, art. 124 w zw. z art. 292 i art. 197 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), a także art. 2 ust. 2b ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.). W obszernym, wielowątkowym uzasadnieniu skargi strona wskazała, że kognicja sądu administracyjnego do rozpoznania skargi na czynność podjętą w toku kontroli, wynika z treści art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), który w jej ocenie, w porównaniu ze stanem prawnym obowiązującym pod rządami ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym rozszerzył zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Wówczas to dopuszczalność uruchomienia kontroli sądu administracyjnego, uwzględniając treść art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), uzależniano od ustalenia, czy akt lub czynność wykazuje cechy aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Pod rządami nowej ustawy zaś, kontroli sądu administracyjnego poddano "inne niż określone w pkt 1-3 czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". W ocenie strony skarżącej treść art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wskazuje, że potencjalne konsekwencje przeprowadzonego w toku kontroli eksperymentu, które mogą prowadzić do wydania decyzji administracyjnej w postaci cofnięcia koncesji, wskazują na możliwość zaskarżenia tej czynności do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Celnego w K. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzuci skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z kolei w myśl art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sądy administracyjne są właściwe w sprawach skarg na te czynności lub akty zakresu administracji publicznej (niebędące decyzjami lub postanowieniami), które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W tym miejscu wskazać trzeba, że w obecnym stanie prawnym przepis art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. pomija określenie obecne na gruncie poprzedniej ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym zawarte w art. 16 ust. 1 pkt 4 "dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku" stanowiąc jedynie, że akty lub czynności objęte tą regulacją to "inne niż określone w pkt 1-3 czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". Ocena ewentualnego wpływu rezygnacji w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. z kwalifikatorów zawartych w przepisie art. 16 ust. 1 pkt 4 ustawy o NSA na zakres sądowej kontroli aktów i czynności, o których mowa w tym przepisie, nie jest jednolita. W judykaturze i doktrynie otwarty jest spór, czy użyte w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. określenie "dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa" oznacza, iż wystarczy pośredni związek z takimi uprawnieniami lub obowiązkami, czy też związek ten musi być ścisły. Spór ten nie ma jednak znaczenia w rozpoznawanej sprawie gdyż, pomiędzy czynnością eksperymentu a uprawnieniami lub obowiązkami skarżącej, nie zachodzi żaden związek. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu obowiązującym na dzień wykonania eksperymentu, Służbie Celnej podlegała kontrola przestrzegania przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych, o których mowa w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz.1540) oraz zgodność tej działalności z udzielonym zezwoleniem i zatwierdzonym regulaminem. Przepis art. 32 tej ustawy zawiera szeroki katalog uprawnień funkcjonariuszy wykonujących kontrolę, którzy podczas kontroli uprawnieni są między innymi do przeprowadzania, w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu (art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej). Zaznaczyć trzeba, Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniach NSA z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 788/10 oraz 5 października 2010 r. sygn. akt II GSK 1098/10, zgodnie z którymi ani czynność kontroli przestrzegania przepisów ustawy o grach hazardowych właściwego miejscowo organu Służby Celnej, ani też forma jej przeprowadzenia (w tym wypadku eksperyment), nie są czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Użyty w tym przepisie zwrot "inne niż określone w pkt 1-3" wskazuje, że przepisem tym objęte są akty lub czynności inne niż decyzje i postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie lub rozstrzygające istotę sprawy oraz wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Jednakże nie oznacza to, że akty lub czynności z zakresu administracji publicznej mieszczące się w dyspozycji tego przepisu mogą być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego, gdy nie kształtują nowych stosunków prawnych kontrolowanego podmiotu, pozbawione są władczych elementów. Skorzystanie przez funkcjonariusza organu Służby Celnej z określonego przez ustawodawcę uprawnienia podczas czynności kontroli nie kształtuje nowego stosunku prawnego kontrolowanego podmiotu ani w sposób bezpośredni, ani też pośredni. Wskazane w skardze potencjalne konsekwencje przeprowadzonego w toku kontroli eksperymentu, niezależnie od ich trafności, nie dotyczą w istocie samej czynności kontrolnej – eksperymentu, lecz wyników tego eksperymentu (kontroli). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uważa, że czynność eksperymentu nie rodzi żadnych obowiązków, jak i nie stwarza uprawnień po stronie skarżącej, a zatem nie podlega kontroli sądu administracyjnego w myśl art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a i skarga w niniejszej sprawie na art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlega odrzuceniu.