II SA/Łd 1256/10
WyrokWSA w Łodzi2010-12-14
Skład orzekający: Anna Stępień, Renata Kubot-Szustowska, Grzegorz Szkudlarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie sądu rodzinnego o zabezpieczeniu powództwa o rozwód, zobowiązujące jednego z małżonków do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny poprzez zapłatę określonej kwoty miesięcznie, stanowi tytuł wykonawczy uprawniający do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, mimo braku jednoznacznego wskazania konkretnych kwot dla poszczególnych uprawnionych członków rodziny?Ratio decidendi
Postanowienie sądu rodzinnego o zabezpieczeniu powództwa o rozwód, zobowiązujące jednego z małżonków do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny poprzez zapłatę określonej kwoty miesięcznie, stanowi tytuł wykonawczy uprawniający do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W przypadku ustalenia łącznej kwoty alimentów dla kilku osób uprawnionych, kwota przypadająca na jedną osobę jest częścią łącznej kwoty proporcjonalną do liczby osób uprawnionych, zgodnie z art. 11 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci. Organ I instancji pozostawił wniosek bez rozpoznania z powodu braku dokumentu potwierdzającego wysokość alimentów. Po uzupełnieniu dokumentacji, organ odmówił przyznania świadczeń za okres od kwietnia do sierpnia 2009 r., przyznając je jedynie za wrzesień 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, uznając, że postanowienie sądu z listopada 2008 r. nie stanowiło podstawy do przyznania świadczeń z powodu braku jednoznacznego określenia kwot dla poszczególnych dzieci. Skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 grudnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 roku przy udziale - sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję, poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...], postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...] oraz decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], znak: [...].
W dniu 28 kwietnia 2009r. A. S. wystąpiła do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o przyznanie, w okresie świadczeniowym 2008/2009, świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dwójkę dzieci Z. S. i M. S.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o pozostawieniu powyższego wniosku bez rozpoznania, wskazując, iż w określonym przez organ terminie strona nie uzupełniła wniosku o wszystkie wymagane dokumenty, tj. o uszczegółowiony wyrok sądu dotyczący zaspokojenia potrzeb rodziny na czas trwania procesu rozwodowego, w którym określone są kwoty przyznane dla poszczególnych członków rodziny.
W dniu 23 października 2009r. skarżąca złożyła brakujący dokument, tj. postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 17 września 2009r. sygn. akt [...] wraz z wnioskiem o wypłatę na jego podstawie zaległych świadczeń wraz z odsetkami.
W dniu 27 listopada 2009r. skarżąca złożyła do organu pismo zat. "wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy" zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] nr [...].
Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wydaniem ostatecznej decyzji.
Na powyższą decyzję A. S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., które decyzją z dnia [...] nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
Stosownie do wskazań Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., zawartych w ww. decyzji z dnia [...], Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, a następnie decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 104 , art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a.) oraz art. 9 ust. 1 i 2, art. 10 ust. 1, art. 20 ust. 2, art. 27 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009r., Nr 1, poz. 7 ze zm., dalej - ustawa) Prezydent Miasta Ł. uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...], orzekającą o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku A. S. z dnia 28 kwietnia 2009r. i orzekł o odmowie przyznania świadczeń w okresie od dnia 1 kwietnia 2009r. do dnia 31 sierpnia 2009r. oraz przyznał świadczenie na dzieci A. S., tj. Z. S.
i M. S., na okres od dnia 1 września 2009r. do dnia 30 września 2009r. w kwocie po 400 zł na każde z dzieci.
Powyższą decyzję A. S. zaskarżyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w części dotyczącej pkt. 1, tj. odmowy prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie od 1 kwietnia 2009r. do 31 sierpnia 2009r. oraz pkt 2 w zakresie braku przyznania świadczeń począwszy od 1 października 2009 r. do 31 marca 2010r.
Zaskarżonej decyzji odwołująca się zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ustawy poprzez nieprzyznanie świadczeń, pomimo stwierdzenia obowiązku alimentacyjnego postanowieniem sądu rodzinnego z 20 listopada 2008r. sygn. [...], które następnie zostało sprecyzowane postanowieniem z dnia 17 września 2009r. i istnienia przesłanek do wypłaty świadczeń.
