II GSK 499/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Czesława Socha Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek (spr.) Protokolant Monika Tutak - Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. Sz. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 770/10 w sprawie ze skargi J. Sz. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników na ubezpieczenie społeczne oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. wyrokiem z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wr 770/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2010 r. nr [...], utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia J. S. należności z tytułu odsetek za niezapłacone przez PHU "[...]" Sp. z o. o składki za zatrudnionych pracowników, na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddalił skargę. Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że wydając w dniu [...] marca 2009 r. decyzję odmawiającą J. S. umorzenia należności z tytułu odsetek za niezapłacone przez PHU "[...]" Sp. Z o. o. składki za zatrudnionych pracowników, na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych łącznie 52.942,80 zł, naliczonych na dzień wydania decyzji przenoszącej odpowiedzialność tj. na dzień 24 grudnia 2003 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że w stosunku do J. S. nie zachodzą przesłanki umorzenia wymienione w art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm., powoływanej dalej jako u.s.u.s.). Za takim stanowiskiem przemawia, zdaniem organu, fakt iż J. S. jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie, oraz fakt że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dokonano zajęcia wynagrodzenia. Powyższe wskazuje na to, że nie występuje całkowita nieściągalność należności, wymienionych taksatywnie w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ wskazał ponadto na decyzję będącą podstawą odpowiedzialności z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], w której Zakład Ubezpieczeń Społecznych orzekł, iż jako członek zarządu spółki PHU "[...]" J. S. odpowiada za zadłużenie powstałe z tytułu nieopłaconych należności, organ wskazał, iż decyzja ta mimo że była zaskarżana przez zainteresowanego to jednak bezskutecznie, albowiem Sąd Okręgowy Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we W. wyrokiem z dnia 1 lutego 2005 r. oddalił odwołanie ( VIII U 571/04 );wniesioną apelację oddalił Sąd Apelacyjny we W. wyrokiem z dnia 30 października 2006 r. ( AUa 2272/05 ), natomiast Sąd Najwyższy oddalił kasację wyrokiem z dnia 19 lutego 2008 r. ( II UK 100/07 ). Rozpatrując sprawę ponownie na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, organ nie znalazł podstaw do zmiany stanowiska i decyzją z dnia [...] września 2010 r. utrzymał ją w mocy. Wskazał dodatkowo, że odpowiedzialność strony oraz jego ojca L. S. wynika z różnych tytułów prawnych, albowiem L. S. został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego dla W.-F. z dnia 13 czerwca 2007 r. ( II K 1791/05 ), za przestępstwo z art. 218 § 1 kodeksu karnego i w punkcie III tego orzeczenia został zobowiązany do naprawienia w całości szkody wyrządzonej przestępstwem tj. zapłaty na rzecz zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwoty 56.124,14 zł. Podstawą odpowiedzialności J. S. jest natomiast decyzja z [...] grudnia 2003 r. Organ wskazał, że umorzenie zaległości może nastąpić na podstawie uregulowań normatywnych przyjętych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, a nie mają tu zastosowania przepisy kodeksu postępowania cywilnego, do których odwołuje się skarżący. W skardze na powyższą decyzję skarżący podnosił, że decyzja z dnia [...] września 2010 r. została wydana z naruszeniem prawa, które miałoby polegać na niezgodnym z prawem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, do wpłat dokonywanych przez L. S. W ocenie skarżącego księgowanie tych wpłat na podstawie cytowanego rozporządzenia jest nieprawidłowe, ponadto zarzucił, iż z uwagi na uregulowanie w całości składek należność głowna winna być umorzona co powinno pociągać za sobą także umorzenie odsetek za zwłokę, na podstawie art. 28 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalając skargę przytoczył art. 28 cyt. Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i podzielił stanowisko organu, że nie została spełniona przesłanka całkowitej nieściągalności należności, bowiem J. S. jest zatrudniony w pełnym wymiarze pracy i z wynagrodzenia prowadzona jest egzekucja i istnieje możliwość zaspokojenia należności składkowych. Z tego względu ZUS w sposób uprawniony odmówił J. S. umorzenia należnych od niego odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek należnych za pracowników, którzy byli zatrudnieni w spółce PHU "[...]". Sąd wskazał, że skarżący podstawy do umorzenia upatruje w fakcie spłaty całej należności głównej przez ojca, w wykonaniu obowiązku nałożonego w wyroku skazującym Sądu Rejonowego dla W.