Na tej podstawie A. S. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczeń za okres od 1 kwietnia 2009r. do 31 sierpnia 2009r. oraz od 1 października 2009r. do 31 marca 2010r.
W dniu [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z 145 § 1 pkt 8 i 151 § 1 pkt 2 K.p.a. i w związku z art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 15 ust. 1, w zw. z art. 2 pkt 8 i 11 oraz art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności uznał za w pełni zasadne i prawidłowe zarówno wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie, jak i będące konsekwencją przeprowadzonego postępowania, uchylenie decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia.
Natomiast w zakresie przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na uprawnione dzieci, tj. Z. S. i M. S. na okres od dnia 1 września 2009r. do dnia 30 września 2009r. i jednocześnie odmówienia przyznania świadczeń na okres od dnia 1 kwietnia 2009r. do dnia 31 sierpnia 2009r., Kolegium powołało się na art. 9 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo.
Dalej organ II instancji stwierdził, iż przez osobę uprawnioną, stosownie do treści art. 2 pkt 11 ustawy, rozumie się przy tym osobę uprawnioną do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli jego egzekucja okazała się bezskuteczna.
W ocenie organu odwoławczego z dokumentów sprawy wynika, iż świadczenia alimentacyjne przyznane zostały osobom uprawnionym, tj. Z. i M. S. postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 17 września 2009r. sygn. akt [...]. Mocą powyższego postanowienia sąd przyznał świadczenia w wysokości po 400 zł miesięcznie na każde z dzieci, poczynając od dnia 17 września 2009r.
Mając powyższe na względzie, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji o braku podstaw do ustalenia prawa do świadczeń na okres od dnia 1 kwietnia 2009r. do dnia 31 sierpnia 2009r., bowiem dopiero od dnia 17 września 2009r. ustalone zostało na rzecz dzieci prawo do świadczeń alimentacyjnych.
Zdaniem organu II instancji poprzednie postanowienie Sądu, tj. postanowienie z dnia [...] sygn. akt [...], nie mogło stanowić podstawy do ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż nie wskazywało jednoznacznie osób uprawnionych do otrzymywania świadczeń oraz ich konkretnych kwot należności. Zgodnie z treścią art. 10 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznawane są w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, nie wyższej jednakże niż 500 zł. na osobę uprawnioną. Skoro postanowienie powyższe wskazywało jedynie na zobowiązanie dłużnika do zaspokajania potrzeb rodziny, a nie wskazywało kwot należnych każdej z uprawnionych osób, nie było podstaw by na jego podstawie ustalić prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Możliwość przyznania prawa do świadczeń pojawiła się w sprawie niniejszej dopiero w dniu 17 września 2009r., z chwilą wydania przez Sąd Okręgowy w Ł. orzeczenia o sygn. akt [...] i jednoznacznego określenia osób uprawnionych do otrzymywania świadczeń alimentacyjnych oraz przypisania im konkretnych kwot należności. Uwzględniając powyższy dokument, organ I instancji przyznał prawo do świadczeń począwszy od 1 września 2009r., tj. od początku miesiąca, w którym wydany został ostatni wymagany do sprawy dokument.
Odnosząc się do zarzutu pominięcia w zaskarżonej decyzji kwestii prawa do świadczeń w okresie od dnia 1 października 2009r. do dnia 30 marca 2010r. organ odwoławczy wyjaśnił, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznawane są na podstawie wniosków składanych przez osoby uprawnione bądź ich reprezentantów na dany okres świadczeniowy, co wynika z art. 15 ust. 1 ustawy.
Okres ten, zgodnie z obowiązującymi przepisami rozpoczyna się w dniu 1 października danego roku i kończy z dniem 30 września roku następnego ( art. 2 pkt 8 ustawy). Świadczenia z funduszu przyznaje się zarazem na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela do końca tego okresu (art. 18 ustawy).
Skoro zatem w sprawie niniejszej wniosek ze wszystkimi koniecznymi dokumentami (załącznikami) wpłynął do organu w dniu 17 września 2009r., to z tego wynika, iż prawo do świadczeń przysługuje od dnia 1 września 2009r. do dnia 30 września 2009r.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę do sądu administracyjnego, w części utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w zakresie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione, tj. Z. S. i M. S. na okres od dnia 1 kwietnia 2009r. do dnia 31 sierpnia 2009r., złożyła A. S., która zaskarżanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisu art. 10 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i niewłaściwą wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy, a także art. 11 pkt 1 ustawy poprzez jego niezastosowanie, co miało wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem skarżącej sytuację wynikłą z wydania postanowienia z dnia 20 listopada 2008r. rozstrzyga w sposób jednoznaczny przepis art. 11 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym w razie ustalenia łącznej kwoty alimentów dla kilku osób uprawnionych, za kwotę alimentów przysługujących jednej osobie uważa się część łącznej kwoty proporcjonalną do liczby osób, dla których ustalono alimenty. Wobec powyższego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 10 ust. 1 ustawy należy oceniać jako błędne, gdyż przepis ten ma na celu jedynie określenie wysokości kwoty należnego świadczenia oraz jej górnej granicy. Natomiast o prawie do świadczeń rozstrzyga kolejny przepis ustawy, tj. art. 11 pkt 1, który wyraźnie wskazuje, iż orzeczenie łącznej kwoty alimentów nie jest przeszkodą do uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, bowiem w razie zajścia takiej okoliczności ustawa przewiduje sposób obliczenia należnej kwoty. Wobec powyższego nieuzasadnione wydają się decyzje zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego. Oba organy nie zastosowały bowiem przepisu art. 11 pkt 1 ustawy, czym naruszyły przepisy prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie skarżącej rozstrzygnięcie organów administracji stawiające osoby, które uzyskały zabezpieczenie świadczeń alimentacyjnych poprzez postanowienie o zaspokojeniu potrzeb rodziny, w o wiele gorszej pozycji od tych, które uzyskały postanowienie o zabezpieczeniu alimentów na każde dziecko osobno, należy uznać za nierówne traktowanie, co godzi w podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym art. 7 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniosło o oddalenie skargi.
Odnosząc się natomiast do przedstawionej przez skarżącą argumentacji, organ odwoławczy wyjaśnił, iż - w jego ocenie - art. 11 ustawy nie może znaleźć w sprawie niniejszej zastosowania. Z treści powyższego przepisu wynika, iż w przypadku ustalenia łącznej kwoty alimentów dla kilku osób uprawnionych, za kwotę alimentów przysługujących jednej osobie uważa się część łącznej kwoty proporcjonalnej do liczby osób, dla których ustalono alimenty.
Zdaniem organu II instancji postanowienie Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 20 listopada 2008r. sygn. akt [...] nie wskazywało jednoznacznie kręgu osób uprawnionych do alimentacji. Powyższym postanowieniem sąd zabezpieczył bowiem powództwo A. S., zobowiązując R. S. do "przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny poprzez zapłatę kwoty 800 zł. miesięcznie płatnej do rąk A. S. (...)". Rodzina pani A. S. składa się z trzech osób, tj. A. S. oraz jej dwojga dzieci, stąd przy wskazanym wyżej brzmieniu postanowienia, nieuprawnionym byłoby, w ocenie Kolegium, proporcjonalne ustalanie hipotetycznej kwoty przysługującej każdej z potencjalnie uprawnionych osób. Brak jednoznacznego rozstrzygnięcia w przedmiotowym zakresie wykluczał zatem przyznanie prawa do świadczeń na jego podstawie.
Przeszkoda powyższa ustąpiła w dniu 17 września 2009r., z chwilą wydania przez Sąd Okręgowy w Ł. orzeczenia o sygn. akt [...] i jednoznacznego określenia osób uprawnionych do otrzymywania świadczeń alimentacyjnych oraz przypisania im konkretnych kwot należności. Uwzględniając powyższy dokument, organ I instancji przyznał prawo do świadczeń począwszy od 1 września 2009r., tj. od początku miesiąca, w którym wydany został ostatni wymagany do sprawy dokument.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem ( § 2).
Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.).
Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawą ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest ustawa z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy osobą uprawnioną do przyznania świadczenia jest osoba uprawniona do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji oznacza z kolei egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych; za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika lub braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą (art. 2 pkt 2 ustawy).
W myśl art. 9 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku, gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (ust. 2).
Natomiast ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego ( art. 15 ust. 1 ustawy ).