-F. z dnia 13 czerwca 2007 r. ( II K 1791/05 ), ale jak wynika z pisma procesowego pełnomocnika strony skarżącej z dnia 3 grudnia 2010 r. ostatnia wpłata była dokonywana 24 września 2010 r., a więc po wydaniu kwestionowanej decyzji z dnia [...] września 2010 r., a organ nie mógł uwzględnić tej, nieznanej mu okoliczności przy wydawaniu przedmiotowej decyzji. W rozpoznawanym przypadku chodzi o stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 10 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że organ trafnie podkreślił, iż skarżący nie wykazał ani całkowitej nieściągalności należności, ani nie wykazał żadnej z przesłanek umorzenia wymaganych przepisami cyt. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., które to przepisy nie mogły być w ogóle brane pod uwagę przy dokonywaniu oceny zasadności wniosku skarżącego o umorzenie. Skoro zatem wniosek skarżącego o umorzenie zaległych składek i odsetek został rozpatrzony w świetle prawidłowo przywołanego stanu prawnego, organy odmawiając umorzenia tychże, działając w ramach uznania administracyjnego nie naruszyły prawa. J. S. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W. oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga kasacyjna sporządzona przez uprawnionego pełnomocnika została oparta na "podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów wykonawczych MGPiPS z 2003 r. do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. nr 205 poz. 1585 ze zm.)" W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono chronologicznie stan faktyczny sprawy i podniesiono, iż należność główna została uregulowana i zgodnie z art. 28 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych uregulowanie należności głównej i jej umorzenie winno skutkować umorzeniem odsetek za zwłokę. Autor skargi kasacyjnej w uzasadnieniu wskazuje również na niezgodne z prawem ewidencjonowanie wpłat wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r., które spowodowało niemożność umorzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ppsa). Brak zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy rozumieć w ten sposób, że zdaniem skarżącego Sąd pierwszej instancji ocenił postępowanie administracyjne jako poprawne, prawidłowo przeprowadzone. Naruszenie prawa materialnego polega - zdaniem autora skargi kasacyjnej - na dokonaniu przez Sąd pierwszej instancji błędnej wykładni przepisów rozporządzenia wykonawczego MGPiPS z 2003 r. do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2009 r. nr 205 poz. 1585 ze zm.). Zarzucając naruszenie przez Sąd pierwszej instancji błędną wykładnię przepisów rozporządzenia, skarga kasacyjna nie sprecyzowała, który z przepisów tego rozporządzenia, składającego się z kilku paragrafów i szeregu ustępów, a nadto kilku punktów, naruszył Sąd pierwszej instancji. Stanowi to istotny mankament skargi kasacyjnej. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do domyślania się, naruszenie jakiego przepisu prawa zarzuca skarga kasacyjna. Tak sformułowany zarzut skargi kasacyjnej jest oczywiście niezasadny. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są jasne w swej treści. Jak wynika z treści § 1 cytowanego rozporządzenia: rozporządzenie określa szczegółowe zasady umarzania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, co w przedmiotowej sprawie nie mogło w ogóle być brane pod uwagę przez organy, albowiem sprawa dotyczyła odsetek od nieodprowadzonych składek należnych na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, za zatrudnionych w spółce PHU "[...]" pracowników. Zatem do rozstrzygnięcia sprawy wystarczyło bezpośrednie zrozumienie tekstu prawnego przedmiotowego rozporządzenia. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Związanie sądu granicami skargi kasacyjnej oznacza, że zakres kontroli zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy wyznacza sama strona poprzez sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W skardze kasacyjnej konieczne jest powołanie konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienie zarzutu ich naruszenia, przy czym zarzut naruszenia prawa materialnego wymaga sprecyzowania jego postaci, to znaczy wskazanie czy naruszenie to nastąpiło przez błędną wykładnię, czy niewłaściwe zastosowanie, w przedmiotowej sprawie autor skargi kasacyjnej ograniczył się do złożenia zarzutu błędnej wykładni przepisów rozporządzenia wykonawczego z 2003 r.- o czy wyżej- natomiast w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nawiązuje do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych, nie precyzując również, którego konkretnie przepisu naruszenie miałoby dotyczyć. Należy podkreślić, że przepisy tego rozporządzenia zostały również właściwie zastosowane przez organ, na co zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił sytuację skarżącego i uznał, że w sprawie nie zachodziły przesłanki umorzenia należności na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. s. S. Miziołek s. G. Jyż s.Cz. Socha .