Uwzględniając przytoczone przepisy należy stwierdzić, iż w świetle zebranego materiału dowodowego, w niniejszej sprawie organy administracji ustawy bezzasadnie odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącej z dnia 28 kwietnia 2009r. o przyznanie świadczenia na dwoje dzieci, w pierwotnie wnioskowanym okresie. Zdaniem rozpatrujących sprawę organów administracji skarżąca nie uzyskała, nadającego się do uwzględnienia, tytułu wykonawczego uprawniającego do przyznania świadczenia alimentacyjnego. Na podstawie bowiem załączonego przez nią do wniosku postanowienia z dnia 20 listopada 2008 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w Ł. Wydział XII Cywilny Rodzinny zabezpieczył powództwo A. S. przeciwko R. S. o rozwód w ten sposób, że zobowiązał pozwanego przez czas trwania procesu do przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny przez zapłatę kwoty po 800 złotych miesięcznie, płatnej do rąk powódki do dnia 10-go każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, począwszy do dnia 3 stycznia 2008r. Zdaniem organów postanowienie to nie mogło stanowić podstawy do ustalenia prawa do świadczenia, gdyż nie wskazywało jednoznacznie osób uprawnionych do otrzymywania świadczeń oraz ich konkretnych kwot należności. Postanowienie wskazywało jedynie na zobowiązanie dłużnika do zaspokajania potrzeb rodziny.
Sąd, w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, takiej argumentacji nie podziela.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy wskazać należy, iż postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 20 listopada 2008r. ma swoje oparcie w art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9 poz. 59 ze zm., w skrócie k.r.o.), zgodnie z którym oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny (...). Obowiązek alimentacyjny przewidziany w tym przepisie powstaje przez zawarcie małżeństwa i gaśnie z chwilą jego ustania lub unieważnienia. Wyjaśnić należy, iż w świetle ustalonej judykatury Sądu Najwyższego już z samego charakteru świadczeń alimentacyjnych, w tym świadczeń z art. 27 k.r.o. wynika, że ich celem jest dostarczenie uprawnionemu środków do zaspokojenia jego bieżących potrzeb (por. wyrok SN z 7 lipca 2000r., sygn. III CKN 1015/00, LEX nr 51875). Charakter alimentacyjny w takim znaczeniu ma również nałożenie na drugiego małżonka obowiązku zaspokojenia potrzeb rodziny podczas trwania procesu. Wskazać należy, iż wystąpienie przez małżonka w postępowaniu rozwodowym z żądaniem nałożenia na drugiego małżonka obowiązku zaspokajania potrzeb rodziny podczas trwania procesu rozwodowego jest równoznaczne z dochodzeniem roszczeń alimentacyjnych (por: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 września 1992 r., sygn. III CZP 107/92, publ. OSNC 1993, Nr 5, poz. 73), a przyznane w tym postępowaniu świadczenie ma charakter alimentacyjny. W literaturze przedmiotu podkreśla się także, iż przedmiot unormowania zawartego tym przepisie jest pokrewny z przedmiotem uregulowań art. 128 - 140 k.r.o., dotyczących obowiązku alimentacyjnego, lecz ma szerszą treść od zwykłego obowiązku alimentacyjnego. Zdaniem komentatorów analogiczny jest charakter prawny obu obowiązków, ich znaczenie moralne i funkcja społeczna oraz, że pomimo istnienia pewnych różnic, obowiązek ustanowiony w art. 27 k.r.o. nie zatraca swojego charakteru alimentacyjnego, a roszczenia oparte na przepisie art. 27, stanowiąc roszczenia o charakterze alimentacyjnym, korzystają ze wszystkich przywilejów, jakie obowiązujące przepisy przewidują dla roszczeń z art. 128 i nast. k.r.o. (por. J. Ignatowicz, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, J. Winiarz "Kodeks rodzinny i opiekuńczy z komentarzem" pod. red. Janusza Pietrzykowskiego Wyd. Prawnicze W-wa 1990 r. str. 131-132).
W zakresie istotnym dla rozpatrzenia niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżąca nie musiała występować z żądaniem zmiany wcześniejszego postanowienia o zabezpieczenie roszczeń alimentacyjnych z dnia 20 listopada 2008r. Skoro bowiem postanowienie, o którym mowa, ma na celu zabezpieczenie roszczenia o charakterze alimentacyjnym, to - w ocenie sądu rozpatrującego niniejszą sprawę - postanowienie z 20 listopada 2008r. stanowi tytuł wykonawczy, który uprawnia do przyznania świadczenia zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy.
Zdaniem sądu nie może uzasadniać odmiennej oceny stanowisko organów, według których postanowienie z dnia 20 listopada 2008r. nie wskazuje konkretnie osoby uprawnionej oraz kwoty przyznanej na danego uprawnionego. Zgodnie bowiem z art. 11 pkt 1 ustawy przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ich wysokości, w razie ustalenia łącznej kwoty alimentów dla kilku osób uprawnionych za kwotę alimentów przysługujących jednej osobie uważa się część łącznej kwoty proporcjonalną do liczby osób uprawnionych, dla których ustalono alimenty.
Zatem, wbrew twierdzeniom organów administracji, przepisy ustawy przewidują możliwość przyznania świadczenia także wtedy, gdy z tytułu wykonawczego nie wynika konkretnie kwota przyznana dla danego uprawnionego. Skoro zatem, jak zresztą słusznie zauważył organ odwoławczy, rodzina A. S. składa się z trzech osób, tj. skarżącej i dwójki jej dzieci, to wynikający z postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 20 listopada 2008r. krąg podmiotów uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego jest oczywisty, natomiast określenie kwoty przysługującej każdemu z uprawnionych należy obliczyć stosownie do powołanego wyżej art. 11 ustawy, pamiętając o tym, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednak nie wyższej niż 500 zł (art. 10 ust. 1 ustawy).
W świetle powyższego uznać należy, iż postanowienie sądu rodzinnego, na mocy którego od jednego z małżonków zasądzona została kwota tytułem zaspokajania potrzeb rodziny, stanowi w rozumieniu ustawy tytuł wykonawczy, dający materialnoprawną podstawę do ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a członkowie rodziny objętej tym tytułem, jako osoby uprawnione do świadczenia alimentacyjnego, mogą w oparciu o ten tytuł wystąpić o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na podstawie przepisów przedmiotowej ustawy.
W rozpatrywanej sprawie organy administracji publicznej wadliwie tytułu tego nie uznały i w konsekwencji nie przyznały prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci skarżącej. Skoro jednak istniały podstawy do przyznania przedmiotowego uprawnienia już w chwili złożenia przez skarżącą wniosku z dnia 28 kwietnia 2009r., to zarówno zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], jak również wydane przez organ I instancji: decyzja z dnia [...] o pozostawieniu wniosku A. S. z dnia [...] bez rozpatrzenia, a także postanowienie z dnia [...] o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie naruszają zarówno przepisy postępowania (art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a.) oraz powołane wcześniej przepisy prawa materialnego w sposób, który skutkuje koniecznością uchylenia wyżej wymienionych aktów administracyjnych.
Sąd chciałby jednak zwrócić uwagę na to, iż zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy okresem świadczniowym jest okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Natomiast w myśl art. 18 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Organ administracji przyznający uprawnienie do świadczenia z funduszu alimentacyjnego przy ustalaniu okresu świadczeniowego dla uprawnionego zobowiązany jest uwzględnić powyższe przepisy. Z tej też przyczyny brak było podstaw do uwzględnienia odwołania skarżącej w zakresie żądania przyznania świadczeń za okres od 1 października 2009r. do 31 marca 2010r., na co słusznie zwrócił uwagę w swej decyzji organ odwoławczy.
Na marginesie należy zwrócić uwagę organu odwoławczego, iż umknęła jego uwadze prawidłowość doręczenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej, bowiem decyzja organu I instancji została wrzucona do skrzynki pocztowej w dniu 25 sierpnia 2010r., bez potwierdzenia jej przyjęcia przez adresata, natomiast odbiór decyzji organu II instancji potwierdziła 12 letnia córka skarżącej Z. S.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji zobligowany jest rozpatrzyć wniosek skarżącej z dnia 28 kwietnia 2009r., uwzględniając fakt, iż skarżąca spełniła wszystkie wymogi formalne, o których mowa w art. 15 ustawy, a także uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku dotyczące wykładni przepisów, a jednocześnie biorąc pod uwagę fakt częściowego wykonania kwestionowanych decyzji.
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) należało orzec, jak w sentencji.
j.m.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło